Bir kişinin gözaltında iken çıplak aramaya maruz kaldığı iddiasına ilişkin

Aşağıdaki sorularımın İçişleri Bakanı Mustafa ÇİFTÇİ tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.

Yenake Müamrağ

19 Mart 2025 tarihinde İstanbul Büyükşehir Belediyesine yönelik yürütülen soruşturmalar kapsamında, aralarında belediye yöneticileri ve belediye iştiraklerinin çalışanlarının da bulunduğu çok sayıda kişi gözaltına alınmıştır. Gözaltı sürecinde yaşananlara ilişkin ağır iddialar, 9 Haziran 2026 tarihinde İstanbul 40. Ağır Ceza Mahkemesinde görülen davanın duruşmasında bir kez daha kamuoyunun gündemine gelmiştir.

Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Medya AŞ Genel Müdürü Fatoş Pınar Türker, mahkeme huzurunda yaptığı savunmasında; İstanbul Emniyet Müdürlüğü (Vatan) yerleşkesindeki gözaltı sürecinde bir kadın polis memuru tarafından küçük bir odaya alındığını, önce üst kıyafetlerini, ardından alt kıyafetlerini ve iç çamaşırını çıkarmasının istendiğini, kendisine "yere çömel", "cinsel organını aç", "arkanı dön, eğil" şeklinde talimatlar verildiğini beyan etmiştir. Türker ayrıca nezarethanenin penceresiz bir bodrum katında bulunduğunu, hijyen koşullarının ağır biçimde yetersiz olduğunu ifade etmiştir.

Ayrıca farklı soruşturmalar kapsamında gözaltına alınan başka kişilerin de benzer şekilde çıplak aramaya maruz bırakıldığı, bu uygulamaya direnen bazı kişilerin ise darp edildiği yönünde iddialar ve raporlar kamuoyuna yansımaktadır.

Anayasa'nın 17'nci maddesi uyarınca kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir muameleye tabi tutulamaz. Türkiye'nin tarafı olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 3'üncü maddesi de işkence ile insanlık dışı ve aşağılayıcı muameleyi mutlak biçimde yasaklamaktadır. Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği ile Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği uyarınca çıplak arama söz konusu olmayıp; yapılacak üst aramasının ise kişinin utanma duygusunu en az ihlal edecek şekilde yapılması zorunlu tutulmuştur. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarında, kişinin çıplak şekilde aranmasının ancak somut ve zorunlu güvenlik gerekçelerinin varlığı hâlinde, istisnai olarak ve insan onuru gözetilerek mümkün olabileceği; rutin ve aşağılayıcı nitelikteki uygulamaların kötü muamele yasağını ihlal ettiği açıkça ortaya konulmuştur.

TBMM Halkla İlişkiler Binası 4. Kat, Oda: B 404 Bakanlıklar/Ankara

SER

Gözaltına alınan kişiler masumiyet karinesinden yararlanmakta olup henüz haklarında kesinleşmiş bir hüküm bulunmamaktadır. Devletin gözetimi altındaki kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma yükümlülüğü doğrudan devlete aittir. Bu nedenle söz konusu iddiaların etkin, bağımsız ve şeffaf biçimde soruşturulması, hukuk devleti ilkesinin ve Türkiye'nin uluslararası yükümlülüklerinin gereğidir.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Fatoş Pınar Türker'in 9 Haziran 2026 tarihli duruşmada dile getirdiği çıplak arama iddialarına ilişkin olarak Bakanlığınız veya İstanbul Emniyet Müdürlüğü tarafından herhangi bir idari soruşturma başlatılmış mıdır?

2. 19 Mart 2025 tarihinde İstanbul Büyükşehir Belediyesine yönelik soruşturma kapsamında gözaltına alınan kişilerden kaçına çıplak arama uygulanmıştır? Bu aramaların hukuki dayanağı nedir, aramalara kim tarafından ve hangi somut gerekçeyle karar verilmiştir? Aramalara ilişkin tutanak düzenlenmiş midir?

3. 2020 yılından bu yana gözaltında çıplak arama uygulandığı iddiasıyla yapılan şikâyet ve başvuru sayısı yıllara göre kaçtır? Bu şikâyetler üzerine kaç kolluk görevlisi hakkında idari veya adli işlem tesis edilmiştir ve bu işlemlerin sonuçları nelerdir?

4. 2020 yılından bu yana gözaltında çıplak aramaya direndiği için darp edildiği iddiasıyla yapılan şikâyet ve başvuru sayısı yıllara göre kaçtır? Bu şikâyetler üzerine kaç kolluk görevlisi hakkında idari veya adli işlem tesis edilmiştir ve bu işlemlerin sonuçları nelerdir?

5. Türker'in ifadesinde dile getirilen, penceresiz bodrum katında bulunan ve hijyen koşulları yetersiz olan nezarethane koşulları dikkate alındığında, İstanbul Emniyet Müdürlüğü nezarethaneleri en son ne zaman denetlenmiştir ve bu denetimlerin sonuçları nelerdir?

6. Gözaltı işlemlerinde çıplak aramanın istisnai niteliğini güvence altına alacak, uygulamanın insan onuruna uygun ve hukuki güvenceler çerçevesinde yürütülmesini sağlayacak bir mevzuat veya genelge çalışması yürütülmekte midir? Kolluk personeline bu konuda verilen eğitimler nelerdir?

   TBMM Halkla İlişkiler Binası 4. Kat, Oda: B 404 Bakanlıklar/Ankara