Sayıştayın 2023 ve 2024 yılı denetim raporlarında BOTAŞ ile ilgili yaptığı bazı tespitlere ilişkin
Kaynak göster
Hüseyin Olan (DEM Parti), 6 Nisan 2026 tarihinde 7/42990 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 85 gün sonra, 30 Haziran 2026).
Hüseyin Olan (DEM Parti, Bitlis). “Sayıştayın 2023 ve 2024 yılı denetim raporlarında BOTAŞ ile ilgili yaptığı bazı tespitlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/42990, 6 Nisan 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-42990-sayistayin-2023-ve-2024-yili-denetim-raporlarinda-botas-ile-ilgili-yaptigi-bazi-tespitlere (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/657de92c-fa28-4f39-a816-019d66ac8135
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 85 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 70 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan BAYRAKTAR tarafından Anayasa'nın 98'inci TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılması konusunda gereğini arz ederim.
Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi'nin (BOTAŞ) 2023 ve 2024 yıllarına ait Sayıştay Denetim Raporları ile kurumun kamuoyuna açıkladığı faaliyet raporu birlikte değerlendirildiğinde; mali tablolar, bütçe gerçekleşmeleri, tedarik ve harcama süreçleri, yönetim kurulu uygulamaları, iç kontrol mekanizmaları ve şeffaflık düzeyi bakımından kamu yararı açısından ciddi soru işaretleri oluştuğu görülmektedir.
Sayıştay raporlarında yer alan bulguların önemli bir bölümünün yapısal nitelik taşıdığı, bazı bulguların ise yıllar itibarıyla tekrar ettiği anlaşılmaktadır. Buna karşın kurumun faaliyet raporlarında söz konusu bulgulara ilişkin açık, ayrıntılı ve hesap verebilir bir bilgilendirme yapılmadığı görülmektedir.
Bu çerçevede;
SORULAR
BOTAŞ'ın 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporu'nda yer alan bulgular kapsamında; dönem kârı/zararı kaleminin ciddi biçimde bozulduğu, 2023 yılında şirketin zarar ettiği, bütçe hedefleri ile gerçekleşmeler arasında yüksek sapmalar oluştuğu, özellikle doğal gaz alımları, üretim maliyetleri ve finansman giderlerinde kamu mali yönetimi açısından risk teşkil eden hususların tespit edildiği dikkate alındığında, bu bulguların her biri için hangi idari ve mali tedbirler alınmıştır, sorumlular hakkında herhangi bir işlem tesis edilmiş midir?
2023 ve 2024 yıllarında BOTAŞ'ın zarar etmesine rağmen, Sayıştay raporlarında yer alan finansman giderleri, tedarik ve alım süreçleri ile ilk madde ve malzeme alımlarında program hedeflerine göre gerçekleşen yüksek oranlı sapmalar dikkate alındığında, kurumun zararının hangi yapısal nedenlerden kaynaklandığına ilişkin Bakanlığınızca yapılmış bir etki analizi bulunmakta mıdır?
BOTAŞ yönetim kurulu başkan ve üyelerinin 2024 ve 2025 yıllarında ayrı ayrı olmak üzere aldıkları huzur hakları, ücretler ve her türlü mali menfaatin toplam tutarı ne kadardır, bu kişilerden herhangi biri aynı dönemde başka kamu kurumlarında, kamu iştiraklerinde veya özel hukuk tüzel kişiliklerinde görev almış mıdır? Almış ise bu görevler karşılığında elde ettikleri ücret, huzur hakkı veya benzeri ödemelerin tutarı nedir?
BOTAŞ yönetim kurulu başkanı ve üyeleri hakkında bugüne kadar açılmış herhangi bir adli veya idari soruşturma ya da verilmiş bir ceza bulunmakta mıdır, bulunuyor ise bu soruşturma veya davaların konusu, kapsamı ve mevcut durumu nedir? 5. 2023 ve 2024 yıllarında BOTAŞ tarafından gerçekleştirilen acele kamulaştırma işlemlerinin sayısı kaçtır? Bu kamulaştırmaların toplam maliyeti ne kadardır? Acele kamulaştırma kararlarının kamu yararı açısından zorunlu olduğu yönünde hangi objektif kriterler esas alınmıştır? Bu işlemlerle ilgili açılmış davalar bulunmakta mıdır? 6. Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı ve üyelerinin birinci ve ikinci derece akrabalık bağı bulunan yakınları söz konusu şirkette veya başka bir Kamu İktisadi Teşebbüsünde herhangi bir görevde bulunmakta mıdır? Bulunmakta ise hangi KIT'te ve görevi nedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
Doğal gaz toptan satış fiyatı oluşurken doğal gazın piyasa koşulları, piyasa fiyat istikrarı, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK)'nın tarife ile ilgili kararları ile alım, satım ve işletme giderleri dikkate alınmakta, yanı sıra doğal gaz alım maliyetlerini doğrudan etkileyen uluslararası hub fiyatları, petrol ve petrol türevleri fiyatlarındaki değişim ile döviz kurundaki değişimler de doğal gaz satış fiyatlarının belirlenmesinde etken olmaktadır. Tüm bu bileşenlerin denkleme dahil edilmesi suretiyle yapılan değerlendirmeler çerçevesinde fiyatlar mümkün olan en makul seviyede belirlenmektedir. Doğal gaz fiyat gelişmelerinin hane halkı bütçelerine yansımaları; makroekonomik göstergeler, tüketim eğilimleri, uygulanan sübvansiyon oranları ve sosyal destek mekanizmaları birlikte değerlendirilerek analiz edilmekte olup, enerji piyasalarının sağlıklı ve sürdürülebilir şekilde işlemesi ile sosyal koruma mekanizmaları arasında dengeli bir politika çerçevesi gözetilmektedir.
Bu kapsamda, nihai tüketicinin korunması hedefi doğrultusunda; küresel enerji ve emtia fiyatlarında oluşan olağan dışı artışlar sebebiyle oluşan yüksek maliyetlerden vatandaşlarımızın etkilenmemesi için başlatılan ve halihazırda meskenlerde kullanılan doğal gazda %47 oranında olan Devlet desteği devam etmektedir.
Bu bilgiler ışığında; Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. (BOTAŞ)'ın 2023-2024 dönemi zararları, uluslararası doğal gaz piyasalarında yaşanan dalgalanmalar ve bu kapsamda döviz bazlı yüklenilen ithalat maliyetlerindeki artışların aynı oranda satış fiyatlarına yansıtılamamasına dayanmaktadır. Nitekim 2023 yılının ilk çeyreğinden itibaren satış maliyetlerinde önceki döneme göre iyileşme sağlanmasına karşın, aynı yılın ikinci yarısında döviz kurlarındaki artışın etkisiyle maliyetler ile finansman giderleri yükselmiş olup, bu durum dönem zararına sebebiyet vermiştir. Söz konusu durumun bertarafı adına ise bütçe ve nakit akış yöntemi daha sıkı izlenerek mali disiplin güçlendirilmiştir.
Yönetim kurulu başkan ve üyelerine yapılan huzur hakkı ödemeleri, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 34'üncü maddesi çerçevesinde her yıl Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenmektedir. Ayrıca, 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 12'nci maddesi kapsamında ilgili kişilere söz konusu görevlerinden yalnızca biri için huzur hakkı ödemesi gerçekleştirilmektedir.
BOTAŞ Yönetim kurulu başkan ve üyeleri hakkında bugüne kadar herhangi bir adli veya idari soruşturma açılmamıştır.
Acele kamulaştırma hususuna ilişkin olarak; yaşam konforunu artıran doğal gaz kullanımının ülkemiz genelinde yaygınlaştırılması, vatandaşlarımızın ısınma ihtiyaçlarının kesintisiz şekilde karşılanması, doğal gaz arz güvenliğinin güçlendirilmesi ve sanayimizin rekabet gücünün desteklenmesi amacıyla yürütülen boru hattı projelerinde, yapımı önem ve aciliyet arz eden yatırımların gecikmeksizin hayata geçirilmesi büyük önem taşımaktadır.
Bahse konu projelerin güzergâhında yer alan bazı taşınmazlarda maliklerin vefat etmiş olması, mirasçılar tarafından tapuda intikal işlemlerinin gerçekleştirilmemesi, veraset davalarının ve tapu kayıtlarındaki kimlik bilgisi hataları nedeniyle isim tashihi davalarının açılma zorunluluğu gibi hukuki engellerle karşılaşılmakta olup, bu durumların yol açacağı zaman kayıplarını ve projedeki gecikmeleri önlemek adına, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde acele kamulaştırma usulü uygulanabilmektedir. Bu kapsamda 2023 ve 2024 yıllarında BOTAŞ tarafından yürütülen projelere ilişkin olarak Cumhurbaşkanlığı tarafından toplam 21 adet acele kamulaştırma kararı alınmış olup, acele kamulaştırma kararlarına karşı açılan davaların tamamı idare lehine reddedilmiştir.
Alparslan BAYRAKTABakan