Eyüp Peygamber Cami ve çevresinin engelli erişimine uygunluğuna ilişkin

Aşağıda belirtilen sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 96'ncı/ye 99'uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. 2704.2026

Şanlıurfa'da, Hz. Eyyüp'ün hastalık süreciyle ilişkilendirilen mağara ve şifalı suyun bulunduğu Eyyüp Peygamber Camii ve çevresi, yıl boyunca yoğun ziyaretçi ağırlayan önemli bir inanç ve kültür merkezi niteliğindedir.

Ancak söz konusu alanda, özellikle engelli bireylerin ibadet alanına erişimi bakımından ciddi fiziki engeller bulunduğu; rampa eksikliği nedeniyle tekerlekli sandalye kullanan vatandaşların kendi imkânlarıyla alana ulaşamadığı, bu nedenle üçüncü kişilerin yardımına muhtaç kaldığı ve zaman zaman taşınmak zorunda bırakıldığı yönünde iddialar kamuoyuna yansımaktadır. Bu durum yalnızca bir fiziki eksiklik değil; engelli bireylerin eşit erişim hakkının ihlali ve kamu hizmetlerinin erişilebilir şekilde sunulması yükümlülüğünün yerine getirilmemesi anlamına gelmektedir.

Anayasa'nın 10'uncu maddesinde eşitlik ilkesi, 56'ncı maddesinde sağlıklı ve dengeli çevrede yaşama hakkı, 61'inci maddesinde ise engellilerin korunması ve toplumsal hayata katılımlarının sağlanması yönünde devlete açık yükümlülükler yüklenmiştir. Ayrıca 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun uyarınca kamuya açık alanların erişilebilir hale getirilmesi zorunludur. Bu çerçevede, ibadet ve ziyaret amacıyla kullanılan alanlarda engelli bireylerin bağımsız ve güvenli şekilde erişiminin sağlanmaması, hem anayasal hem de yasal yükümlülüklerle bağdaşmamaktadır.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Şanlıurfa'da bulunan Eyyüp Peygamber Camii ve çevresindeki ziyaret alanlarının mülkiyeti ve kullanım yetkisi hangi kurum veya kurumlara aittir?

2. Söz konusu alanın erişilebilirlik bakımından (rampa, engelli yolu, oturma alanı vb.) mevcut durumu nedir?

3. Bu alanda engelli bireylerin erişimini sağlamak amacıyla bugüne kadar herhangi bir düzenleme yapılmış mıdır? Yapıldıysa kapsamı nedir?

4. Eğer gerekli düzenlemeler yapılmış ise, engelli bireylerin hâlen erişim sorunu yaşadığı iddiaları nasıl açıklanmaktadır?

5. Eğer düzenleme yapılmamış ise, 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun kapsamında zorunlu olan erişilebilirlik yükümlülüğü neden yerine getirilmemiştir?

6. Bu alanda erişilebilirlik eksikliklerine ilişkin Bakanlığınıza veya ilgili kurumlara iletilmiş şikâyet veya başvuru sayısı kaçtır?

7. Engelli bireylerin ibadet alanına ulaşabilmek için üçüncü kişilerin yardımına muhtaç kalması, kamu hizmetinin eşitlik ve insan onuruna uygunluk ilkeleriyle bağdaşmakta mıdır?

8. Söz konusu alanda erişilebilirlik eksikliği nedeniyle herhangi bir idari inceleme veya denetim yapılmış mıdır?

9. Bu eksiklikler nedeniyle sorumluluğu bulunan kamu görevlileri hakkında herhangi bir idari işlem veya soruşturma başlatılmış mıdır?

10. Eyyüp Peygamber Camii ve çevresinin erişilebilir hale getirilmesine yönelik somut bir proje veya yatırım planı bulunmakta mıdır?

11. Bu kapsamda rampa, engelli erişim yolu ve dinlenme alanlarının yapılmasına ilişkin belirlenmiş bir takvim var mıdır?

12. Şanlıurfa başta olmak üzere Türkiye genelinde inanç turizmi kapsamında yoğun ziyaret edilen alanların erişilebilirlik açısından denetlenmesine yönelik bir program uygulanmakta mıdır?

13. Türkiye genelinde ibadet ve ziyaret alanlarında erişilebilirlik standartlarına uymayan kaç alan tespit edilmiştir?

14. Engelli bireylerin kamuya açık ibadet ve ziyaret alanlarına erişimini sağlamak amacıyla Bakanlığınızın yürüttüğü özel bir eylem planı bulunmakta mıdır?

15. Bakanlığınız, söz konusu alanda ortaya çıkan erişim sorunlarının giderilmesi için acil yerinde inceleme başlatacak mıdır?