Mersin'in İllerin Teknolojik Gelişmişlik Endeksi'ndeki yerine ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Sanayi ve Teknoloji Bakanı Sayın Mehmet Fatih KAÇIR tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM îçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.

Türkiye'nin dünyaya açılan en önemli kapılarından biri olan liman, lojistik ve tarım kapasitesiyle Gayri Safı Yurt İçi Hasıla (GSYH) bazında Türkiye'nin ilk 10 ekonomisi arasında yer alan Mersin ili, teknolojik dönüşüm ve dijitalleşme yarışında tarihsel bir tıkanma noktasına gelmiştir. Mersin Haberci Gazetesinden Hediye Eroğlu'nun imzası ile yayınlanan habere göre, Ankara Sanayi Odası (ASO) tarafından yayımlanan ve 81 ilin teknolojik üretim kapasitesini ölçen ASO - ÎLTEK 2025 (İllerin Teknolojik Gelişmişlik Endeksi) sonuçlarına göre Mersin, 81 il arasında ancak 43. sırada yer bulabilmiştir. Şehrin genel sıralamadaki bu durağanlığına ek olarak, dijital altyapı endeksinde 59. sıraya gerilemiş olması, Mersin'in sadece bugünü değil, gelecekteki küresel rekabet gücünü de tehdit eden vahim bir tabloyu ortaya koymaktadır.

Mersin ekonomisinin bu denli büyük bir hacme sahip olmasına rağmen teknoloji endeksinde bu denli geride kalması, şehrin "Düşük Teknoloji Tuzağına" hapsolduğunun en somut kanıtıdır. Kentin lokomotif sektörleri olan lojistik, tarım ve gıda sanayisi yüksek teknoloji, yapay zekâ ve otomasyon imkânlarını kullanmak yerine halen geleneksel yöntemlere bağımlı kalarak katma değeri düşük bir üretim modeline sıkışmıştır. Özellikle benzer sanayi altyapısına sahip Gaziantep'in aynı endekste 9. sırada yer alması, Mersin'in sanayi stratejisinde "orta - ileri teknoloji" segmentine (makine, savunma sanayi bileşenleri vb.) geçiş yapamadığını deşifre etmektedir.

Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Şehrin teknolojik dönüşümünün önündeki en büyük engel ise sermayenin yanlış yönlendirilmesidir. Türkiye genelinde inşaat sektörünün GSYH içindeki payı %6 seviyesindeyken, Mersin'de bu oranın %15,5 seviyesine çıkması, üretken sanayiye ve AR-GE'ye aktarılması gereken kaynağın "betona" hapsedildiğini göstermektedir. Bu beton odaklı büyüme modeli, Mersin'de bir taraftan "inşaat balonu" riski yaratırken diğer taraftan kentin bilgi ekonomisine geçişini imkânsız kılmaktadır. Şehirde birden fazla üniversite bulunmasına rağmen, üniversite - sanayi bağının kopukluğu nedeniyle nitelikli genç nüfus şehir dışına kaçmakta, Mersin sahip olduğu beşerî sermayeyi de her geçen gün kaybetmektedir.

Mersin'in 43. sıradaki konumu, kentin stratejik bir vizyon eksikliği içinde olduğunu ve merkezi yönetimin bölgesel teknoloji politikalarının Mersin özelinde sonuç vermediğini göstermektedir. Mersin'in lojistik ve ticari gücünü yüksek teknoloji ile taçlandıracak, dijital altyapıyı modernize edecek ve sermayeyi inşaattan yüksek teknoloji üretimine kaydıracak radikal teşvik mekanizmalarının hayata geçirilmesi milli ekonomi için bir zorunluluktur.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. GSYH katkısı bakımından Türkiye'nin ilk 10 ekonomisi arasında yer alan Mersin'in, İllerin Teknolojik Gelişmişlik Endeksi'nde (ASO-ILTEK 2025) 43. sırada kalmasının temel nedenleri Bakanlığınızca nasıl analiz edilmektedir?

2. Mersin'in teknolojik gelişimde Adıyaman ve Iğdır gibi illerin dahi gerisinde kalması, bölgesel kalkınma stratejilerindeki bir planlama hatasından mı kaynaklanmaktadır?

3. Mersin sanayisinde inşaat sektörünün payının %15,5 gibi (Türkiye ortalaması olan %'nın iki katından fazla) yüksek bir oranda seyretmesi karşısında, bu sermayenin AR-GE, otomasyon ve yüksek teknoloji üretimine kaydırılmasını sağlayacak Mersin'e Özel Sektörel Caydırıcı/Teşvik Edici" bir modeliniz mevcut mudur?

4. Benzer ticari dinamiklere sahip Gaziantep'in teknoloji endeksinde 9. sırada yer alırken Mersin'in 43. sırada yer alması, Bakanlığınızın Gaziantep'te uyguladığı orta - ileri teknolojiye geçiş" modelinin Mersin'de neden hayata geçirilemediğinin bir göstergesi midir?

5. Mersin'ın dijital altyapı sıralamasında 59. sıraya gerilemiş olması, Bakanlığınızın hedeflediği "Dijital Dönüşüm" ve "Sanayi 4.0" hedefleriyle taban tabana zıttır. Şehirdeki Organize Sanayi Bölgelerinin (OSB) dijitalleşme oranını artırmak için 2026 yılı bütçesinden Mersin'e ne kadarlık bir teknoloji transfer fonu ayrılmıştır?

6. Mersin'deki üniversitelerden mezun olan binlerce nitelikli gencin, kentteki 'düşük teknolojii üretimi nedeniyle başka illere veya yurt dışına gitmesini engellemek adına; şehirde bir "Yazılım, Yapay Zekâ ve Savunma Sanayi Kümelenmesi" kurulması yönünde somut bir adım atılacak mıdır?

7. Mersin ekonomisinin lokomotifi olan tarım ve gıda sanayisinin katma değeri düşük ürünlerde sıkışmasını önlemek amacıyla; bu sektörlerde Yüksek Teknoloji Tabanlı İşleme ve Paketleme" tesislerine yönelik özel bir hibe programı başlatılması gündeminizde midir?

8. Mersin'de birden fazla üniversite ve teknopark bulunmasına rağmen, araştırma ve yenilikçilik kapasitesinde 43. sırada kalınması, Teknopark yönetimlerinin performans denetimlerinin yapılması gerekliliğini ortaya koymakta mıdır?