Görevden alınan trans bir doktora ilişkin

Bu çerçevede, trans kadın hekim Dr. Larin Kayataş'ın görevine son verildiği bilgisi kamuoyuna kendisinin yaptığı sosyal medya paylaşımı aracılığıyla yansımıştır. Söz konusu açıklamada, hakkında daha önce verilen yargı kararlarına rağmen ikinci kez devlet memuriyetinden çıkarıldığı; bununla eş zamanlı olarak hakkında suç duyurusunda bulunulduğu, ceza davası açıldığı ve hapis istemiyle yargılandığı ifade edilmektedir. Bu durum, idari ve cezai süreçlerin eş zamanlı işletilmesi yoluyla bireyin yalnızca mesleki statüsünün değil, özgürlüğünün, . geleceğinin ve yaşamının bütününün hedef alındığı çok boyutlu bir müdahaleyi gündeme getirmektedir.

Açıklamada ayrıca, Sağlık Bakanlığı tarafından görevlendirilen müfettişler aracılığıyla uzun süreli ve kapsamlı bir inceleme yürütüldüğü; bu süreçte kişisel verilere erişildiği, çalıştığı kurumda görüşmeler yapıldığı ve bireyin özel hayatının ayrıntılı biçimde incelendiği yönünde iddialar yer almaktadır. İnceleme raporlarına bireyin kıyafetine ve bedenine ilişkin değerlendirmelerin dahi yansıtıldığı ifade edilmekte; bu durum, idari denetimin sınırlarını aşan, özel hayatın gizliliğini ihlal eden ve kişisel hakları doğrudan hedef alan bir uygulamaya işaret etmektedir.

Bu tablo, yalnızca bireysel bir hak ihlali iddiası olarak değerlendirilemeyecek; kamu idaresinin şeffaflığı, hesap verebilirliği ve hukuki güvenlik ilkeleri bakımından ciddi bir aşınmaya işaret etmektedir. Yargı kararları doğrultusunda göreve iade edilmiş bir kamu görevlisi hakkında yeniden benzer nitelikte işlem tesis edilmesi, idarenin yargı kararlarını fiilen etkisiz hale getiren bir uygulama içinde olup olmadığı sorusunu gündeme getirmektedir.

Öte yandan, söz konusu işlemin "genel ahlak" ve benzeri kavramlara dayandırıldığı yönündeki iddialar, bu kavramların hukuki bir ölçüt olmaktan ziyade belirli kimlikleri ve yaşam tarzlarını hedef alan ideolojik araçlara dönüştürülüp dönüştürülmediği sorusunu ortaya çıkarmaktadır.

Bu durum, LGBTİ* bireylerin kamusal alandaki varlığının idari tasarruflarla sınırlandırılmasına yönelik daha geniş ve sistematik bir eğilimin parçası olarak değerlendirilmelidir.

Anayasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca herkes kanun önünde eşittir ve devlet organları tüm işlemlerinde bu ilkeye uygun hareket etmekle yükümlüdür. Yine Anayasa'nın 20'nci maddesi özel hayatın gizliliğini, 49*uncu maddesi ise çalışma hakkını güvence altına almaktadır. Buna karşın, bireylerin kimlikleri ve yaşam tarzları temelinde kamu görevinden dışlanması, bu anayasal güvencelerle açık biçimde çelişmektedir.

Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası insan hakları sözleşmeleri ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları cinsiyet kimliği temelinde ayrımcılığı açık biçimde yasaklamakta ve devletlere bu alanda pozitif yükümlülükler yüklemektedir. Buna rağmen, kamu kurumlarında LGBTİ bireylerin istihdamı ve çalışma koşulları bakımından ayrımcılık iddialarının sürmesi, bu yükümlülüklerin yerine getirilmediği yönündeki kaygıları güçlendirmektedir.

Bu bağlamda, Dr. Larin Kayataş örneği; yalnızca tekil bir idari işlem değil, kamu yönetiminde eşitlik, liyakat, şeffaflık ve hukuk devleti ilkelerinin ne ölçüde uygulandığına dair yapısal bir sorunu görünür kılan bir vaka olarak değerlendirilmelidir.

Bu bağlamda;