Van ilinde olası bir depreme karşı alınan önlemlere ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Çevre Şehircilik ve İklim değişikliği bakanı Murat KURUM tarafından Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Başta Van ili olmak üzere ülkenin var olan deprem gerçeği, meydana gelen her sarsıntıyla birlikte kendisini yeniden ve açık biçimde hissettirmektedir. 4 Nisan 2026 tarihinde Van Tuşba ilçesinde meydana gelen 5.2 büyüklüğündeki deprem, çevre illerde de hissedilmiş; bazı kırsal mahallelerde ağır hasar oluştuğu ve hayvan ölümünün yaşandığı basına yansımıştır. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı verilerine göre depremin yerin yaklaşık 7 kilometre derinliğinde gerçekleştiği açıklanmıştır.

Van ili, tarihsel olarak yıkıcı depremlerle karşı karşıya kalmış; başta 2011 Van Depremleri olmak üzere çok sayıda afette ciddi can ve mal kayıpları yaşanmıştır. Ve sık sık küçük ölçekli artçı depremlerin yaşandığı bilinmektedir. Aradan geçen yıllara rağmen Van'da imar sorunları, yapı stokunun dayanıklılığı, kırsal alanlardaki yapı güvenliği ve afet sonrası barınma koşulları gibi temel meselelerin hâlen çözüme kavuşturulamadığı yönünde kamuoyunda ciddi endişeler bulunmaktadır. Kamuoyuna yansıyan bilgiler ve saha gözlemleri; Van ilinde yapı güvenliği, altyapı dayanıklılığı, toplanma alanları, iletişim sistemleri ve afet sonrası koordinasyon kapasitesi gibi birçok alanda eksikliklerin devam ettiğine işaret etmektedir.

Ayrıca 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Maraş Depremleri, ülkenin deprem gerçeğini bir kez daha acı biçimde ortaya koymuştur. Bu depremler, afetlere hazırlık ve risk azaltma politikalarının önemini bir kez daha gözler önüne sermiştir.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. 4 Nisan 2026 tarihinde meydana gelen deprem sonrasında Van genelinde hasar tespit çalışmaları tamamlanmış mıdır? Kaç yapı ağır, orta ve hafif hasarlı olarak tespit edilmiştir? Hasar tespit çalışmalarının ne kadar sürede tamamlanması öngörülmektedir?

2. Depremden etkilenen kırsal mahallelerde hayvan kayıplarına ilişkin zarar tespit çalışmaları yapılmış mıdır? Üreticilere yönelik herhangi bir destek veya tazmin mekanizması işletilecek midir? Bu kapsamda ayrılan bütçe ne kadardır? 3. Van ilinde belirlenmiş resmi deprem toplanma alanlarının sayısı kaçtır? Bu alanların toplam kişi kapasitesi nedir ve mevcut nüfusa oranla yeterli midir? Ilçe bazında dağılımı nasıldır?

3. Toplanma alanlarının altyapısı (su, elektrik, tuvalet, barınma imkânları) afet anında kullanılabilir durumda mıdır? Bu alanların düzenli bakım ve denetimleri hangi sıklıkla yapılmaktadır?

4. Olası bir depremde iletişim altyapısının (GSM şebekeleri, internet erişimi vb.) kesintisiz çalışmasını sağlamak adına hangi önlemler alınmıştır? İletişim kesintilerine karşı alternatif haberleşme sistemleri mevcut mudur?

5. Van ilinde elektrik, doğal gaz, içme suyu ve kanalizasyon altyapısının depreme dayanıklılığına ilişkin herhangi bir risk analizi yapılmış mıdır? Bu analizlerin sonuçları nelerdir ve buna dair yürütülen çalışmalar hangi aşamadadır?

6. Sağlık kuruluşları, hastaneler ve acil müdahale merkezlerinin depreme dayanıklılığı test edilmiş midir? Olası bir depremde hizmet sürekliliği nasıl sağlanacaktır? Bu kapsamda alınan önlemler nelerdir?

7. Van'da bulunan okullar ve kamu binalarının depreme dayanıklılık durumuna ilişkin son denetim ne zaman yapılmıştır? Riskli olduğu tespit edilen binalar için ne tür işlemler yapılmıştır?

8. 2011 depremleri sonrası kurulan geçici barınma alanlarında hâlen yaşamını sürdüren yurttaş sayısı kaçtır? Bu yurttaşların kalıcı konutlara yerleştirilmesine yönelik hangi çalışmalar yürütülmektedir?

9. Van ilinde riskli yapıların tespiti ve kentsel dönüşüm süreçleri hangi aşamadadır? İmar sorunlarının çözümüne yönelik somut bir takvim bulunmakta mıdır? 11. Deprem vergisi olarak bilinen ve kamuoyunda Özel İletişim Vergisi kapsamında toplanan gelirlerden Van ili için ayrılan pay ne kadardır? Bu kaynaklar hangi projelerde kullanılmıştır?

10. Van ilinde afetlere hazırlık kapsamında yerel yönetimler ile merkezi idare arasında nasıl bir koordinasyon mekanizması işletilmektedir? Van'da seçilmiş belediye eşbaşkanları tarafından yeniden faaliyete geçirilen Afet Koordinasyon Merkezi (AKOM)'un yürüttüğü çalışmalar nelerdir? Bu merkezin afetlere hazırlık ve müdahale kapasitesine katkıları hangi düzeydedir?

11. Olası büyük bir deprem senaryosu için Van özelinde hazırlanmış güncel bir afet müdahale planı bulunmakta mıdır? Bu plan kamuoyu ile paylaşılmış mıdır? 14. Arama-kurtarma ekiplerinin sayısı, ekipman kapasitesi ve müdahale sürelerine ilişkin veriler nelerdir? Bu ekiplerin eğitim düzeyi ve yeterliliği hangi kriterlere göre değerlendirilmektedir?

12. Van halkına yönelik deprem bilinci, eğitim ve tatbikat çalışmaları ne sıklıkla yapılmaktadır? Bu çalışmalara katılım oranı nedir?

13. Özellikle kırsal mahallelerde yapı güvenliğini artırmaya yönelik özel destek programları (hibe, kredi vb.) uygulanmakta mıdır? Bu desteklerden yararlanan kişi sayısı kaçtır?

14. Afet sonrası barınma, gıda ve temel ihtiyaçların karşılanmasına yönelik lojistik planlama yeterli midir? Bu kapsamda son tatbikat ne zaman yapılmıştır? 18. Van'ın deprem gerçeği göz önüne alındığında, kısa, orta ve uzun vadede uygulanacak somut eylem planları nelerdir?

15. Fay hatlarına yakın bölgelerde yapılaşmaya ilişkin özel kısıtlamalar uygulanmakta mıdır? Denetimler yeterli midir?

16. Deprem sonrası psikososyal destek hizmetleri için herhangi bir planlama yapılmış mıdır? Bu hizmetler kimler tarafından ve nasıl sağlanacaktır?

17. Afet anında kullanılmak üzere yeterli sayıda geçici barınma alanı (çadır/konteyner kent) planlanmış mıdır? Bu alanların kapasitesi nedir?

18. Van'da bulunan ulaşım altyapısının (karayolları, köprüler vb.) depreme dayanıklılığına ilişkin herhangi bir çalışma yapılmış mıdır?

19. Van'da erken uyarı sistemlerine yönelik herhangi bir çalışma bulunmakta mıdır? 24. Afet yönetimi kapsamında sivil toplum kuruluşları ile yürütülen ortak çalışmalar nelerdir?

20. Deprem sonrası yeniden inşa süreçlerinde yerel halkın katılımını sağlayacak mekanizmalar oluşturulmuş mudur?