Vergi adaletinin sağlanmasına ve enflasyonla mücadeleye ilişkin

İlgi yazınız ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU'na ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.

Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

Devlet Mah. Dikmen Cad No: 12, M Blok, Kat: 3-4

7/45010 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.

2023 yılı ikinci yarısından itibaren uygulanan ekonomi programı sayesinde makroekonomik dengesizlikler önemli ölçüde giderilmiş, finansal istikrar güçlendirilmiştir. 2023 sonunda yüzde 64,8 olan enflasyon 2026 Haziran ayı itibarıyla yüzde 32, l'e gerilemiştir.

Enflasyonla mücadele gıda, konut, enerji ve ulaştırma gibi birçok sektöre yönelik arz yönlü politikalar ve yapısal reformlarla da desteklenmektedir. Bu kapsamda, gıda arzını artırmaya yönelik sulama projeleri, arazi toplulaştırması, gıda arz zinciri ve lojistik altyapısının güçlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütülmekte, tarım sektörü desteklenerek verimli ve sürdürülebilir üretim teşvik edilmektedir.

Enflasyonun düşürülmesi kapsamında vatandaşımızın refahını ve alım gücünü korumaya yönelik politikalar da hayata geçirilmektedir. Sosyal amaçlı harcamaların bütçe içindeki payı 2002 yılında yüzde 1,3 iken 2026 yılında bu oran yüzde 4,8'e yükselmiştir. Mevcut sosyal yardım sistemimiz; aile odaklı, kapsayıcı ve fert başına asgari bir geliri sağlayacak şekilde yeniden tasarlanmakta ve Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) çatısı altında konsolide edilmesine yönelik çalışmalara devam edilmektedir.

Son 23 yılda yoksulluğun azaltılması ve gelir dağılımının iyileştirilmesine yönelik önemli adımlar atılmış, refah artışından tüm kesimlerin faydalanması temel amaçlardan biri olmuştur. Sıfıra yaklaştıkça gelir dağılımındaki iyileşmeyi gösteren Gini katsayısı 2006'da 0,428 iken 2025 yılında 0,410'a inmiştir. En yüksek gelire sahip yüzde 10'luk grubun kullanılabilir gelirden aldığı payın en düşük gelire sahip yüzde 10'luk grubun aldığı paya oranı (P90/P10) 2006 yılında 17,7 iken 2025'te 12,9'a gerilemiştir.

Ayrıca, vergi politikamız, bütüncül sosyal politikalarımızın önemli bir bileşeni olarak etkin bir şekilde kullanılmakta olup, vatandaşlarımız, esnafımız, çiftçimiz, ücretli çalışanlarımız başta olmak üzere ihtiyaç duyulan bütün alanlar güçlü bir şekilde desteklenmektedir. Gelir politikası uygulamalarında dezenflasyon sürecine destek vermek temel öncelikler arasında yer almakta olup, vergi düzenlemeleri ve vergi oranları belirlenirken bunların enflasyon oranlarına etkileri önemle dikkate alınmaktadır. Bu çerçevede, 2026 yılının başında uygulanan bazı maktu had ve tutarlarındaki artışlar, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranı (YDO) ve yurt içi üretici fiyat endeksinde (Yi-ÜFE) meydana gelen artışların altında tutulmuştur. Bununla birlikte, geçtiğimiz dönemde Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 vergi adaletini güçlendirmek amacıyla basit usuldeki esnafa gelir vergisi istisnası sağlanmış, genç girişimcilere kazanç istisnası sağlanmış ve tarımsal desteklemelerdeki gelir vergisi kesintileri kaldırılarak geçmişte yapılanlar iade edilmiş bulunmaktadır. Bunun yanında, temel gıda maddelerinde katma değer vergisi oranı yüzde 1, sağlık, eğitim, yeme içme, turizm, giyim sektörleri ile meskenlerde kullanılan elektrikte ise yüzde 10 olarak uygulanmaktadır. Yüksek gelir grupları ve sermaye kesiminden daha çok vergi alınması amacıyla kurumlar vergisi oranı 5 puan artırılmış, banka ve finans sektöründen, Yap Işlet Devret Modeli ve Kamu Özel İşbirliği Projeleri kapsamında elde edilen kazançlardan yüzde 30 oranında kurumlar vergisi alınması sağlanmış, çok uluslu şirketlere yüzde 15, yurt içinde faaliyette bulunan şirketlere yüzde 10 oranında asgari kurumlar vergisi getirilmiş, şirketlerin vergi matrahlarını etkileyen bazı giderlerine kısıtlama getirilmiş ve menkul kıymet kazançlarında vergi kesinti tutarları artırılmıştır.

Öte yandan, vergi adaletinin güçlendirilmesi amacıyla hayata geçirilen düzenlemeler ıle dolaylı vergilerin toplam vergiler içindeki payı 2024 yılında yüzde 65,8 iken 2025 yılında yüzde 62,4 e inmiş olup, 2026 yılı merkezi yönetim bütçe teklifinde dolaylı vergilerin vergi gelirleri içindeki payının yüzde 61,8'e ineceği öngörülmektedir.

2022-2026 yıllarında tahsil edilen vergi gelirlerine ilişkin bilgiler, "https://muhasebat.hmb.gov.tr/merkezi-yönetim-bütçe-istatistikleri" internet adresinde yayımlanmakta ve kamuoyuyla paylaşılmaktadır.

Diğer taraftan, 2026 yılında en düşük memur maaşında yüzde 39,38 oranında ve asgari ücrette sene başından geçerli olmak üzere yüzde 27,01 oranında artış sağlanmıştır. Ayrıca, en - düşük emekli aylığının 23.552 TL'ye yükseltilmesine ilişkin kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmuş olup bu teklifin yasalaşması halinde 2026 yılında en düşük emekli aylığında da yüzde 39,52 oranında artış sağlanmış olacaktır.

2022 yılının Ocak ayından geçerli olmak üzere asgari ücretten gelir ve damga vergisi kesintisi kaldırılmıştır. Asgari ücretin aylık gelir vergisi matrahı ile damga vergisi matrahı tutarı kadar kısmını ücret gelirlerinin vergilendirilmesinde istisna tutarak, bu uygulamayı tüm ücret geliri elde edenlere de yaygınlaştırarak çalışanların ücretlerinde vergi istisnasına bağlı olarak ayrıca artış sağlanmıştır. Tüm bu artışlarla birlikte, 2002 yılının Aralık ayından bugüne en düşük memur maaşında reel olarak yüzde 281 oranında ve asgari ücrette reel olarak yüzde 224 oranında artış sağlanmıştır. Yapılacak yasal düzenleme sonrasında, 2002 yılının Aralık ayından bugüne en düşük emekli aylığındaki reel artış da yüzde 661'e ulaşacaktır.

Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4

Mehmet ŞİMŞEKBakan