Engelli bireylere bayram ikramiyesi verilmesi talebine ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 42 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın T.C. Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim.
Saygılarımla, Engelli vatandaşlarımızın bağımsız, onurlu ve toplumsal yaşama eşit katılan yurttaşlar olarak var olabilmesi, yalnızca hukuki hakların tanınmasıyla değil, bu hakların ekonomik olarak taşınabilir hâle getirilmesiyle mümkündür. Engellilik; çoğu zaman ilave bakım gideri, ulaşım maliyeti, yardımcı cihaz ihtiyacı, sürekli sağlık harcaması ve günlük yaşamda başkalarına bağımlılığı azaltacak ek masraflar anlamına gelmektedir. Bu nedenle engelli bireylere yönelik sosyal destekler, bir lütuf değil, eşit yurttaşlığın ekonomik zeminini geliştirmek olarak değerlendirilmelidir.
Son yıllarda yetersiz olmasına karşın emekli vatandaşlarımıza bayram ikramiyesi muhalefetin önerileri ve baskıları sonucunda artık yerleşik bir sosyal politika aracına dönüşmüş; Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın faaliyet raporlarında da "Emeklilere Bayram İkramiyesi Ödemeleri" ayrı bir bütçe kalemi olarak açıkça yer almıştır. Buna rağmen engelli bireyler bakımından benzer nitelikte bir bayram ikramiyesi ya da dönemsel gelir desteğinin neden hiç gündemealınmadığı,bu konuda herhangi bir mali etki analizinin yapılıp yapılmadı ve engellilikoranı belirli bir düzeyinüzerinde olan yurttaşlar için böyle bir destek modelinin neden değerlendirilmediği kamuoyuna açıklanmış değildir. Emeklilik ikramiyesi mali disiplin içinde planlanabiliyorsa, yaşamı zaten ilave maliyetlerle sürdüren engelli yurttaşlar için benzer bir sosyal destek seçeneğinin en azından çalışılmış olması beklenir. Engelli bireylerin bağımsız yaşamını güçlendirecek bir bayram ikramiyesi uygulamasının mali yükü, kapsamı ve hedef kitlesi konusunda bugüne kadar herhangi bir çalışma yapılıp yapılmadığının açıklanması bu nedenle önem taşımaktadır. Özellikle %40 ve üzeri engellilik oranına sahip yurttaşlar ile ağır engellilik düzeyi daha yüksek olan gruplar bakımından bir maliyet ve program hazırlanmalıdır. Engelli yurttaşların devletten beklentisi ayrıcalık değil; hayatın gerçek mali yükleri karşısında eşitliği mümkün kılacak adil destek mekanizmalarıdır. Bu bağlamda,
SORULAR
Hazine ve Maliye Bakanlığı, engellilik oranı belirli bir düzeyin üzerinde bulunan yurttaşlara bayram ikramiyesi ve benzeri dönemsel bir sosyal destek verilmesinin mali yüküne ilişkin bugüne kadar herhangi bir etki analizi veya bütçe çalışması yapmış mıdır?
Böyle bir çalışma yapıldıysa, yüzde 40 ve üzeri engellilik oranına sahip bireyler, ağır engellilik düzeyi daha yüksek olan bireyler ve 2022 sayılı Kanun kapsamındaki engelli aylığı alanlar için ayrı ayrı maliyet senaryoları oluşturulmuş mudur?
Engelli bireylere yönelik bayram ikramiyesi uygulamasının, bağımsız yaşamı destekleme, yoksulluk riskini azaltma ve sosyal hayata katılımı güçlendirme etkilerine ilişkin Bakanlığınızın sosyal politika perspektifinden herhangi bir değerlendirmesi bulunmakta
Emeklilere bayram ikramiyesi için bütçede ayrı kaynak planlaması yapılırken, engelli bireyler için benzer nitelikte bir destek mekanizmasının bugüne kadar gündeme alınmamasının temel gerekçesi nedir?
Bakanlığınız, engelli yurttaşların ekonomik olarak daha bağımsız bireyler hâline gelmesini destekleyecek nakdi sosyal yardım araçlarının genişletilmesi için 2026 ve sonrası döneme ilişkin yeni bir çalışma planlamakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
: 12/06/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1873882 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ekinde alınan Uşak Milletvekili Sayın Op. Dr. Ali KARAOBA'ya ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No: 12, M Blok, Kat: 3-4
7/45331 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye
Sayın Op. Dr. Ali KARAOBA, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Ülkemizde, engelli vatandaşlarımıza sağlanan ekonomik ve sosyal haklar ilgili kanun ve diğer mevzuat uyarınca yürütülmekte olup bu kapsamda sağlanan haklar aşağıda sıralanmaktadır:
• 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun ek 7 nci maddesi gereği bakıma ihtiyacı olan engellilerimizin evde bakımına destek amacıyla aylık sosyal yardım yapılmakta olup, 2026 yılında 90 milyar 410 milyon TL ödenek ayrılmıştır.
• Evde bakımı sağlanamayan bakıma ihtiyacı olan engellilerimize özel bakım merkezlerinde bakım hizmeti verilmesi karşılığında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bütçesinden ödeme yapılmakta olup, 2026 yılında söz konusu ödeme için yaklaşık 11 milyar 404 milyon TL ödenek tefrik edilmiştir. Ayrıca bu merkezlerin personel, hizmet ve kalite standartlarının yükseltilmesi amacıyla verilen teşvik ödemeleri için 2026 yılında 10 milyar 100 milyon TL ödenek tefrik edilmiştir.
• Engel oranı yüzde 70 ve üzeri olan engellilere (5.253) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda, engel oranı yüzde 40 - 69 arasında olan engelliler ile engel oranı yüzde 40 - 69 arasında ve 18 yaşından küçük olan engelli yakınlarının bakımını üstlenen kişilere (3.502) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ödeme yapılmaktadır. 2026 yılı bütçesine bu amaçla yaklaşık 46 milyar 983 milyon TL ödenek tefrik edilmiştir.
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı engelli bakım ve rehabilitasyon merkezleri ile umut evlerinin giderleri için 2026 yılında yaklaşık 15 milyar 210 milyon TL ödenek tefrik edilmiştir. Ayrıca bu merkezlerde ücretsiz bakılan ve bakım ücretleri Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından ödenen engellilerimize verilen harçlıklar için yaklaşık 631 milyon TL ödenek öngörülmüştür.
• Özel gereksinimli bireylere, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde ve özel eğitim kurumlarının özel eğitim birimlerinde almış oldukları destek eğitimi karşılığında her birey için aylık olarak destek sağlanmaktadır. Özel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde verilen destek eğitimi kapsamında 2026 yılında 552 bin 614 engelli bireye destek sağlanacağı öngörülmekte olup bu amaçla Milli Eğitim Bakanlığı'nın bütçesine 55,6 milyar TL ödenek tefrik edilmiştir. Örgün eğitim kapsamında okul çağındaki engelli çocuklara yönelik Devlet Mah. Dikmen Cad. No: 12, M Blok, Kat: 3-4 açılan okullar için 2026 yılında 48 milyar 535 milyon TL ödenek ayrılmıştır. Örgün eğitim kapsamında okul çağındaki engelli çocukların okullara taşınması ile engelli bireylerin kurumlara taşınması kapsamında 2026 yılında 10 milyar 799 milyon TL kaynak ayrılmıştır.
• Engelli girişimciliğinin artırılması ve yaygınlaştırılması amacıyla KOSGEB tarafından girişimci destek programı/iş kurma desteği kapsamında engelli girişimcilere kuruluş desteği ile belirlenen destek tutarlarına ilave 10 bin TL destek verilebilmektedir. Girişimci destek programı/iş geliştirme desteği kapsamında girişimcinin genç, kadın, engelli, gazi veya birinci derecede şehit yakını olması durumunda destek üst limitine 150 bin TL ilave edilmektedir.
Ayrıca, engelli vatandaşlarımıza yönelik olarak vergi muafiyet ve indirimleri, şehir içi toplu taşıma hizmetleri ile şehirlerarası seyahatlerden ücretsiz ve/veya indirimli yararlanma hakkı gibi haklar da tanınmıştır.
Öte yandan, Bakanlığımızca erişilebilirliğin artırılması, engelli bireylerin hayatlarının kolaylaştırılması ve sosyal hayata katılımlarının teşvik edilmesi amacıyla ulusal politika belgelerinde yer alan tedbir ve politikalar kapsamında konunun paydaşı olan kurum ve kuruluş ile koordinasyon ve işbirliği çerçevesinde çalışmalar yürütülmektedir.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan