Son 5 yılda marka hakkı ihlali gerekçesiyle yapılan denetimlere ilişkin
Kaynak göster
İzzet Akbulut (CHP), 30 Nisan 2026 tarihinde 7/44148 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 77 gün sonra, 16 Temmuz 2026).
İzzet Akbulut (CHP, Burdur). “Son 5 yılda marka hakkı ihlali gerekçesiyle yapılan denetimlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/44148, 30 Nisan 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-44148-son-5-yilda-marka-hakki-ihlali-gerekcesiyle-yapilan-denetimlere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d4d4c390-afd8-4825-b1b5-019dde29358e
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 77 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 66 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Ticaret Bakanı Ömer BOLAT tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Son dönemde özellikle küçük ve orta ölçekli esnafın faaliyet gösterdiği işyerlerinde, marka ve fikri mülkiyet haklarına ilişkin denetim ve yaptırımların uygulama biçimine yönelik ciddi şikâyetler artmıştır. Sahada faaliyet gösteren esnaflar; işyerlerinde sınırlı, sayıda bulunan, çoğu zaman tali nitelikteki ürünler (örneğin tekil bir kalem, bardak, tişört, forma veya kitap gibi ürünler) üzerinden dahi yüksek meblağlı taleplerle karşı karşıya kaldıklarını ifade etmektedir. Bu durumun, bazı uygulamalarda ölçülülük ilkesinin gözetilmediği ve sürecin bir "kazanç kapısı"na dönüştüğü yönünde yaygın bir kanaat oluşturduğu görülmektedir. Elbette marka hakkının korunması hukuk devleti ilkesinin gereğidir. Ancak bu koruma sağlanırken, küçük esnafın ekonomik sürdürülebilirliğini zedeleyen ve orantısız sonuçlar doğuran uygulamaların önüne geçilmesi de sosyal devlet anlayışının bir gereğidir.
Bu çerçevede; denetimlerin kapsamı, yaptırımların ölçülülüğü ve uygulamada birlik sağlanmasına yönelik düzenlemelerin gerekliliği kamuoyunda tartışılmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Son 5 yıl içerisinde marka hakkı ihlali gerekçesiyle Türkiye genelinde gerçekleştirilen denetim sayısı kaçtır? Bu denetimlerin kaçında küçük esnaf kapsamındaki işletmelere işlem yapılmıştır?
Söz konusu denetimlerde tespit edilen ihlallerin niteliği bakımından (adet, ticari hacim, kaşıt unsuru vb.) bir sınıflandırma yapılmakta mıdır?
İşyerinde sınırlı sayıda ve tali nitelikte bulunan ürünler için uygulanan yaptırımların belirlenmesinde ölçülülük ilkesinin gözetilmesine yönelik bir mevzuat veya idari düzenleme bulunmakta mıdır?
Marka hakkı ihlallerine ilişkin süreçlerde, özellikle küçük esnafın karşı karşıya kaldığı yüksek tazminat taleplerine karşı üst sınır, uyarı mekanizması veya kademeli yaptırım sistemi oluşturulmasına yönelik bir çalışma var mıdır?
Denetim ve yaptırım süreçlerinde uygulama birliğinin sağlanması amacıyla Bakanlığınız tarafından yürütülen bir rehber, genelge veya eğitim çalışması bulunmakta mıdır?
Esnafın mağduriyet yaşamaması adına, fikri mülkiyet haklarının korunması ile ticari hayatın sürdürülebilirliği arasında denge kurulmasına yönelik yeni bir yasal veya idari düzenleme planlanmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Burdur Milletvekili Sayın İzzet AKBULUT tarafından verilen 7/44148 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Burdur Milletvekili Sayın İzzet AKBULUT'a Ait 7/44148 Sayılı Yazılı Soru Önergesine Hişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla, önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 6) Gümrüklerde fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunmasına ilişkin işlemler, Gümrük Kanunu'nun 57'nci maddesi ile Gümrük Yönetmeliği'nin 100 ila 111'nci maddelerinde düzenlenen hükümlere göre yürütülmektedir. Ticaret Bakanlığı, 1 Nisan 2013 tarihinden itibaren hak sahipleri ve temsilcilerinin gümrüklerde fikri mülkiyet haklarının korunmasına yönelik başvurularını elektronik ortamda yapmalarına olanak tanımış olup, hak sahiplerinden gelen başvuruların sayısı 2014 yılında 1.385 iken 2025 yılında bir önceki yıla göre %3,56 artarak 3.139'a ulaşmıştır.
Bakanlığımızca fikri mülkiyet hakkı ihlali şüphesi taşıyan sevkiyatların durdurulmasına yönelik işlemlerde yeknesaklığın sağlanması ve gümrük personelinin konuya ilişkin farkındalığının artırılması amacıyla düzenli olarak hizmet içi eğitimler düzenlenmektedir. Bu eğitimler, gümrük memurlarının teknik yetkinliklerini artırırken hak sahipleriyle olan iş birliğini de güçlendirmektedir. 2025 yılında, İstanbul, Ağrı ve Mersin'de hizmet içi eğitim programları düzenlenmiştir. Buna ek olarak, Bakanlığımızın sanal eğitim altyapısı EYS üzerinden Temmuz ayında 400 gümrük personeline kapsamlı eğitimler verilmiştir. 2026 dönemi için Bursa, İstanbul (cam sektörüne özelinde) ve Mersin'de (alkollü içkiler sektörü özelinde) başarıyla tamamlanan 3 hizmet içi eğitim programının ardından, 2026 yılının geri kalanında 3 hizmet içi eğitim daha planlanmıştır.
Söz konusu hizmet içi eğitim programlarının temelinde, hak sahiplerinin aktif katılımı yer almakta olup, hak sahibi temsilcileri, orijinal ve sahte ürünleri birbirinden ayıran belirgin özellikler hakkında gümrük idareleri ile bilgi paylaşmaktadır. Bu oturumlarda transit rotalar, tedarikçi ve distribütörlerin ticari isimleri ve sevkiyat zincirindeki kilit aktörler gibi hassas tedarik zinciri ve lojistik verilerini içeren kritik operasyonel istihbarat paylaşımı yapılması gümrük idarelerinin operasyonlarında oldukça önem arz etmektedir. Ayrıca, eğitim kapsamında hak sahipleri tarafından sergi alanı düzenlenmekte, bu alanda gümrük memurları hak sahiplerinin rehberliğinde orijinal ürünler ile sahtelerini fiziksel olarak inceleme ve karşılaştırma olanağı bulmaktadır.
Bahse konu hizmet içi eğitim programlarının doğrudan bir sonucu olarak, gümrükte durdurma sayısında sürekli bir artış eğilimi gözlemlenmiştir. 2024 yılında, fikri mülkiyet haklarını ihlal ettiğinden şüphelenilen eşyaya yönelik durdurma sayısı 3.160'a ulaşarak bir önceki yıla göre %61,38 oranında kayda değer bir artış göstermiştir. Bu büyüme, büyük ölçüde fikri mülkiyet hakları ihlalleri nedeniyle gümrük işlemlerinin durdurulduğu küçük sevkiyatların (posta/hızlı kargo/yolcu beraberi) ele geçirilmesindeki önemli artışa bağlanmaktadır. Ayrıca, el konulan eşya sayısı yaklaşık 2024 yılında 21.250.206 milyon adede ulaşarak bir önceki yıla göre %131'lik bir artış kaydetmiştir. Bu istatistikler, Türk gümrüklerinin artan operasyonel kapasitesinin ve sahada uygulanan risk analizi temelli durdurma stratejilerinin olumlu etkilerini göstermektedir.
Bilindiği üzere, marka hakkı ihlaline ilişkin uyuşmazlıklar, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 156'ncı maddesi gereği görevli mahkemeler nezdinde karara bağlanmaktadır. Bununla birlikte, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 63'üncü maddesi uyarınca Bakanlığımız bünyesinde oluşturulan Reklam Kurulu, herhangi bir mal veya hizmete ilişkin reklamlarda marka kullanımının tüketiciler nezdinde yanıltıcı veya aldatıcı nitelik taşıdığı durumlarda söz konusu ticari reklamları inceleme yetkisine sahip olup, yapılan incelemeler neticesinde tespit edilen aykırılıklarla ilgili olarak sorumlular hakkında, idari yaptırım kararı alabilmektedir.