Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve Lübnan arasında imzalanan Münhasır Ekonomik Bölge Sınırlandırma Anlaşması'na ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98 inci ve TBMM Içtüzüğü'nün 96'ncı maddeleri gereğince Dışişleri Bakanı Sayın Hakan FİDAN tarafından yazılı olarak cevaplandılmasını saygılarımla arz ederim.

Türkiye'de Mavi Vatan bilinciyle deniz yetki alanlarına ilişkin bir kanunun hazırlığına girişildiği resmi merciler tarafından kamuoyuna duyurulmuştur. Egemenliğin teorik alanda savunulmasının ötesine geçerek fiili egemenliğin iç hukukla desteklenmesi bakımından doğru ancak geç kalınmış bir adımdır. Türkiye iç hukukunda bu adımları atmaya hazırlanırken Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, Kıbrıs Türklerinin varlıklarını ve haklarını hiçe sayarak, bölgedeki kıyıdaş devletlerle deniz yetki antlaşmaları yapmaktadır. GKRY bu girişimlerine 2003'ten beri devam etmekte ve hem Türkiye'nin hem de KKTC'nin Doğu Akdeniz'deki haklarını gasp edecek hamlelerde bulunmaktadır.

GKRY hukuka aykırı bu hamlelerinden birini 26 Kasım 2025 tarihinde gerçekleştirmiş ve 2007 tarihinde Lübnan ile akdettiği ancak yürürlüğe girmeyen MEB Sınırlandırma Antlaşması'nı yeniden imzalamıştır. GKRY ile Lübnan arasında 2007'de imzalanan antlaşma egemenliğe matuf olduğu için parlamento onayı gerektirdiği için yürürlüğe girmemiş ve onaylanmamıştır. Bakanlığınız tarafından bu antlaşmanın imzalanmasıyla alakalı bir açıklama yapılmış ve antlaşmaya konu bölgenin Türkiye Cumhuriyeti'nin kıta sahanlığının dışında kaldığı ifade edilmiştir. Yine aynı açıklamada Kıbrıs Türklerinin Doğu Akdeniz' deki haklarına halel getirildiği ve bu hakların da müdafaa edileceği söylenmiştir. Bunun yanı sıra GKRY bu adımları hukuksuz bir şekilde adanın tamamının temsilcisi olduğu iddiasıyla atmaktadır.

Türkiye'nin Lübnan ile arasında karşılıklı kıyılar vardır. Bu bağlamda Dışişleri Bakanlığı'nın Türk kıta sahanlığı dışında kaldığı ifadesi doğru bir ifade olarak değerlendirilemez. uluslararası denizcilik mahkemeleri, uluslararası hakem mahkemeleri ve Uluslararası Adalet Divanı kararlarına istinaden ortaya konulan deniz yetki alanları sınırlandırma ilkeleri hiçe sayılmaktadır.

Bu bilgiler ışığında 45227

SORULAR

1. 26 Kasım 2025 tarihli antlaşmayı Lübnan Cumhurbaşkanı yerine Ulaştırma Bakanı imzalamış, bu şekilde parlamento onayı devre dışı bırakılmış ve antlaşma teknik antlaşma statüsüne sokulmuştur. Bu hamlede Kıbrıs Türklerinin yaşadığı hak kaybını önlemek için hangi diplomatik girişimlerde bulunulmuştur?

2. Son antlaşmanın bu şekilde imzalanması GKRY'nin Lübnan ve diğer ülkeler nezdinde etki alanı kazanmasına neden olmuştur. GKRY'nin etki alanı kazanmaması ve Doğu Akdeniz'de Türkiye ve KKTC'nin haklarını korumak amacıyla nasıl bir politika izlenecektir?

3. 2003'te imzalanan Lübnan-GKRY antlaşmasında öngörülen hat, son antlaşmayla daha da aşağı indirilmiş ve GKRY 5000 kilometrekare deniz alanı kazanmıştır. Deniz, enerji ve güvenlik jeopolitiği açısından bu durumun ortaya çıkartacağı riskler bakanlığınızca değerlendirilmiş midir? Değerlendirilmişse varılan sonuçlar nelerdir?

4. Lübnan'ın GKRY yerine Türkiye ile antlaşma imzalaması halinde Lübnan 7000 kilometrekareden fazla alan kazanabilecek durumdadır. Bu hususta Lübnan'ı imzaladığı teknik antlaşmadan vazgeçirmek ve bu minvalde Türkiye ile Lübnan arasında egemenliğe matuf bir MEB Sınırlandırma Antlaşması imzalamak bakanlığınızın gündeminde midir?

5. Türkiye ile Lübnan arasında karşılıklı kıyılar bulunmasına ve antlaşma yapılması halinde Lübnan'ın, GKRY ile imzaladığı antlaşmadan daha fazla alan kazanma ihtimaline rağmen neden MEB Sınırlandırma Antlaşması imza edilmemektedir?

6. Gerek bölge ülkeleri gerekse bölge dışı ülkeler tarafından Doğu Akdeniz' de Türkiye ve KKTC'nin yalnızlaştırılması siyaseti izlenmektedir. Bu siyasetin etkilerinin kırılması için hangi adımlar atılmaktadır?

7. Coğrafyanın üstünlüğü, kapatmama, çevreleme gibi deniz yetki alanları sınırlandırma ilkelerine istinaden Türkiye'nin Lübnan ile arasında karşılıklı kıyılar vardır. Bu bağlamda Dışişleri Bakanlığı'nın Türk kıta sahanlığı dışında kaldığı ifadesini kullanmasının gerekçesi nedir?

8. Doğu Akdeniz'de sorunların bölgesel sahiplik ilkesi bağlamında bölge devletlerin anlaşmaları ve iyi niyetli diplomatik ilişkiler kurmasına bağlıdır. Bu sayede bölgesel sorunların uluslararası bir hal alması da engellenmiş olacaktır. Bakanlığınız Doğu Akdeniz'deki sorunların bölgesel sahiplik ilkesi bağlamında çözümü için neler yapmaktadır?

9. Türkiye, GKRY ve Lübnan arasında imzalanan antlaşma sonucunda bu alanlardaki vatan suyundan altındaki topraktan, toprağın zenginliklerinden, petrolden, doğalgazdan, nadir elementlerden ve balıklardan yararlanamamaktadır. Türkiye'nin bu antlaşmanın sonucunda uğradığı maddi ve manevi kayıpların giderilmesi için bakanlığınızca bir çalışma yürütülmekte midır?

10. Bakanlığınız her fırsatta KKTC'nin ve Kıbrıs Türklerinin hakkını koruyacağını ifade etmektedir. Bu hak müdafaasının somut örnekleri nelerdir? KKTC'nin ve Kıbrıs Türklerinin hakkının korunması için neler yapılmıştır?

11. Deniz yetki alanlarına ilişkin kanunun gelmesi halinde bu ve benzeri hak kayıplarının önüne geçmek için bakanlığınız ne gibi adımlar atacaktır?