Akçakale Gümrük Kapısı'nda uygulanan geçiş ücretine ilişkin
Kaynak göster
Mahmut Tanal (CHP), 15 Mayıs 2026 tarihinde 7/44762 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 63 gün sonra, 17 Temmuz 2026).
Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa). “Akçakale Gümrük Kapısı'nda uygulanan geçiş ücretine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/44762, 15 Mayıs 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-44762-akcakale-gumruk-kapisi-nda-uygulanan-gecis-ucretine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/0e92253d-37e1-46d2-91d5-019e2bd8f276
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlığa iletildi
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 63 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 39 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın, Ticaret Bakanı Ömer Bolat tarafından Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Yıllardır sınır kapılarının kapalı tutulması nedeniyle ekonomik kayıplar /yaşayan Şanlıurfa halkı, Akçakale Gümrük Kapısı'nın yeniden açılmasını umut ve memnuniyetle karşılamıştır. Akçakale Sınır Kapısı yalnızca bir geçiş noktası değil; Şanlıurfa için ticaretin, üretimin, ihracatın, esnafın, çiftçinin, nakliyecinin ve binlerce ailenin geçim kapısıdır. Ancak kapının yeniden açılmasıyla birlikte vatandaşlardan yaklaşık 165 dolar yani yaklaşık 8.500 TL seviyesinde geçiş ücreti talep edilmesi; ekonomik kriz, işsizlik, yüksek enflasyon, artan mazot fiyatları, yüksek elektrik faturaları, sulama giderleri, girdi maliyetleri ve borç yükü altında yaşam mücadelesi veren bölge halkı açısından ciddi mağduriyet yaratmaktadır. Sınır ticaretiyle geçimini sağlayan küçük esnaf, çiftçi, nakliyeci ve bölge halkının bu mali yük altında bırakılması; sosyal devlet ilkesi, hakkaniyet, bölgesel kalkınma hedefleri ve eşitlik ilkesiyle bağdaşmamaktadır.
Şanlıurfa halkı ayrıcalık değil; eşitlik, adalet ve yaşadığı coğrafyanın ekonomik imkânlarından faydalanma hakkını istemektedir.
Anayasa'nın 2'nci maddesinde düzenlenen sosyal hukuk devleti ilkesi ile 5'inci maddesinde devlete yüklenen kişilerin ekonomik ve sosyal engellerini kaldırma görevi birlikte değerlendirildiğinde; sınır ticaretine ilişkin ücret, teşvik ve kapasite politikalarının bölge halkının ekonomik gerçekleri dikkate alınarak belirlenmesi gerekmektedir. Bu bağlamda;
SORULAR
Akçakale Gümrük Kapısı'nda uygulandığı belirtilen yaklaşık 165 dolarlık geçiş ücretinin hukuki dayanağı nedir?
Bu ücret hangi kurum veya makam tarafından, hangi mevzuat ve idari karar uyarınca belirlenmiştir?
Yaklaşık 165 dolarlık ücret hangi hizmetlerin karşılığı olarak tahsil edilmektedir ve bu tutarın kalemlere göre dağılımı nedir?
Söz konusu ücret belirlenirken Şanlıurfa'nın işsizlik oranı, gelir düzeyi, sınır ticaretine bağımlı esnaf, çiftçi ve küçük işletmelerin ekonomik durumu dikkate alınmış mıdır?
Türkiye'deki diğer sınır kapılarında uygulanan geçiş ücretleri kapı bazında ne kadardır?
Akçakale Gümrük Kapısı'ndaki ücret diğer sınır kapılarıyla kıyaslandığında hangi sıradadır ve farklılık varsa gerekçesi nedir?
Yüksek geçiş ücretlerinin küçük esnaf, çiftçi, nakliyeci ve sınır ticaretiyle geçinen vatandaşları sistem dışına ittiği yönündeki değerlendirmeler Bakanlığınızca incelenmiş midir?
Şanlıurfa gibi işsizlik ve ekonomik kırılganlığın yüksek olduğu illerde vatandaşlara, küçük esnafa, çiftçiye ve nakliyeciye yönelik indirimli veya kademeli geçiş tarifesi uygulanması planlanmakta mıdır?
Bölge halkının ekonomik mağduriyet yaşamaması için Akçakale Gümrük Kapısı'ndaki geçiş ücretlerinin düşürülmesi yönünde Bakanlığınızın somut bir çalışması var mıdır?
Akçakale Gümrük Kapısı'nın yeniden açılmasıyla birlikte Şanlıurfa ekonomisine, istihdama, ihracata, esnafa ve çiftçiye etkisine ilişkin ekonomik etki analizi yapılmış mıdır?
Yıllardır sınır kapılarının kapalı veya sınırlı çalışması nedeniyle Şanlıurfa'nın uğradığı ekonomik kayba ilişkin Bakanlığınızca hazırlanmış bir rapor var mıdır?
Akçakale, Ceylanınar ve Mürşitpınar sınır kapılarının tam kapasiteyle ticarete açılması yönünde yürütülen çalışmalar nelerdir?
Bu sınır kapılarının tam kapasite çalışmaması nedeniyle oluşan ekonomik kayıplar hesaplanmış mıdır?
Şanlıurfa'nın sınır ticareti potansiyelini artırmak amacıyla özel ekonomik teşvik, vergi indirimi, kredi desteği, lojistik altyapı veya yatırım programı planlanmakta mıdır?
Akçakale Gümrük Kapısı'ndan faydalanan vatandaş, esnaf ve işletmelerden gelen şikâyet sayısı kaçtır ve bu şikâyetlerin kaçı geçiş ücretleriyle ilgilidir?
Şanlıurfa halkının yaşadığı ekonomik sıkışmışlık dikkate alınarak, sınır ticaretinin vatandaş lehine kolaylaştırılması ve mali yüklerin azaltılması için hangi somut ve takvimlendirilmiş adımlar atılacaktır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Şanlıurfa Milletvekili Sayın Mahmut TANAL tarafından verilen 7/44762 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Şanlıurfa Milletvekili Sayın Av. Mahmut TANAL'a Ait 7/44762 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla, önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 16) Suriye'ye karayolu ile yapılan ticaretimizde verilecek gümrük hizmetlerini düzenleyen 2021/12 sayılı Genelgeyi yürürlükten kaldıran 2025/4 sayılı Genelge kapsamında; Türkiye Gümrük Bölgesi üzerinden Suriye'ye ihracat ve transit işlemlerinde mevcut kısıtlama listeleri kaldırılmış olup, diğer eşyanın Suriye'den ülkemiz üzerinden üçüncü ülkelere transiti ve Suriye'den ithalat işlemleri serbest hale getirilmiştir.
Ayrıca, Bakanlığımızca uygulamaya konulan 21.04.2025 tarihli düzenleme kapsamında, ülkemizden Suriye'ye çıkış yapan yolcuların kişisel kullanımına mahsus araçlarına ve ticari araçların geçişine izin verilmesi; Suriye plakalı taşıtlara en az ülkemizde kalmasına izin verilen süre kadar sigorta yaptırılması ve mer'i mevzuatta yer alan diğer yükümlülüklerin yerine getirilmesi kaydıyla yolcuların kişisel kullanımına mahsus araçları ile ticari araçların ülkemize giriş işlemleri mümkün hale gelmiştir.
Diğer taraftan, Akçakale Gümrük Kapısı, Suriye'deki gelişmeler dikkate alınarak 12.05.2026 tarihi itibarıyla pasaportla giriş çıkış işlemlerine açılmıştır.
Suriye Arap Cumhuriyeti'nde yaşanan güncel gelişmeler kapsamında, hâlihazırda 43 dönümde hizmet veren Akçakale Gümrük Kapısının genişletilerek yeniden modernize edilmesine ihtiyaç duyulmuş olup, bu yönde yapılan çalışmalar sonucunda tahsisi yeni sağlanan alanlar da dahil olmak üzere yaklaşık 109 dönüm alan üzerinde Kapının modernizasyonu planlanmış ve modernizasyon projesi Bakanlığımız Yatırım Programında yer almıştır. Söz konusu projeye yönelik çalışmalar Şanlıurfa Valiliği ile koordineli olarak sürdürülmekte olup, proje kapsamında; idari bina, X-Ray, teknik bina, peron, yolcu salonu, sosyal tesis, köpek evi, arama hangarı, kaçak eşya ambarı ve yolcu beraberi eşya ambarı inşa edilecektir.
Diğer taraftan, modernizasyon sürecinin belli bir zaman alacağı göz önünde bulundurulduğunda, yeni tesisler faaliyete geçirilinceye kadar mevcut sahada ihtiyaç duyulan bakım onarımların yapılabilmesi ve bu yönde saha içerisinde gerekli önlemlerin alınarak kapasitenin arttırılması planlanmıştır. Bu kapsamda, Kapıda yapılması planlanan işler, Bakanlığımız 2026 yılı Yatırım Programında "Gümrük Kapılarında Alt Yapı İyileştirme ve Kapasite Artırımı" toplu projesi adı altında yer alan "Akçakale Gümrük Kapısı Bakım Onarımı" projesi için tahsis edilen ödenekten karşılanacaktır.
Öte yandan, Bakanlığımıza bağlı kredi ve kefalet kooperatiflerimizin kefaletiyle Halkbank kaynaklarından sağlanan Hazine destekli krediler, genel itibarıyla düşük ölçekli sermaye birikimleri ile ticari faaliyetlerine başlayan ve faaliyetlerini bu ölçekte devam ettiren esnaf ve sanatkârlarımız açısından en önemli finansal imkân durumundadır. Yakın döneme bakıldığında, Şanlıurfa ilimizde esnaf ve sanatkârlarımıza;
• 2023 yılında 11.467 adet kullandırım kapsamında yaklaşık 4 milyar 769 milyon TL, 2024 yılında 4.460 adet kullandırım kapsamında yaklaşık 2 milyar 616 milyon TL,
• 2025 yılında 5.746 adet kullandırım kapsamında yaklaşık 4 milyar 485 milyon TL ve
• 2026 yılında Mayıs ayı sonu itibarıyla 1.300 adet kullandırım kapsamında yaklaşık 1 milyar 152 milyon TL tutarında uygun geri ödeme koşullu finansman sağlanmıştır. Şanlıurfa ilimizde, 2002 yılından 31.05.2026 tarihine kadar olan dönemde ise, bu kapsamda sağlanan finansman 110 bine yakın kullandırım kapsamında 21,5 milyar TL yaklaşmıştır.
Diğer taraftan, Bakanlığımızca, 2020 yılından bu yana Kooperatiflerin Desteklenmesi Programı (KOOP-DES) kapsamında kooperatiflerimize projeleri bazında hibe destekleri sağlanmakta olup, Şanlıurfa ilimizde bugüne kadar 3 kooperatifimizin makine ve ekipman alımı projeleri için 765.847,50 TL ödeme yapılmıştır.