Muğla'nın Datça ilçesinde bulunan kamuya ait bir arazinin özelleştirme kapsamına alınmasına ilişkin

Aşağıdaki sorularımın TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri uyarınca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum Tından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

13 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 11427 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Muğla ili Datça ilçesi Emecik Mahallesi'nde bulunan, mülkiyeti Maliye Hâzinesi adına kayıtlı 19 taşınmaz özelleştirme kapsam ve programına alınmıştır.

Söz konusu taşınmazların bulunduğu Datça, yalnızca ekonomik değeri üzerinden ele alınabilecek bir alan değildir. Datça-Bozburun Özel Çevre Koruma Bölgesi, 22.10.1990 tarihli ve 90/1117 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile özel koruma statüsüne alınmış; doğal, arkeolojik, kültürel ve ekolojik değerleri nedeniyle kamu otoritesine daha yüksek bir koruma yükümlülüğü getiren bir bölgedir.

Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Özel Çevre Koruma Bölgesi statüsüne sahip bir alanda Hazine taşınmazlarının özelleştirme kapsamına alınması; koruma amaçlı planlama ilkeleri, kıyıların halkın ortak kullanımına açık tutulması, doğal sit ve ekosistem bütünlüğünün korunması, yapılaşma baskısının önlenmesi ve gelecek kuşakların çevre hakkı bakımından ciddi soru işaretleri yaratmaktadır.

Anayasa'nın 43'üncü maddesi kıyıların Devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğunu ve kıyılardan yararlanmada öncelikle kamu yararının gözetileceğini hükme bağlamaktadır. Anayasa'nın 56'ncı maddesi ise herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğunu belirtmekte; çevreyi koruma görevini devlete yüklemektedir. Bu anayasal yükümlülükler karşısında. Özel Çevre Koruma Bölgesi içinde kalan kamu taşınmazlarının özelleştirilmesi, yalnızca mülkiyet devri veya gelir elde etme meselesi olarak değerlendirilemez.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Söz konusu taşınmazların doğal sit, sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanı, nitelikli doğal koruma alanı, kesin korunacak hassas alan, kıyı etkileşim bölgesi veya başka bir koruma statüsü bulunmakta mıdır?

2. Bu taşınmazlara ilişkin Bakanlığınızca hazırlanmış veya onaylanmış koruma amaçlı imar planı, çevre düzeni planı, plan değişikliği, plan notu değişikliği veya kullanım kararı var mıdır?

3. Datça-Bozburun Özel Çevre Koruma Bölgesi 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı ve plan hükümleri uyarınca söz konusu taşınmazların mevcut kullanım kararları nelerdir?

4. Söz konusu taşınmazlarda turizm tesisi, konut, ticaret, günübirlik tesis, marina, kıyı tesisi, enerji tesisi veya başka bir yatırım amacıyla Bakanlığınıza sunulmuş herhangi bir plan değişikliği, proje, kurum görüşü talebi veya ön inceleme başvurusu bulunmakta mıdır?

5. Özelleştirme kararından önce Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü'nün görüşü alınmış mıdır? Alınmış ise bu görüşün içeriği nedir? Alınmamış ise Özel Çevre Koruma Bölgesi statüsündeki bir alan için Bakanlığınızın görüşünün alınmamasının gerekçesi nedir?

6. Özelleştirme kapsamına alınan taşınmazların bitki örtüsü, endemik türler, yaban hayatı, denizel ekosistem, kıyı ekosistemi, su kaynakları ve ekolojik bağlantılar üzerindeki etkilerine ilişkin bilimsel bir değerlendirme yapılmış mıdır?

7. Bölgede tespit edilen endemik Datça hurması, kızılçam toplulukları, zeytinlikler, maki dokusu, denizel fauna ve flora varlığı dikkate alınarak özel bir ekolojik etki analizi hazırlanmış mıdır?

8. Söz konusu taşınmazların özelleştirilmesi hâlinde ortaya çıkabilecek yapılaşma, nüfus baskısı, trafik, atık su, katı atık, su tüketimi, yangın riski ve kıyı kullanım yoğunluğuna ilişkin taşıma kapasitesi analizi yapılmış mıdır?

9. Datça'nın yaz aylarında artan nüfusu, su kaynakları üzerindeki baskı ve altyapı yetersizlikleri dikkate alındığında, bu bölgede yeni turizm veya yapılaşma kararlarının çevresel sürdürülebilirlikle bağdaşıp bağdaşmadığı Bakanlığınızca değerlendirilmiş midir?

10. Söz konusu alanlarda yapılacak olası yatırımlar ÇED sürecine tabi tutulacak mıdır? Bakanlığınız bu alanlar için "ÇED gerekli değildir" kararı verilmemesi yönünde bir ilkesel değerlendirme yapacak mıdır? .Özelleştirme süreci, ileride yapılabilecek plan değişiklikleriyle birlikte değerlendirildiğinde Datça-Bozburun Özel Çevre Koruma Bölgesi'nin koruma hedeflerini zayıflatma riski taşımakta mıdır?

11. Bu taşınmazlara ilişkin olarak Muğla Büyükşehir Belediyesi, Datça Belediyesi, ilgili meslek odaları, üniversiteler, çevre örgütleri, mahalle muhtarlığı ve yöre halkının görüşü alınmış mıdır?

12. Özel Çevre Koruma Bölgesi içinde bulunan kamu taşınmazlarının özelleştirme kapsamına alınması sürecinde yerel yönetimlerin ve bölge halkının karar alma mekanizmasına dahil edilmemesi, katılımcı planlama ve çevresel yönetişim ilkeleriyle nasıl bağdaştırılmaktadır? 14. Bakanlığınız, bu taşınmazların özelleştirilmesi sonrasında kıyıya erişimin, doğal alanlara ulaşımın ve halkın ortak kullanım hakkının fiilen engellenmemesi için bağlayıcı bir koruma şartı getirecek midir? 15.Söz konusu taşınmazlar üzerinde tel örgü, duvar, özel güvenlik, ücretli giriş, işletme tahsisi veya benzeri uygulamalarla halkın kıyıya ve doğal alanlara erişiminin kısıtlanmaması için hangi tedbirler alınacaktır? 16.Datça-Bozburun Özel Çevre Koruma Bölgesi'nde kamu mülkiyetindeki taşınmazların özelleştirilmesi, Bakanlığınızın korunan alan politikasıyla uyumlu mudur?

13. Bakanlığınız, Özel Çevre Koruma Bölgesi statüsü, çevresel hassasiyetler ve kamu yararı ilkesi gereğince söz konusu özelleştirme kararının yeniden değerlendirilmesi veya durdurulması yönünde Cumhurbaşkanlığına ya da Özelleştirme İdaresi Başkanlığına görüş bildirecek midir? 18.Datça-Bozburun Özel Çevre Koruma Bölgesi'nde son 10 yılda özelleştirme, tahsis, kiralama, imar planı değişikliği veya özel yatırım amacıyla gündeme gelen kamu taşınmazlarının sayısı, yüzölçümü ve kullanım amacı nedir?

14. Bakanlığınız, Datça'nın koylarını, kıyılarını ve doğal varlıklarını kamusal, ekolojik ve kuşaklar arası sorumluluk anlayışıyla korumak yerine, özelleştirme ve yapılaşma baskısına açık hâle getiren bu sürece karşı hangi somut adımları atacaktır?