Uşak ilinde olası bir yangına karşı alınan önlemlere ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 144 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 133 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın T,C. Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim.
İklim krizinin etkilerinin her yıl daha sert hissedildiği Türkiye'de, yaz ayları ne yazık ki yalnızca mevsimsel sıcaklık artışı anlamına gelmemekte; orman yangınları, tarım arazilerinde ürün kaybı, su stresi, aşırı sıcaklık kaynaklı verim düşüşü, erozyon gibi birbiriyle bağlantılı afet risklerini de beraberinde getirmektedir. Buna rağmen Uşak halkı 2026 yaz aylarında gerçekleşme potansiyeli olan olası yangınlara ve tarım-orman alanlarındaki afetlere karşı gerçekten yeterli hazırlık yapılmış mıdır sorusuna yanıt bulamamaktadır.
Geçmiş yıllarda yaşanan büyük orman yangınları, yalnızca ağaç kaybına değil; Tüm Türkiye'de ve Uşak'ta kırsal yaşamın bozulmasına, tarımsal üretimin zarar görmesine, hayvancılık faaliyetlerinin aksamasına, su kaynaklarının baskı altına girmesine ve yerel ekonominin ağır yara almasına yol açmıştır. Buna rağmen her yaz dönemi öncesinde kamuoyuna yapılan açıklamalar ile sahadaki gerçek hazırlık düzeyi arasında ciddi bir güven sorunu oluşmaktadır. Yangın emniyet yolları, su toplama havuzları, hava ve kara araçlarının hazır bulunuşu, personel sayısı, erken uyarı sistemleri, köy bazlı bilinçlendirme, tarım arazilerinde anız ve bitki örtüsü kaynaklı riskler, sel ve taşkın sonrası arazi koruma önlemleri gibi çok sayıda başlıkta somut veriye dayalı açıklık bulunmamaktadır.
Tarım ve orman arazilerinde afet riskine karşı hazırlık, yalnızca yangın çıktıktan sonra müdahale etmekten ibaret değildir. Asıl önemli mesele ve yapılması gereken; yangın çıkmadan önce önleme kapasitesini kurmak, kuraklık ve aşırı sıcaklık senaryolarına göre tarımsal üretimi planlamak, hassas bölgeleri belirlemek, köylüleri ve üreticileri bilgilendirmek, tahliye ve müdahale zincirini önceden hazırlamak ve afet sonrası yaraları saracak kaynakları hazır tutmaktır. Bu nedenle, 2026 yaz aylarında olası yangınlar ile tarım ve orman arazilerinde yaşanabilecek afet risklerine karşı alınan önlemlerin tüm açıklığıyla ortaya konulması gerekmektedir. Bu bağlamda,
SORULAR
Tarım ve Orman Bakanlığınız tarafından 2026 yaz aylarında meydana gelebilecek orman yangınları, tarım arazilerindeki kuraklık kaynaklı kayıplar, sel, taşkın, erozyon ve benzeri afet risklerine karşı ülke genelinde ve Uşak'ta alınan somut önlemler nelerdir?
2026 yılı yaz dönemi öncesinde Türkiye genelinde ve Uşak'ta görev yapacak yangın söndürme uçağı, helikopter, arazöz, ilk müdahale aracı, su ikmal aracı, dozer ve personel sayısı kaçtır? Bu kapasite 2025 yılına göre artırılmış mıdır?
Bakanlığınızın açıkladığı riskli iller ve bölgeler hangileridir? Bu illerde valilikler, orman bölge müdürlükleri, tarım il müdürlükleri ve ilgili kurumlarla yapılan koordinasyon toplantılarında hangi kararlar alınmıştır?
2026 yazı öncesinde Uşak'ta orman yangınlarına karşı yangın emniyet yolu, yangın şeridi, su toplama havuzu, gözetleme sistemi, erken uyarı altyapısı ve tatbikat kapsamında hangi yatırımlar ve hazırlıklar yapılmıştır? Bu çalışmaların il bazında dağılımı nedir?
Tarım arazilerinde aşırı sıcaklık, kuraklık, su yetersizliği, anız, bitki kuruluğu ve benzeri risklere karşı üreticileri korumak amacıyla 2026 yılı için yürürlüğe konulan özel bir erken uyarı, bilgilendirme, denetim veya destek mekanizması var mıdır?
Olası orman yangınları ve kırsal afetler sonrasında tarım arazilerinin, meraların, bahçelerin ve kırsal üretim altyapısının zarar görmesi durumunda devreye girecek acil destek, zarar tespiti ve rehabilitasyon planı nedir?
2026 yaz sezonu öncesinde köylüler, çiftçiler, çobanlar, arıcılar, mevsimlik işçiler ve kırsal yerleşimlerde yaşayan yurttaşlara yönelik olarak yangın ve afet farkındalığı kapsamında kaç eğitim ve bilgilendirme faaliyeti gerçekleştirilmiştir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Orman yangınlarıyla mücadele kapsamında 2025 yılında 146 adet olan havadan müdahale araç sayısı, 2026 yılında 161 adete ulaşmıştır.
2026 yılında ülke genelinde 119 adet helikopter, 28 adet uçak ve 14 adet Insansız Hava Aracı (IHA) orman yangınlarıyla havadan mücadele kapsamında kullanılmak üzere hazırlanmıştır. 2002 yılında 73 ton olan su atma kapasitemiz, 2026 yılında 462 tona yükselmiştir. Ulkemiz, dünyada sadece 5 ülkede bulunan havadan yangın yönetim aracı OTAĞ'a sahiptir. 2026 yılında 194'ü akıllı kule olmak üzere 776 gözetleme kulesi, 1.953 arazöz, 2.766 ilk müdahale aracı, 1 yangın mobil harekât merkezi yönetim aracı ve 878 iş makinesi bulunmaktadır. 2025 yılı yangınla mücadele organizasyonunda 1.786 arazöz, 2.742 ilk müdahale aracı ve 831 iş makinesi görev yapmıştır.
Ayrıca 2026 yılında orman yangınlarıyla mücadelede 15.859 yangın işçisi, 4.419 teknik personel, 7.787 orman muhafaza memuru ve 141.922 gönüllü bulunmaktadır. Yangın söndürme faaliyetlerinde kullanılan hava ve kara araçları tek bölgede değil dönem içerisinde meteorolojik veriler değerlendirilerek yangın risk durumu haritasına göre proaktif kaydırmalar yapılarak kullanılmaktadır.
Orman Genel Müdürlüğümüzce (OGM) son 20 yıllık orman yangını istatistik verileri esas alınarak hazırlanan yangın risk derecelendirmelerine göre Adana, Ankara, Antalya, Balıkesir, Bursa, Çanakkale, Denizli, Hatay, Isparta, Istanbul, Izmir, Kahramanmaraş, Kütahya, Manisa, Mersin, Muğla, Osmaniye ve Sakarya illerinin sınırları içerisinde 1'inci derece yangına hassas orman alanları yer almaktadır.
Orman yangınlarıyla mücadele kapsamında;
Her yıl orman yangınlarıyla mücadele edecek personele ve gönüllülere teorik ve uygulamalı orman yangınlarıyla mücadele eğitimi verilmektedir. Eğitimde; yangına müdahale, ilk yardım, kişisel koruyucu donanımların kullanımı, iş güvenliği, orman yangınlarında kullanılan araçlarla ilgili teorik ve uygulamalı eğitim yer almaktadır.
• Halkın orman yangınları konusunda daha duyarlı olmasını sağlamak amacıyla yıl boyu bilinçlendirme çalışmaları yapılmaktadır. Orman köylerinde yaşayan köylü vatandaşlara, çoban, avcı ve arıcılara, öğrencilere, cezaevlerinde bulunan mahkumlara, kamu görevlilerine ve askeri personele orman yangınlarıyla ilgili farkındalık eğitimleri verilmektedir. 2026 yılında (13.08.2026 tarihi itibarıyla) 24.200 köyde 1 milyon 108 bin orman köylüsüne, 26.168 çoban, avcı ve arıcıya, 13.055 okulda 3 milyon 808 bin öğrenciye, 155.827 kamu görevlisine ve katıldıkları yöresel etkinliklerde 212.214 vatandaşa orman yangınlarıyla mücadele kapsamında bilgilendirme ve bilinçlendirme eğitimi verilmiştir.
• Kamu spotları hazırlanarak görsel, yazılı ve sosyal medyada gösterimleri yapılmaktır.
• IHA'lar yangın tespiti ve yönetiminde kullanılmaktadır.
• Yangın yönetiminde ve yangın riski tespitinde, yangın davranış modeli ve karar destek sistemi aktif olarak kullanılmaya başlanmıştır.
• Insansız mobil gözetleme kuleleri inşa edilerek ormanlarımız 7 gün 24 saat kameralar ile izlenmektedir.
• Genç meşcere bakımları sezon öncesinde tamamlanmaktadır.
• Yol kenarı bakımları yaptırılarak yangın riski azaltılmaya çalışılmaktadır.
• Orman yangınları adet ve alan olarak meteorolojik şartların etkisiyle her yıl değişkenlik gösterebilmektedir. Yangın önleme tesisleri (YARDOP) yapılarak ve mevcut tesislerin bakımı tamamlanarak çıkabilecek yangınların büyüme riski azaltılmaya çalışılmaktadır.
• Hava ve kara araçlarımızın yangınlara daha kısa sürede ve daha etkin bir şekilde müdahale edebilmesi için inşa edilen 4.852 havuz ve gölet kullanıma hazır hale getirilmektedir.
• Orman köylerine traktörler ile birlikte orman yangınlarda kullanılmak üzere su tankerleri dağıtılmaktadır.
• Orman yangın riskinin yüksek olduğu alanlarda, en kısa zamanda müdahale edecek şekilde ilk müdahale araçları, arazözler ve ekipler 1.700 farklı noktada konuşlandırılmıştır.
• 2003 yılında ortalama 40 dakikayı bulan yangınlara müdahale süresi 11 dakikaya kadar düşürülmüştür.
• Ülkemiz ormanlarının içerisinde başta yangınla mücadele olmak üzere, üretim, bakım, koruma ve diğer ormancılık faaliyetlerinde kullanılan yaklaşık 240 bin km orman yolunun bakımı yapılmış ve ulaşılabilir hale getirilmiştir.
• Yerleşim yerleri arasında ulaşımı sağlayan ve orman içerisinden geçen yangın riski yüksek yolların kenarlarında, bakım budama, seyreltme ve temizlik çalışmaları ile yangınla mücadele tesisleri, yangın emniyet yol ve şeritlerinin bakımları yapılmıştır.
• Ormanlarımızın atıklardan temizlenmesi ve yol kenarlarındaki yanıcı maddelerin azaltılmasına yönelik 2024 yılında "Orman Benim" kampanyası başlatılmış olup 2026 yılında da devam etmektedir.
• OGM'nin orman yangınları, doğal afetler ve acil durumlara müdahale kabiliyetini artırmak amacıyla Orman Arama Kurtarma Ekipleri (ORKUT) kurulmuştur. Bu ekipler, yangın öncesi ve sonrası kurtarma operasyonlarını yürütmek, orman alanlarındaki arama kurtarma faaliyetlerini koordine etmek ve gerektiğinde diğer afetlere müdahale etmektedirler.
• Bakanlığımız başta Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) olmak üzere, Jandarma Genel Komutanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü ve belediyelerle iş birliği içerisinde çalışmaktadır.
Uşak ilinde 2025 yılında 254 olan personel sayısı (memur, sözleşmeli ve işçi), 2026 yılında 258'e yükselmiştir. Her yıl olduğu gibi 2026 yılında da Uşak ilinde yangın gözetleme kuleleri, ilk müdahale ekipleri ve ekip binaları, yangın havuzları, kara ve hava araçları ile orman yollarının bakım ve kontrolleri yapılarak yangın sezonuna hazır hale getirilmiştir. Denizli Orman Bölge Müdürlüğüne bağlı Uşak ve Banaz Orman İşletme Müdürlüklerinin sorumluluk alanlarında toplam 298 kilometre yangın emniyet yolu yapılmıştır. Uşak ilinde 15 arazöz, 21 ilk müdahale aracı ve 4 su ikmal aracı görev yapmaktadır.
Ayrıca, Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanarak, Bakanlığımız kullanımına sunulan ve orman yangınlarının çıkma olasılığının fazla olduğu bölgelerin günler öncesinden tahmin edilmesine imkân sağlayan MEUS (Meteorolojik Erken Uyarı Sistemi) başarılı bir şekilde kullanılmaktadır. MEUS sistemi sayesinde yangın çıkma ihtimalinin fazla olduğu günlerde, riskli bölgelerde konuşlu yangınlarla mücadele unsurlarımız teyakkuz durumuna geçirilmekte ve olası orman yangınlarına daha kısa bir zaman periyodunda müdahale edilmektedir. Bunun yanı sıra Yangıncell Sistemi ile Iş Emri Takip ve Navigasyon Sistemi orman yangınlarıyla mücadele çalışmalarında kullanılan teknolojik yeniliklerdendir. Anayasa'ınızın 169'uncu maddesince orman alanları güvence altına alınmıştır. Yanan alanlar OGM tarafından yeniden ağaçlandırılmaktadır. Ülkemizde yanan hiçbir orman alanı imara ve yapılaşmaya açılmamıştır.
Ülkemizde meydana gelen doğal afetlerden etkilenen üreticilerimizin zararları, 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu kapsamındaki Devlet destekli tarım sigortası teminatı dahilinde olup tarım sigortası yaptıran üreticilere %50-%70 arasında değişen oranlarda Devlet prim desteği Doğal afetin meydana gelmesine müteakip il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ve TARSİM eksperlerince sahada hasar tespitleri belirli teknikler çerçevesinde ve belirlenen takvim doğrultusunda yapılmaktadır. Tarım sigortası yaptıran üreticilerimizin zararları yapılan hasar tespitleri neticesinde TARSİM tarafından ivedilikle karşılanmaktadır.
Tarım sigortası yaptıran üreticilerimizin sigorta poliçesi bedelinin %50-70'i arasında Devlet prim desteğinin sağlanmasının yanı sıra çiftçilerimizin ödeyeceği prim tutarlarını daha makul seviyelere getirmek için; %5 oranında "Şehit Yakını ve Gazi İndirimi", %5 oranında "Peşin Odeme İndirimi", %10 oranında "Kadın Çiftçi İndirimi", 40 yaş altı üretici ve yetiştiricilerimize %5 oranında "Genç Çiftçi İndirimi" ve %5 oranında "Engelli Çiftçi İndirimi" uygulanmaktadır. Sözleşmeli üretim yapan çiftçilerimiz için de %10 ila %15 oranlarında ve Tarımsal üretim planlamasına konu ürünlerde ise %10 oranında prim indirimleri uygulanmaktadır. Su kısıtının belirlendiği bölgelerde, Bakanlıkça belirlenen kriterlere uygun üretim yapan üreticilerimize %10 oranında "Su Kısıtı Desteği" indirimi, birinci derece Tarımsal Örgüt Belgesi almaya hak kazanmış tarımsal amaçlı birlik ve kooperatiflere üye üreticilerimize ise %5 oranında üyelik indirimi uygulanmaktadır.
İklim değişikliği kaynaklı risklerin etkilerini en aza indirmek için Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) kapsamında yer alan "Köy Bazlı Verim Sigortası" ile kuru tarım alanlarında yetiştirilen buğday, arpa, çavdar, yulaf, tritikale, nohut, kırmızı mercimek, yeşil mercimek ve yağlık ayçiçeği ürünlerinde kuraklık, don, sıcak rüzgâr, sıcak hava dalgası, aşırı nem ve aşırı yağış risklerinden kaynaklı verim azalışları teminat altına alınmaktadır. Köy Bazlı Verim Sigortası kapsamında poliçede yazılı primin %70'i Devlet tarafından karşılanmaktadır. Bakanlığımızca doğal afetler ve kuraklığın etkin şekilde izlenmesi ile afetlere hızlı müdahale edilmesi amacıyla Doğal Afet Takip Sistemi (DATS) hizmete alınmıştır.
DATS sayesinde doğal afetler ve tarımsal üretimi etkileyen diğer riskler elektronik ortamda anlık olarak takip edilebilecektir.
8038 sayılı "Ziraat Katılım Bankası A.Ş. Tarafından Tarımsal Üretime Dair Hazine Kâr Payı Destekli Yatırım ve İşletme Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Karar" ile 8039 sayılı "T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Hazine Faiz
Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar" 30.12.2023 tarihli ve 32415 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Doğal afetlerden etkilenen üreticilerimizin 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları ve bu Kararlara dayanılarak hazırlanan 2024/15 sayılı "Tarımsal Üretime Dair Faiz/Kâr Payı Destekli Yatırım Ve İşletme Kredisi/Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Uygulama Esasları Tebliği" kapsamında kullandıkları sübvansiyonlu krediler/finansmanlar, ürünlerin doğal afetlerden etkilendiklerinin tespit edilmesi halinde Bankalar ve Tarım Kredi Kooperatiflerinin kendi, usul, esas ve mevzuatı çerçevesinde, vade tarihinden/hesap devresinden/taksit tarihinden itibaren %25 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak 1 yıl süreyle ertelenebilmekte, azami 5 yıla kadar %20 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak taksitlendirilebilmektedir.
Bakanlığımızca 2007 yılından itibaren bireysel sulama sistemleri yatırımlarına %50 oranında hibe desteği sağlanmaktadır.
Bu kapsamda, 2026 yılında projeye esas hibe üst limit 10.000.000 TL olacak şekilde %50'si ile %70'ine kadar değişen oranlarda hibe desteği verilecektir.
Sulama sistemleri başvuru konuları aşağıda verilmektedir.
Tarla içi sistemler:
• Damla sulama,
• Yağmurlama,
• Mikro yağmurlama,
• Yüzey altı damla sulama, Mekanik büyük sistemler
• Center pivot / Lineer sulama sistemleri,
• Tamburlu sulama sistemleri, Yenilenebilir enerji ve teknoloji odaklı sistemler
• Güneş enerjili sulama (sulama sistemleri + panel) ve
• Akıllı sulama / otomasyon sistemleri (sensör, kontrol, uzaktan yönetim)'dir. Bu kapsamda Uşak ilinde toplam 540 yatırımcıya 12.154.254 TL hibe desteği verilmiştir.
İbrahim YUMAKLIBakan