Karşılıksız çek sayısı ve tutarındaki artışa ilişkin
Kaynak göster
Mehmet Satuk Buğra Kavuncu (İYİ Parti), 7 Mayıs 2026 tarihinde 7/44331 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 49 gün sonra, 25 Haziran 2026).
Mehmet Satuk Buğra Kavuncu (İYİ Parti, İstanbul). “Karşılıksız çek sayısı ve tutarındaki artışa ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/44331, 7 Mayıs 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-44331-karsiliksiz-cek-sayisi-ve-tutarindaki-artisa-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/0c71fd15-c762-495b-8fd4-019e06b2a122
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 49 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 42 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda yer alan sorularımın, Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet ŞİMŞEK tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Son dönemde Türkiye ekonomisinde yaşanan yüksek enflasyon, sıkı para politikaları ve krediye erişimdeki daralma, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin finansman yapısını ciddi biçimde etkilemiştir. Bu süreçte ticari hayatın önemli ödeme araçlarından biri olan çek kullanımı yeniden artış göstermiş, ancak bu artış beraberinde karşılıksız çek vakalarında ciddi yükselişleri getirmiştir.
Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi verilerine göre 2025 yılı Ocak-Kasım döneminde karşılıksız çek tutarı 225 milyar TL'ye ulaşmıştır. Aynı dönemde yaklaşık 272 bin adet çek karşılıksız çıkmıştır. 2025 yılı genelinde karşılıksız çeklerin toplam tutarının 259 milyar TL seviyesine ulaştığı hesaplanmaktadır. Karşılıksız çek tutan, bir önceki yıllara kıyasla yüzde 49'a varan artışlar göstermiştir. Mart ayında karşılıksız çek sayısının yıllık bazda yüzde 100'ün üzerinde artarak 32 bine yükseldiği görülmüştür.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bu veriler, ticari piyasada ödeme zincirinin kırılganlaştığını, işletmeler arası güven mekanizmalarının zayıfladığını ve finansmana erişim krizinin derinleştiğini göstermektedir. Özellikle KOBİ'lerin banka kredilerine erişimde yaşadığı güçlükler nedeniyle çek kullanımına daha fazla yönelmesi, ekonomik daralma dönemlerinde riskin daha da büyümesine yol açmaktadır. Karşılıksız çeklerin artışı, yalnızca alacaklı ve borçlu taraflar arasında hukuki ihtilaflar yaratmakla kalmamakta, aynı zamanda ticari güven ortamını zedeleyerek piyasada domino etkisi yaratabilecek bir finansal kırılganlık üretmektedir.
Bu çerçevede. Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın mevcut ekonomik politika setinin ticari ödeme sistemleri üzerindeki etkilerinin bütüncül biçimde değerlendirilmesi ve oluşan risklerin yönetimine ilişkin alman önlemlerin yeterliliğinin kamuoyu açısından açıklığa kavuşturulması önem arz etmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
2023-2026 döneminde karşılıksız çek sayısı ve tutarındaki artışa ilişkin Bakanlığınızın yaptığı analizler nelerdir?
2025 yılı itibarıyla karşılıksız çeklerde görülen yaklaşık 225-259 milyar TL bandındaki artışın temel ekonomik nedenleri nelerdir?
KOBİ'lerin krediye erişimde yaşadığı zorlukların çek kullanımını artırdığı dikkate alındığında, Bakanlığınız alternatif finansman mekanizmaları geliştirmekte midir? 4. Karşılıksız çek oranlarının artmasının piyasalarda zincirleme iflas riskini artırıp artırmadığına ilişkin bir risk analizi yapılmış mıdır?
Çek güvenilirliğini artırmaya yönelik olarak Merkezi Kayıt Sistemi veya Risk Merkezi üzerinden ek bir denetim veya garanti mekanizması planlanmakta mıdır? 6. Karşılıksız çek düzenleyen kişi ve firmalara yönelik mevcut yaptırımların caydırıcılığı Bakanlığınızca yeterli görülmekte midir?
Son beş yıl içerisinde karşılıksız çek nedeniyle oluşan toplam ekonomik zarar ve yargıya intikal eden dosya sayısı kaçtır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan İstanbul Milletvekili Sayın M. Satuk Buğra KAVUNCU'ya ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No: 12, M Blok. Kat: 3-4
7/44331 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye
Sayın M. Satuk Buğra KAVUNCU, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Çek ile ilgili bilgiler, Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) çeke ilişkin bölümlerinde ve 5941 sayılı Çek Kanunu'nda düzenlenmiştir. Bu çerçevede, çeke ilişkin işlemler 5941 sayılı Kanun ile TTK'nin çeke ilişkin hükümlerine tabi olup, söz konusu hükümlerin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıkların ortaya çıkması halinde, yargı mercilerinden alınacak kararlar doğrultusunda işlem tesis edilmesi mümkün bulunmaktadır.
Ayrıca, karşılıksız çek adedi ve toplam tutar bilgileri "https://www.riskmerkezi.org/" internet adresinde yayımlanmakta ve kamuoyu ile paylaşılmaktadır.
5570 sayılı Kamu Sermayeli Bankalar Tarafından Yürütülen Faiz Destekli Kredi ve Kâr Payı Destekli Fon Kullandırılmasına Dair Kanun çerçevesinde, T. Halk Bankası A.Ş. (Banka) tarafından esnaf ve sanatkârların finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanmasını teminen 2002 yılından itibaren yürürlüğe giren kararlar çerçevesinde Hazine faiz destekli krediler kullandırılmaktadır. Söz konusu kredilere ilişkin uygulama esasları son olarak 2025- 2027 yılları arasında kullandırılacak kredileri kapsayacak olan 9436 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren Karar'da belirlenmiştir. Banka aracılığıyla esnaf ve sanatkârlara kullandırılan kredilere cari faiz oranları esas alınarak yüzde 50 indirim oranı uygulanmakta olup indirim nedeniyle oluşan fark Devlet bütçesinden karşılanmaktadır. Bu kapsamda 2025 yılı sonu itibarıyla 257.709 esnaf ve sanatkâra toplam 176 milyar TL tutarında kredi kullandırılmış olup aynı yıl itibarıyla esnaf kredilerine ilişkin toplam kredi bakiyesi ise 297 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Böylece 2025 yılında toplam yaklaşık 60 milyar TL'lik faiz desteği Devletimiz tarafından karşılanmış olup 2026 yılında bu desteğin 70 milyar TL'ye ulaşması planlanmaktadır.
Sağlanan bu imkân kapsamında, yıllar içinde geniş bir kesime ulaşılmış olup esnaf ve sanatkârlar için finansmana erişim kolaylaştırılmıştır. Böylece ekonomik faaliyetlerin sürdürülebilirliği desteklenmiştir.
Soru önergesinde bahsi geçen diğer hususlar Adalet Bakanlığı ve Ticaret Bakanlığı uhdesinde bulunmaktadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No: 12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan