Çin menşeli bir otomobil firmasının Türkiye'de üretim tesisi kurma taahhüdünü askıya almasına ilişkin
Kaynak göster
Yüksel Selçuk Türkoğlu (İYİ Parti), 17 Haziran 2026 tarihinde 7/45747 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 42 gün sonra, 29 Temmuz 2026).
Yüksel Selçuk Türkoğlu (İYİ Parti, Bursa). “Çin menşeli bir otomobil firmasının Türkiye'de üretim tesisi kurma taahhüdünü askıya almasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/45747, 17 Haziran 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-45747-cin-menseli-bir-otomobil-firmasinin-turkiye-de-uretim-tesisi-kurma-taahhudunu-askiya-almas (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/03573393-0573-4c75-94c0-019ed9cd0547
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 42 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 34 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorumun, Türkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanı Sn. Mehmet Şimşek tarafından, Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü 'nün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Çin menşeli otomobillerin ithalatına yönelik olarak uygulanan ilave gümrük vergileri ve ek mali yükümlülükler, yerli üretimin korunması ve dış ticaret dengesinin sağlanması amacıyla yürürlüğe konulmuştur. Ancak 2024 yılında yapılan düzenlemelerle yatırım teşvik belgesi kapsamında gerçekleştirilen bazı otomobil ithalatları bu yükümlülüklerden muaf tutulmuştur. Kamuoyuna yansıyan bilgiler, bu düzenlemelerden en fazla yararlanan şirketlerden birinin BYD olduğunu göstermektedir. Şirketin Türkiye'de üretim tesisi kurma taahhüdü karşılığında vergi avantajlarından yararlanarak önemli miktarda araç ithal ettiği, ancak yatırımın geleceğine ilişkin belirsizliklerin ortaya çıktığı görülmektedir. Bu durumda kamu adına tahsil edilmeyen vergilerin büyüklüğü, alınan teminatların yeterliliği ve yatırım gerçekleşmezse kamu zararının nasıl telafi edileceği hususları açıklığa kavuşturulmalıdır.
Buradan hareketle;
Gerekçenin tamamını göster (9 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
SORU 1- Yatırım teşvik belgesi kapsamında gerçekleştirilen otomobil ithalatlarında uygulanan vergi ve ek mali yükümlülük muafiyetlerinden 2024 yılından bugüne kadar kaç firma yararlanmıştır?
SORU 2- Bu firmalar arasında BYD'nin payı nedir?
SORU 3- BYD tarafından yatırım teşvik belgesi kapsamında ithal edilen araç sayısı kaçtır? SORU 4- BYD tarafından ithal edilen araçlar nedeniyle tahsil edilmeyen gümrük vergisi, ilave gümrük vergisi ve ek mali yükümlülük tutarı toplam ne kadardır?
SORU 5- Söz konusu muafiyetler nedeniyle ÖTV ve KDV matrahlarının düşmesi sonucunda ortaya çıkan dolaylı vergi kaybı ne kadardır?
SORU 6- BYD firmasına sağlanan vergi avantajlarının kamuya toplam maliyeti nedir? SORU 7- Bu vergi avantajları karşılığında Hazine'nin alacağını güvence altına almak amacıyla herhangi bir teminat alınmış mıdır? Teminat alınmış ise tutarı ne kadardır? SORU 8- Teminat tutarı, yatırımın gerçekleşmemesi halinde tahsil edilmesi gereken vergi alacaklarını karşılamaya yeterli midir?
SORU 9- BYD'nin yatırım taahhüdünü yerine getirmemesi halinde tahsil edilmeyen vergilerin ' gecikme faizi ve ferleriyle birlikte tahsil edilmesine yönelik bir işlem başlatılacak mıdır? SORU 10- Bakanlığınızın hesaplamalarına göre yatırımın gerçekleşmemesi halinde kamu zararının toplam büyüklüğü ne olacaktır?
SORU 11- Yatırım teşvik belgesi kapsamında gerçekleştirilen ithalat nedeniyle sağlanan vergi muafiyetlerinin kaldırılması yönünde Bakanlığınızın bir çalışması bulunmakta mıdır? SORU 12- Türkiye'de yaklaşık 60 bin vatandaşa satıldığı ifade edilen BYD marka araçların satışları nedeniyle oluşan vergi avantajlarının yatırım gerçekleşmediği halde sürdürülmesi, vergi adaleti ve eşit rekabet ilkeleriyle bağdaşmakta mıdır?
SORU 13- BYD firmasına sağlanan vergi avantajlarının benzer yatırımı gerçekleştirmeyen diğer otomotiv ithalatçılarına tanınmamasının rekabet hukuku ve mali eşitlik açısından değerlendirmesi yapılmış mıdır?
SORU 14- Yatırım taahhüdünün yerine getirilmemesi halinde Hazine'nin uğrayacağı zararların tahsili için hangi idari ve hukuki süreçler işletilecektir? Adres: Halkla İlişkiler Binası 6-kat No: E-611
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Bursa Milletvekili Sayın Yüksel Selçuk TÜRKOĞLU'na ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
• 7/45747 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Sayın Yüksel Selçuk TÜRKOĞLU, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 5 inci maddesinde vergi muameleleri ve incelemeleri ile uğraşan memurların, vergi mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri ve Danıştay'da görevli olanların, vergi kanunlarına göre kurulan komisyonlara iştirak edenlerin ve vergi işlerinde kullanılan bilirkişilerin; görevleri dolayısıyla, mükellefin ve mükellefle ilgili kimselerin şahıslarına, muamele ve hesap durumlarına, işlerine, işletmelerine, servetlerine veya mesleklerine müteallik olmak üzere öğrendikleri sırları veya gizli kalması lazım gelen diğer hususların ifşa edilmesinin, vergi mahremiyetinin ihlali anlamına geleceği hüküm altına alınmıştır. Bu kapsamda, mükelleflerin muamele ve hesap durumlarına ilişkin talep edilen bilgilerin paylaşılması mümkün bulunmamaktadır.
Soru önergesinde bahsi geçen diğer hususlar Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve Ticaret Bakanlığı uhdesinde bulunmaktadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No: 12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan