Engellilik oranı %90'ın altında olup özel tertibatlı araç kullanan kişilerin ÖTV istisnasından yararlanma durumlarının sonlandırılmasına ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından 25.03.2026 tarihli, "acele" ibareli ve "4760 sayılı Kanunun (7/2-c) maddesi hakkında" konulu resmi yazı ile, 81 il defterdarlığına dağıtım yapılmak suretiyle engelli bireylerin ÖTV istisnası kapsamında araç edinimine ilişkin uygulamada fiili olarak önemli bir değişikliğe gidildiği anlaşılmaktadır.

Söz konusu yazıda, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 7'nci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinde yer alan ve engelliliğine uygun hareket ettirici özel tertibat yaptıran malül ve engelliler bakımından uygulanan istisnanın, Anayasa Mahkemesi'nin 22/4/2025 tarihli ve E:2024/240, K:2025/100 sayılı kararı doğrultusunda 26/3/2026 tarihi itibarıyla uygulanamayacağı belirtilmiştir. Yazıda ayrıca, bu tarihten sonra söz konusu gruba yönelik ÖTV muafiyetli araç alım işlemlerinin gerçekleştirilemeyeceği, ilgili kanuni boşluğu dolduracak yeni bir düzenleme yapılması hâlinde ayrıca duyuru yapılacağı ifade edilmektedir.

Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Bu durum, özellikle engelli sağlık kurulu rapor oranı yüzde 90'ın altında olan ancak engelliliğine uygun özel tertibatlı araç kullanmak zorunda bulunan bireyler açısından son derece ağır sonuçlar doğurmaktadır. Zira bu kişiler açısından araç, lüks bir tüketim unsuru değil; gündelik yaşam, sağlık hizmetlerine erişim, eğitim, istihdam, sosyal yaşama katılım ve bağımsız hareket edebilmenin temel aracıdır. Vergi dairelerine gönderilen "acele" ibareli bir

TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat, 2 Nolu Banko Oda: F214 Bakanlıklar/Ankara yazı ile işlemlerin ülke genelinde bir anda durdurulması, binlerce engelli birey ve ailesi bakımından hak kaybı, belirsizlik ve mağduriyet etmektedir.

Öte yandan, Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı tartışmasız olmakla birlikte, ortaya çıkan hukuki boşluğun idare eliyle değil yasama organı tarafından doldurulması gerektiği de açıktır. Ancak yeni bir yasal düzenleme yapılıncaya kadar, engelli bireylerin kazanılmış hak beklentilerinin, başvuru süreçlerinin ve erişilebilirlik haklarının nasıl korunacağı hususunda kamuoyuna açık, şeffaf ve hak temelli bir açıklama yapılmaması ciddi eleştirilere neden olmaktadır.

Engelli bireylerin toplumsal yaşama eşit katılımını güvence altına alma yükümlülüğü bulunan kamunun, bir hak alanını daraltan ya da fiilen kullanılamaz hâle getiren uygulamalarda çok daha dikkatli, öngörülebilir ve sosyal devlet ilkesine uygun hareket etmesi gerekmektedir. Bu bağlamda;

SORULAR

1. Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından 25.03.2026 tarihinde 81 il defterdarlığına gönderilen "acele" ibareli yazının hazırlanma gerekçesi nedir? Söz konusu yazının hazırlanması sürecinde Hazine ve Maliye Bakanlığı dışında hangi kurum ve kuruluşlardan görüş alınmıştır? Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Adalet Bakanlığı veya engelli hakları alanında çalışan sivil toplum kuruluşları ile herhangi bir istişare yapılmış mıdır?

2. Anayasa Mahkemesi'nin 22/4/2025 tarihli ve E:2024/240, K:2025/100 sayılı kararının uygulanması konusunda Bakanlığınızca hangi hukuki değerlendirmeler yapılmıştır? Anılan Anayasa Mahkemesi kararı sonrasında ortaya çıkan hukuki boşluğun giderilmesi amacıyla Bakanlığınız tarafından bir kanun teklifi taslağı, etki analizi veya kurumlar arası çalışma hazırlanmış mıdır? Eğer böyle bir hazırlık yapılmışsa, bu çalışma ne aşamadadır?

3. Anayasa Mahkemesi kararının ardından ortaya çıkan hukuki boşluğun ancak yasama organı tarafından doldurulabileceği açık olmasına rağmen, Bakanlığınıza bağlı idarenin bir genel yazı ile fiilen norm koyucu gibi hareket ederek engelli bireylerin ÖTV istisnasından yararlanmasını durdurması, yasamanın görev ve sorumluluk alanına müdahale niteliği taşımakta mıdır; taşımıyor ise bu işlem hangi anayasal ve yasal yetkiye dayandırılmaktadır?

4. Engelli sağlık kurulu rapor oranı yüzde 90" ın altında olup özel tertibatlı araç kullanmak zorunda olan bireylerin ÖTV istisnası işlemlerinin durdurulmasına ilişkin uygulamanın yasal dayanağı tam olarak nedir? Vergi dairelerine gönderilen yazı ile, yeni bir yasal düzenleme yapılıncaya kadar engelli bireylerin başvuru hakkı tamamen askıya mı alınmıştır?

5. Bakanlığınız, söz konusu uygulamanın eşitlik ilkesi, sosyal devlet ilkesi, engelli bireylerin ayrımcılığa uğramama hakkı ve erişilebilirlik hakkı bakımından doğuracağı sonuçlara ilişkin bir değerlendirme yapmış mıdır?

6. Bu uygulamadan ülke genelinde kaç engelli bireyin etkilenmesinin beklendiğine dair bir etki analizi mevcut mudur?

7. Son 5 yıl içinde, engelli sağlık kurulu rapor oranı yüzde 90"ın altında olup "engelliliğine uygun hareket ettirici özel tertibat yaptıran" kişiler adına kaç adet ÖTV istisnalı araç işlemi gerçekleştirilmiştir? Bu sayı yıllara göre nedir?

8. 03.2026 tarihli yazının gönderildiği tarihten önce başvurusunu yapmış, ancak işlemleri henüz tamamlanmamış olan kişilerin durumu ne olacaktır?

9. Bayi işlemlerini tamamlamış, kapora vermiş, satış sözleşmesi yapmış veya aracın tescil aşamasına gelmiş başvuru sahiplerinin mağduriyetini gidermeye dönük özel bir geçiş mekanizması öngörülmüş müdür?

10. Uygulamanın durdurulduğu tarihte vergi dairelerinde işlem görmekte olan dosya sayısı kaçtır? Başvurusu işlem aşamasında olan kişilere ilişkin iller bazında istatistik tutulmakta mıdır?

11. İşlemi yarım kalan başvuru sahiplerinin uğradığı maddi zararların tazmini konusunda Bakanlığınızın herhangi bir çalışması bulunmakta mıdır?

12. Engelli bireylerin sağlık hizmetlerine erişimi, eğitim hayatı, çalışma hayatı ve gündelik yaşamı açısından özel tertibatlı araç kullanımının zorunlu olduğu dikkate alındığında, bu ihtiyacın karşılanmasına yönelik geçici bir idari çözüm üzerinde çalışılmakta mıdır? Söz konusu yazı gönderilmeden önce, bu uygulamanın kamuoyuna açık bir duyuru ile ilan edilmemesinin gerekçesi nedir? "Acele" ibaresiyle dağıtımı yapılan bu yazının, yurttaşların hak alanını daraltan sonuçlar doğuracağı öngörülmüş müdür? Bakanlığınıza bu uygulama nedeniyle bugüne kadar kaç şikâyet, itiraz, CİMER başvurusu veya dava başvurusu ulaşmıştır?

    TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat, 2 Nolu Banko Oda: F214 Bakanlıklar/Ankara

13. Hâlihazırda özel tertibatlı araç kullanmakta olan ve yenileme ihtiyacı bulunan engelli bireyler için herhangi bir geçiş koruması öngörülmekte midir?

14. ÖTV istisnasının fiilen ortadan kalkması nedeniyle araç edinme imkânı kalmayan engelli bireyler için başka bir vergi indirimi, destek mekanizması veya telafi edici sosyal politika planlanmakta mıdır?

15. Engelli bireylerin hareketliliğini ve bağımsız yaşam hakkını doğrudan etkileyen bu konuda, Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi çerçevesinde bir uyum değerlendirmesi yapılmış mıdır?

16. Bakanlığınız, özel tertibatlı araç kullanmak zorunda olan engelli bireylerin mağduriyetini giderecek yeni bir yasal düzenleme yapılması için TBMM'ye ne zaman bir öneri sunmayı planlamaktadır?

17. Yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar, yüzde 90 altı engelli bireylerin ÖTV istisnası taleplerinin tamamen durdurulması yerine hak kaybını önleyecek geçici bir çözüm geliştirilmesi düşünülmekte midir?

18. Engelli bireylerin mevcut başvurularının reddedilmesi hâlinde, hangi idari ve hukuki başvuru yollarının işletileceği konusunda vatandaşlara resmi bir bilgilendirme yapılacak mıdır?

19. Bakanlığınız, söz konusu uygulamanın engelli yurttaşlar bakımından yaratacağı mağduriyeti gidermek üzere engelli örgütleriyle acil bir toplantı yapmayı planlamakta mıdır?

20. Bu konuda Meclis ve kamuoyuna, gerekçeleri, geçiş hükümleri ve çözüm takvimiyle birlikte kapsamlı bir açıklama yapılacak mıdır?