Taşkın yönetimi konusunda yapılan çalışmalara ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Anayasası'nın 98. maddesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 96. maddesi gereğince Tarım ve Orman Bakanı Sn. İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.

2026 yılı ülkemiz açısından bol yağışlı bir yıl olmaktadır. Kurak yılların ardından gelen uzun yağışlar vatandaşlarımızı sevindirmiştir. Ancak ardından pek çok il ve ilçemiz taşkın sularıyla karşı karşıya kalmıştır. Mersin, Adana, Osmaniye ve Manisa gibi şehirler ise bu yıl defalarca taşkın sularıyla mücadele etmiştir.

Tarım ve Orman Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğü bünyesinde 24 adet taşkın yönetim planının hâlihazırda yapıldığı bilgisi mevcuttur. Buna karşın Samsun Havza, Manisa Salihli ve Osmaniye Kadirli ilçelerinde büyük taşkın felaketleri yaşanmıştır. Dolayısıyla bu şehirlerin taşkın yönetim planı olmasına karşın; dere ıslahı, taşkın depolama alanları, menfez ve köprü kapasite artırımı, erken uyarı sistemleri, taşkın ovası kullanım kısıtları, tarım alanı drenaj yatırımları gibi mühendislik yatırımlarının eksik bırakıldığı anlaşılmaktadır.

Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Dere yataklarını daraltma girişimlerinin denetlenmemesinin yanı sıra dere temizliğinin yapılmaması, rüsubat birikmesi, sazlık ve atık dolması, köprü ayaklarının tıkanması gibi bakım isteyen eylemlerin yapılmaması, iklim değişikliğinin yağış rejimlerinde neden olduğu değişikliklerin öngörülememesi diğer önemli eksikler olduğu anlaşılmaktadır.

Taşkın yönetimi konusunda; 25 kanuna, 10 yönetmeliğe ve 3 genelgeye atıf yapılması mevzuatın parçalanmasına, uygulamada ise kurumsal dağınıklığa, yetki ile görev çakışmasına ve koordinasyonun zayıflamasına neden olmaktadır.

Halen yürürlükte olan 1943 tarihli 4373 sayılı Taşkın Sulara ve Su Baskınlarına Karşı Korunma Kanunu gibi kanunlar ise modern afet yönetiminin ihtiyaçlarına ve kent selleri gibi yeni fenomenlere cevap üretmekten yoksun kalmaktadır.

Nitekim bu yoksunluğun en somut kanıtı, 2021'de yayımlanan 4373 Sayılı Kanun'un Geçici 1 inci Maddesinin Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik" olmuştur. Devletin 1949-1951 yıllarında yaşanan Seyhan Nehri taşkınlarına plansız yakalanması ve bütüncül bir mülkiyet/iskân stratejisinin bulunmaması nedeniyle, afetzedeler o dönem alelacele geçici arazilere yerleştirilmiştir. Bu geçici çözümün ürettiği mülkiyet krizinin yasal olarak çözülmesi tam 72 yıl sürmüştür.

Taşkın yönetiminin bu hali taşkın olmadan müdahale yerine taşkın sonrası müdahaleye daha fazla odaklanılmasına yol açmakta, mevzuatta bütüncül bir taşkın kanununa ihtiyaç olduğunu ortaya çıkarmaktadır.

Buna göre;

SORULAR

1. Su Yönetimi Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan Taşkın Yönetim Planları mevcut olmasına rağmen; Samsun Havza, Manisa Salihli ve Osmaniye Kadirli ilçelerinde yaşanan felaketlerin önüne neden geçilememiştir?

2. Bakanlığınız Samsun Havza, Manisa Salihli ve Osmaniye Kadirli ilçelerinde dere yataklarında en son ne zaman temizlik çalışması yapmıştır?

3. Bu bölgelerde planlarda öngörülen dere ıslahı, taşkın depolama alanları, menfez/köprü kapasite artırımı ve tarım alanı drenaj yatırımları hangi gerekçelerle eksik bırakılmıştır?

4. İklim değişikliğinin yağış rejimlerinde yarattığı anomali ve ani yoğun yağışlar bilinmesine rağmen, Samsun Havza, Manisa Salihli ve Osmaniye Kadirli ilçelerinde dere yataklarının daraltılması girişimleri sahada kaç kez denetlenmiştir? 5. 2026 yılı taşkınlarında, dere yatağı daraltılması veya yatak morfolojisinin bozulması nedeniyle hakkında idari/adli işlem yapılan kişi veya kurum sayısı kaçtır? 6. Bakanlığınız tarafından taşkın riski yüksek olan bölgelerde yapılaşmanın sınırlandırılması veya yasaklanmasına yönelik yeni bir düzenleme planlanmakta mıdır? 7. Bakanlığınız taşkın riskinin yüksek olduğu bölgelerde tarım arazileri, organize sanayi bölgeleri ve yerleşim alanlarının planlanmasına ilişkin yeni kriterler getirecek midir?

5. 2026 yılında ülkemizde meydana gelen taşkın afetlerinin 8. Batanmemesinde mevcut mevzuat yapısının yetersiz kaldığını değerlendirmekte midir?

6. Bakanlığınız tarafından 2024 yılında kamuoyunun görüşüne sunulan Taşkın Yönetimi Kanunu Taslağı'nın" yasalaştırılmasına yönelik çalışmalar hangi aşamadadır? 10. Söz konusu düzenlemenin ne zaman Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sevk edilmesi planlanmaktadır?

7. Bu kapsamda bugüne kadar bakanlığınız hangi kurumsal ve teknik çalışmalar yürütmüştür?