Son beş yılda kayıt dışı finansmana yönelen vatandaşlara ilişkin
Kaynak göster
Nail Çiler (CHP), 22 Haziran 2026 tarihinde 7/45960 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 49 gün sonra, 10 Ağustos 2026).
Nail Çiler (CHP, Kocaeli). “Son beş yılda kayıt dışı finansmana yönelen vatandaşlara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/45960, 22 Haziran 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-45960-son-bes-yilda-kayit-disi-finansmana-yonelen-vatandaslara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/da7cdfbe-26d2-4981-b210-019ef369592f
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 49 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 42 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Son yıllarda yaşanan yüksek enflasyon, artan faiz oranları, gelir kayıpları ve finansmana erişimde yaşanan güçlükler nedeniyle vatandaşlar, esnaf, çiftçi ve küçük işletmeler ciddi ekonomik sıkıntılarla karşı karşıya kalmaktadır. Bankacılık sisteminden kredi kullanamayan veya yüksek maliyetler nedeniyle finansman ihtiyacını karşılayamayan birçok kişi, yasa dışı finansman yöntemlerine yönelmek zorunda kalmaktadır.
Bu durum, tefecilik faaliyetlerinin yaygınlaşmasına ve organize bir yapı hâline dönüşmesine neden olmaktadır. Tefecilik yalnızca ekonomik mağduriyetlere yol açmamakta; aynı zamanda aile bütünlüğünü, toplumsal huzuru ve kamu düzenini tehdit eden bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle bazı illerde vatandaşlar tarafından tefeciliğin bölgenin en önemli sorunlarından biri olarak ifade edilmesi, konunun kapsamlı şekilde ele alınmasını gerekli kılmaktadır.
Bu kapsamda;
SORULAR
Bakanlığınızın verilerine göre, son beş yılda krediye erişemediği veya kredi başvurusu reddedildiği için kayıt dışı finansman kaynaklarına yöneldiği tespit edilen vatandaş, esnaf ve işletme sayısı kaçtır?
Vatandaşların, esnafın ve çiftçilerin kayıtlı ve güvenli finansman kaynaklarına erişimini kolaylaştırmak amacıyla Bakanlığınız tarafından yürütülen veya planlanan yeni bir çalışma bulunmakta mıdır?
Varlık Barışı'ndan faydalanan ancak ticari faaliyeti bulunmayan kişiler var mıdır?
Buna ilişkin veri tutulmakta mıdır?
Tefeciliğin önlenmesi ve oluşan mağduriyetlerin giderilmesi için Bakanlığınız tarafından hazırlanan bir eylem planı bulunmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
_ İlgi : 29/06/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04- 1885357 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ekinde alınan Kocaeli Milletvekili Sayın Nail ÇİLER'e ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No: 12, M Blok, Kat: 3-4
7/45960 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye
Sayın Nail ÇİLER, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
5570 sayılı Kamu Sermayeli Bankalar Tarafından Yürütülen Faiz Destekli Kredi ve Kâr Payı Destekli Fon Kullandırılmasına Dair Kanun çerçevesinde, T. Halk Bankası A.Ş. (Banka) tarafından esnaf ve sanatkârların finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanmasını teminen 2002 yılından itibaren yürürlüğe giren kararlar çerçevesinde Hazine faiz destekli krediler kullandırılmaktadır.
Söz konusu kredilere ilişkin uygulama esasları son olarak 2025-2027 yılları arasında kullandırılacak kredileri kapsayacak olan 16.01.2025 tarihli ve 9436 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren Karar'da belirlenmiştir. Banka aracılığıyla esnat ve sanatkarlara kullandırılan kredilere cari faiz oranları esas alınarak yüzde 50 indirim oranı uygulanmakta olup indirim nedeniyle oluşan fark Devlet bütçesinden karşılanmaktadır. Bu kapsamda;
• 2025 yılında 257.709 esnaf ve sanatkâra 176 milyar TL,
• 2026 yılı Haziran sonu itibarıyla ise 98.677 esnaf ve sanatkâra 75 milyar TL tutarında Hazine destekli kredi kullandırılmış olup aynı dönem itibarıyla 760.117 esnaf ve sanatkârın toplam kredi bakiyesi 299 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Böylece 2026 yılında Haziran sonu itibarıyla toplam yaklaşık 33,4 milyar TL'lik faiz desteği sağlanmış olup 2026 yılı sonunda bu desteğin 70 milyar TL'ye ulaşacağı öngörülmektedir.
Bununla birlikte, 5570 sayılı Kanun uyarınca yayımlanan Kararlar çerçevesinde T.C. Ziraat Bankası A.Ş., Tarım Kredi Kooperatifleri ve Ziraat Katılım Bankası A.Ş. tarafından tarımsal üreticilere Hazine faiz/kâr payı destekli krediler/finansmanlar kullandırılmakta, bu krediler/finansmanlar ertelenebilmekte veya taksitlendirilebilmektedir.
2024-2026 yılları için yürürlükte olan Kararlarda, 28 üretim konusu bazında kredi/finansman üst limitleri ve Bakanlığımızca karşılanan faiz/kâr payı oranları belirlenmekte olup 2 milyon TL ile 200 milyon TL arasında değişen üst limitlerle kullandırılan kredilerde/finansmanlarda, faizin/kâr payının yüzde 25 ile yüzde 100 arasında değişen oranlardaki bölümü Devletimiz tarafından karşılanmakta olup, ortalama faiz/kâr payı karşılama oranı yüzde 70'tir. Birçok üretim konusunda "özellikli indirim kriterleri" tanımlanmış olup söz
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 konusu kriterleri sağlayan üreticilerin standart indirim oranlarına ek olarak söz konusu kriterlere ait indirim oranlarından da yararlanabilmesi sağlanmaktadır.
Bu itibarla hazine faiz/kâr payı destekli kredi/finansman uygulaması kapsamında 2026 yılı Haziran sonu itibarıyla 724 bin tarımsal üreticiye kullandırılan kredi tutarı 399 milyar TL olarak gerçekleşirken hali hazırda yaklaşık 1,2 milyon tarımsal üreticinin 955 milyar TL kredi bakiyesi bulunmaktadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan