Sayıştayın 2024 yılı Denetim Raporu'nda Türkiye Halk Bankası A.Ş. ile ilgili yaptığı bazı tespitlere ilişkin
Kaynak göster
Özgür Karabat (CHP), 8 Nisan 2026 tarihinde 7/43072 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Cumhurbaşkanı Yardımcılığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 147 gün sonra, 2 Eylül 2026).
Özgür Karabat (CHP, İstanbul). “Sayıştayın 2024 yılı Denetim Raporu'nda Türkiye Halk Bankası A.Ş. ile ilgili yaptığı bazı tespitlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/43072, 8 Nisan 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-43072-sayistayin-2024-yili-denetim-raporu-nda-turkiye-halk-bankasi-a-s-ile-ilgili-yaptigi-bazi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a62bfb19-e831-4209-a31c-019d7723e9d3
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 147 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 134 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Cumhurbaşkanı Yardımcısı Sayın Cevdet YILMAZ tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM Içtüzüğü'nün 96. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Kamu bankaları, ekonomi yönetiminin en önemli araçlarından biridir. Ancak kamu bankalarının "kamu yararı" ekseninde kullanılabilmesi, güçlü bir yönetişim, şeffaflık ve denetim süreçlerinin iyi işletilebilmesi ile mümkündür.
Türkiye Halk Bankası A.Ş.'nin 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporu, bankanın kurumsal yapısının TVF ağırlığıyla birlikte kamu politikası alanına daha fazla eklemlendiğini göstermektedir. Türkiye Halk Bankası A.Ş.'nin sermayesinin %91,49'u TVF'de, halka açıklık %8,505 düzeyindedir. 2017'de TVF'ye devir ve 2022-2023 dönemindeki tahsisli sermaye artırımlarıyla bu payın %91,49'a yükseldiği de ilgili raporda yer almaktadır. Ayrıca, "kamu payları satılıncaya kadar" Banka'nın idare ve temsilinin bakanlık eliyle yürütülmesine ilişkin düzenleme raporda bulunmaktadır. Bu durum, kamu bankasının stratejik hedeflerinin kim tarafından, hangi performans kriterleriyle ve hangi hesap verme mekanizmasıyla belirlendiği sorusunu gündeme getirmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Raporda yer alan ve denetim görüşüne dayanak teşkil eden menkul kıymet sınıflandırması/muhasebeleştirilmesi sorunu (s. 22-23), 2018-2024 yılları arasında devam eden kronik bir sorun olarak görülmektedir (s.22-36).
2024 yılı için aktif toplam ve özkaynak etkileri raporda +6,34 milyar TL ve +2,59 milyar TL olarak yer almaktadır (s.34-35). Bu düzeyde bir bulgunun tekrarlanması, denetim bulgularının kapanması, kurumsal kapasite, yönetişim kalitesi ve şeffaflık bakımından Cumhurbaşkanlığı düzeyinde stratejik bir değerlendirmeyi gerektirir.
Ayrıca son yıllarda Halkbank'a ilişkin uluslararası yargı süreçlerinin ve risk başlıklarının kamuoyuna yansıdığı bilinmektedir. Bu tür süreçlerin kamu bankacılığı üzerinde itibar, maliyet ve operasyonel risk yaratma durumu kaçınılmazdır.
Bu çerçevede, kamu bankalarının yönetişimi, TVF'nin rolü, Sayıştay bulguları ve olası itibar/hukuki risklerin kamu maliyesine etkileri açısından aşağıdaki soruların yanıtlanması gerekmektedir.
SORULAR
Halkbank'ta TVF payının %91,49 olduğu dikkate alındığında, bankanın stratejik hedefleri, risk iştahı ve kredi politikası hangi üst politika belgeleriyle belirlenmektedir? Bu belgeler kamuoyuna açık mıdır?
Raporda yer alan "kamu payları satılıncaya kadar idare ve temsilin Bakanlık eliyle yürütülmesi" hükmü kapsamında, Cumhurbaşkanlığı düzeyinde kamu bankalarının yönetim performansını izleyen bir mekanizma bulunmakta mıdır?
Denetim görüşüne dayanak olan menkul kıymet sınıflandırması/muhasebeleştirilmesi sorununun 2018-2024 döneminde tekrarlaması karşısında, Cumhurbaşkanlığı, bu bulgunun "düzeltilmesi" için bankadan hangi somut takvim ve aksiyon planını istemiş midir? 4. 2024 yılı için raporda yer alan aktif toplam +6,34 milyar TL ve özkaynak +2,59 milyar TL etkisi kamu bankacılığının güvenilirliği açısından değerlendirilmiş midir? Değerlendirildiyse sonuçları nelerdir?
Bankanın takipteki kredilerin 2023'te 18,54 milyar TL iken 2024'te 30,40 milyar TL'ye çıkması karşısında Cumhurbaşkanlığı düzeyinde bir uyarı/önlem seti hazırlanmış mıdır? 6. Raporda iç kontrol denetimlerinde "tenkit konusu hususa rastlanmadığı" ifadesi (s.96-97) ile kredi süreçlerindeki yoğun bulgular arasındaki çelişki Cumhurbaşkanlığı tarafından değerlendirilmiş midir? Bu çelişkiyi gidermek için hangi yapısal önlemler planlanmaktadır? 7. Halkbank'a ilişkin uluslararası yargı/itibar risklerinin kamu maliyesine olası etkilerinin izlenmesi için Cumhurbaşkanlığı bünyesinde bir risk değerlendirme mekanizması var mıdır? Varsa hangi kurumlarla koordinasyon sağlanmaktadır?
Sayıştay bulgularının "bulgu bazında kapanma oranı", kapanma süreleri ve tekrar eden bulguların listesi Cumhurbaşkanlığına periyodik olarak raporlanmakta mıdır? Raporlanıyorsa son üç yıla ilişkin özet nedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Cevdet Yılmaz, Cumhurbaşkanı Yardımcısı ·
Türkiye Varlık Fonu (TVF)'nun kuruluş amaçları; sermaye piyasalarında araç çeşitliliği ve derinliğine katkı sağlamak, yurt içinde kamuya ait olan varlıkları ekonomiye kazandırmak, dış kaynak temin etmek, stratejik, büyük ölçekli yatırımlara iştirak etmek olarak 19/8/2016 tarihli ve 6741 sayılı Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketinin Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunda belirtilmiştir.
Türkiye Varlık Fonu (TVF) portföyünde çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren şirket, kurum ve kuruluşlar yer almaktadır. TVF tarafından portföyünde bulunan şirketlerin günlük ve operasyonel faaliyetlerine müdahil olunmamaktadır. Zira bu şirketler 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 125 inci maddesinde belirtilen "Ticaret şirketleri tüzel kişiliği haizdir." düzenlemesi gereğince pay sahibinden bağımsız olarak kendi tüzel kişiliğini haizdir ve yine Türk Ticaret Kanununun 365 inci maddesinde belirtilen "Anonim şirket, yönetim kurulu tarafından yönetilir ve temsil olunur. Kanundaki istisnai hükümler saklıdırı düzenlemesi uyarınca şirketi yönetme ve temsil etme yetkisi ve görevi pay sahiplerine değil yönetim kuruluna tanınmıştır.
Dolayışıyla, kamu bankaları da dâhil olmak üzere TVF portföyünde yer alan ilgili şirketler operasyonel anlamda kendi yönetim kurullarının belirlediği rotada ve kendi üst yönetimleri tarafından idare edilmektedir.
Söz konusu bankaların kredi verme politikalarına da aynı şekilde müdahil olunmamaktadır. Bu itibarla ilgili bankaların büyüme stratejilerine uygun olarak kaynaklarının kullanım alanlarının tespiti ve diğer operasyonları ilgili kanun ve mevzuat çerçevesinde kendi yönetimlerince belirlenmektedir.
İlaveten, 15/11/2000 tarihli ve 4603 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanunun 2 inci maddesinin üçüncü fıkrası "Bankalardaki kamu paylarının satış işlemleri tamamlanıncaya kadar, bu hisseler Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca bankaların bağlı bulunduğu Bakan tarafından idare ve temsil edilir." hükmünü havi olup bu doğrultuda Banka Genel Kurulunda Telefon No : (0312)525 55 55 Fax : (0312) 525 58 31
TVF hisseleri Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından temsil ve idare edilmektedir. Türk Bankacılık Sistemi güven ve dayanıklılığı sağlamaya yönelik olarak oldukça regüle bir yapı sergilemekte ve kamu bankaları tarafından başta 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu olmak üzere ilgili Kanuna paralel olarak düzenlenen Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurulu ile Sermaye Piyasası Kurulu mevzuatına riayet edilmektedir.
Bahsi geçen kamu bankasına ilişkin muhtelif bilgi ve raporlar kurumsal yönetişim ve şeffaflık ilkelerine uygun olarak Kamuyu Aydınlatma Platformu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye Bankalar Birliği ve ilgili kurumların internet sitesinde kamuoyu ile paylaşılmaktadır.
İlave olarak; portföyde yer alan bahse konu kamu bankası, Sayıştay Denetimi ile TBMM Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu Denetimi de dahil olmak üzere iç denetim ve bağımsız denetim süreçlerine tabi olarak faaliyet göstermektedir.
Cevdet YILMAZCumhurbaşkanı Yardımcısı