MESEM kapsamında çalışan çocukların çalışma koşullarına ilişkin
Kaynak göster
Ulaş Karasu (CHP), 6 Mayıs 2026 tarihinde 7/44296 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 90 gün sonra, 4 Ağustos 2026).
Ulaş Karasu (CHP, Sivas). “MESEM kapsamında çalışan çocukların çalışma koşullarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/44296, 6 Mayıs 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-44296-mesem-kapsaminda-calisan-cocuklarin-calisma-kosullarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/0fad375f-4173-4b15-a8c7-019e017a7d08
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 90 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 82 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat IŞIKHAN tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Diyalektik Araştırmalar Enstitüsü MESEM Çalışma Grubunun, MESEM'li Gençler Haberleşme ve Dayanışma Ağı'yla birlikte yaptığı Ve İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi (İSİG) tarafından yayımlanan ve 463 MESEM'li çocukla yapılan anket çalışması, Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) kapsamında çocukların maruz kaldığı ağır çalışma koşullarını gözler önüne sermektedir.
Araştırmaya göre; çocukların yarısından fazlası günde 10-12 saat çalıştığını, 69 çocuk ise 12 saatin üzerinde çalıştırıldığını ifade etmektedir. Ankete katılan çocukların neredeyse yarısı (219 çocuk) iş kazası geçirdiğini belirtirken, önemli bir kısmı yaptıkları işin mesleki eğitimle ilgisi olmadığını ve "angarya işler" yaptığını dile getirmektedir. Yine aynı araştırmada çocukların büyük bölümünün yeterince dinlenemediği, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin yetersiz olduğu ve sistemin "mesleki eğitim" amacından uzaklaşarak fiilen ucuz işgücü teminine dönüştüğü anlaşılmaktadır.
Ülkemizdeki, araştırmalar ve saha verileri yüz binlerce çocuğun MESEM kapsamında çalıştırıldığını ve bu sistemin giderek yaygınlaşan bir çocuk işçiliği modeli haline geldiğini ortaya koymaktadır. Tüm bu veriler birlikte değerlendirildiğinde, MESEM uygulamasının çocukların eğitim hakkı, sağlığı ve güvenliği açısından ciddi riskler barındırdığı; denetim, mevzuat ve uygulama açısından önemli sorunlar içerdiği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede;
SORULAR
MESEM kapsamında çalışan çocukların günlük çalışma sürelerinin 10-12 saat ve üzeri olduğu iddiaları Bakanlığınız tarafından araştırılmış mıdır? Bu konuda yapılan denetimlerin sonuçları nelerdir?
MESEM öğrencilerinin yasal çalışma sürelerini aşacak şekilde çalıştırılmasını engellemek için hangi somut önlemler alınmaktadır?
Ankete göre çocukların yaklaşık yarısının iş kazası geçirdiği dikkate alındığında, son bir yıl içinde MESEM kapsamındaki işyerlerinde meydana gelen iş kazalarının sayısı ve türleri nelerdir?
MESEM kapsamında çalışan çocukların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin yeterli olmadığı yönündeki bulgular karşısında, Bakanlığınızın denetim ve yaptırım mekanizmaları nelerdir?
Mesleki eğitim amacıyla kurulduğu öne sürülen bu sistemde çocukların önemli bir kısmının mesleki eğitim yerine angarya işlerde çalıştırıldığı iddiaları hakkında Bakanlığınızın değerlendirmesi nedir?
MESEM kapsamında çalışan çocukların psikolojik şiddet, mobbing ve kötü muameleye maruz kaldığı yönündeki bulgular hakkında Bakanlığınıza ulaşan şikâyet sayısı kaçtır? Bu şikayetlere ilişkin hangi işlemler yapılmıştır?
Önergenin yanıtlandığı tarih itibariyle MESEM sistemine kayıtlı toplam öğrenci sayısı kaçtır? Bu öğrencilerin sektörel dağılımı nelerdir?
MESEM uygulamasının çocuk işçiliğini artırdığı yönündeki eleştiriler karşısında Bakanlığınızın bir etki analizi bulunmakta mıdır? Bulunuyor ise içeriği nedir?
Çocukların eğitim hakkını zedelemeyecek, güvenli ve nitelikli bir mesleki eğitim sistemi kurulması için Bakanlığınızın yeni bir düzenleme veya reform çalışması var mıdır? Olacak mıdır?
MESEM kapsamında çalışan çocukların sigorta ve sosyal haklarının korunması konusunda mevcut uygulamalar yeterli midir? Bu alanda yeni bir düzenleme planlanmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
"Bakanlığımız, çalışma hayatında insana yakışır iş anlayışının yaygınlaştırılması ve işyerlerinde şiddete sıfır tolerans gösterilmesi hususlarına önem vermekte ve bu konuda politikalar üretmektedir. Bu kapsamda kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör işyerlerinde gerçekleşen psikolojik taciz (mobbing) olaylarının önlenmesi amacıyla hazırlanan 'İşyerlerinde Psikolojik Tacizin Önlenmesi' konulu 2011/2 sayılı Genelgenin 5 inci maddesi uyarınca Bakanlığımız bünyesinde 'Psikolojik Tacizle Mücadele Kurulu' oluşturulmuştur. 2025/3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile Kurul yeniden teşekkül ettirilmiştir. Söz konusu Kurul psikolojik tacizin önlenmesine yönelik olarak ülke çapında politikaların belirlenmesine katkı sağlama, eğitim ve bilgilendirme faaliyetlerini koordine etme, rapor, rehber ve bilgilendirme dokümanları hazırlama çalışmalarını yürütmekte ve Bakanlığımız koordinasyonunda toplanmaktadır.
Çocuk ve genç işçilerin sağlık ve güvenliklerini, fiziksel, zihinsel, ahlaki ve sosyal gelişmelerini veya öğrenimlerini tehlikeye atmayacak çalışma şekillerine ilişkin usul ve esaslar Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik ile belirlenmektedir. İşveren tarafından yapılan değerlendirmeye göre çocuk ve genç işçilerin fiziki veya zihinsel gelişmeleri ile güvenlikleri yönünden risk tespit edilirse, en kısa sürede gerekli tıbbi kontrollerin yapılması gerekmektedir. Ayrıca çalışanlara verilecek iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin usul ve esasları, Çalışanların Iş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik kapsamında düzenlenmektedir.
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan 2024/36 nolu Genelgeye uygun şekilde mesleki eğitim kapsamında çırak veya stajyer bulunduran tüm işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesine rehberlik etmek için iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmelerine imkân sağlanmış olup söz konusu uygulamanın takibi Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yerine getirilmektedir.
Bakanlığımızca söz konusu hususlar çerçevesinde gerçekleştirilen iş sağlığı ve güvenliği teftişleri, işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerini düzenleyen 6331 sayılı Iş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 'Kapsam ve istisnalar' başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında yer verilen 'Bu Kanun; kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine, çırak ve stajyerler de dâhil olmak üzere tüm çalışanlarına faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır.' hükmü doğrultusunda, çırak ve stajyerler dâhil olmak üzere işyerinde istihdam edilenlerin tamamının çalışma ortamından kaynaklanan risklerden korunması amacıyla işveren tarafından yerine getirilmesi gereken mevzuat hükümlerine ilişkin gerçekleştirilmektedir.
Bununla birlikte, önergede yer alan iş kazalarına ilişkin veriler Sosyal G resmi web sitesinde (www.sgk.gov.tr) yer almaktadır."
Çankaya / ANKARA Tel: (0312) 296 71 68