Yoksulluk nafakasının kadınları koruyacak şekilde yeniden düzenlenmesi talebine ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98, TBMM İçtüzüğü' nün 96. Maddeleri uyarınca Adalet Bakanı Akın Gürlek tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.

Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihinde verdiği kararla 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 175'inci maddesinde yer alan yoksulluk nafakasının "süresiz olarak" istenebilmesine imkan tanıyan düzenlemeyi oy çokluğuyla iptal etmiş ve iptal hükmünün 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir.

Ocak 2022'de dönemin Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay, yargı reformuna dair yapılan bir toplantıda nafakaların yüzde 66'sının ödenmediğinin tespit edildiğini kaydetmişti. Zaten mevcut icra ve yaptırım mekanizmaları kadınların bu hakka erişmesinde yetersiz kalmaktadır. AYM'nin tanıdığı 9 aylık yasal süre içinde Meclis'in yeni bir düzenleme yapması gerekirken, adli sistemin boşanmış ve yoksullukla karşı karşıya kalmış kadınları koruyacak şekilde revize edilmesi zorunludur.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Anayasa Mahkemesi kararının ardından yeni bir yasal düzenleme hazırlığı yürütülmekte midir?

2. Bu hazırlık sürecinde kadın örgütleri, barolar, akademisyenler ve ilgili sivil toplum kuruluşlarının görüşleri alınacak mıdır?

3. Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü verilerine göre, Türkiye genelinde aile mahkemeleri tarafından hükmedilen ortalama yoksulluk nafakası miktarı ne kadardır? Bu nafakaların kaçı açlık sınırının ve asgari ücretin altındadır?

4. Hükmedilen yoksulluk nafakalarının ödenmeme ve tahsil edilememe oranı adli kayıtlarınıza göre yüzde kaçtır? Nafaka borcunu ödemeyenlere yönelik mevcut cezai ve hukuki yaptırımların caydırıcılığının artırılmasına yönelik bir mevzuat çalışmanız var mıdır?

5. İptal kararının yürürlüğe gireceği 9 aylık süre içinde, yeni bir yasal düzenleme yapılana kadar aile mahkemelerinde görülmekte olan veya yeni açılacak boşanma davalarında yoksulluk nafakası talepleriyle ilgili adli bir kaos yaşanmaması adına hakimlere yönelik bir genelge ya da rehber hazırlanması gündeminizde midir?

6. Dünyadaki birçok modern hukuk sisteminde uygulanan ve nafaka alacaklısını koruyan, nafaka borçlusunun mal varlığı ve gelirine adli sistem üzerinden doğrudan ve hızlıca el koyulmasını sağlayan "kamusal tahsilat" modellerinin Türkiye adli sistemine entegrasyonu planlanmakta mıdır?

7. Bakanlığınız bünyesinde yürütülen yeni Medeni Kanun veya nafaka düzenlemesi çalışmalarında; evlilik süresi, tarafların kusur durumu, yaş ve çocuk sayısı gibi somut kriterlerin hakkaniyetli belirlenmesi ve yoksulluğun kalıcı olduğu durumlarda kadını koruyacak hukuki istisnaların getirilmesi konusunda herhangi bir düzenleme üzerinde çalışılmakta mıdır?

8. Bakanlığınız, yoksulluk nafakasının süreyle sınırlandırılmasının kadın yoksulluğu, çocuk yoksulluğu ve kadına yönelik şiddet üzerindeki etkilerine ilişkin bir etki analizi yapmış mıdır?

9. Bakanlığınız mevcut nafaka sisteminde öncelikli sorunun nafakanın süresi mi, nafaka miktarlarının yetersizliği mi yoksa nafaka alacaklarının tahsil edilememesi mi olduğu yönünde herhangi bir çalışma yürütmüş müdür?