Dış finansman ihtiyacının azaltılması ve finansman kalitesinin iyileştirilmesi için yapılan çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 27 Kasım 2025 tarihinde 7/37056 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 78 gün sonra, 13 Şubat 2026).
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “Dış finansman ihtiyacının azaltılması ve finansman kalitesinin iyileştirilmesi için yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/37056, 27 Kasım 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-37056-dis-finansman-ihtiyacinin-azaltilmasi-ve-finansman-kalitesinin-iyilestirilmesi-icin-yapila (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/020304d3-caf2-48e4-8896-019aca82e86a
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 78 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 70 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet ŞİMŞEK tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
/ Sezgin TANRIKULU Diyarbakır Milletvekili
2024 yılı Ocak ayı ödemeler dengesi verilerinin açıklanmasının ardından X sosyal medya hesabınızdan yaptığınız Yıllık cari açık ocakta 11,5 milyar dolar oldu. Önümüzdeki dönemde artmasını öngördüğümüz cari açığın yıl genelinde OVP tahmini olan 28,6 milyar dolar ve milli gelire oranla yüzde 2'nin altında, sürdürülebilir seviyede kalmasını bekliyoruz. Brüt dış finansman ihtiyacının milli gelire oranı cari açıktaki düşüşün de katkısıyla son iki yılda 5,4 puan iyileşerek yüzde 18,6 ile uzun dönem ortalamasının altına geriledi. Böylece dış dengeye ilişkin kırılganlıkları önemli ölçüde bertaraf ederek ekonomimizi daha dirençli ve güçlü hale getirdik. Sürdürülebilir cari denge ve uzun vadeli kaynak ile dış finansman ihtiyacını azaltmaya ve finansmanın kalitesini iyileştirmeye devam edeceğiz.
Bu bağlamda;
SORULAR
. Dış finansman ihtiyacının azaltılması ve finansmanın kalitesinin iyileştirilmesi amacıyla hangi somut adımlar atılmıştır? 2025 yılı içerisinde bu doğrultuda ne gibi yeni politika ve tedbirler hayata geçirilecektir?
Cari açığın 2025 yılı genelinde OVP tahmini olan 28,6 milyar dolar seviyesinde kalmasını sağlamak için ne tür önlemler alınmaktadır?
Brüt dış finansman ihtiyacının milli gelire oranının yüzde 18,6 seviyesine gerilediği belirtilmiştir. Bu oranın daha da düşürülmesi için nasıl bir ekonomik strateji izlenecektir?
Sürdürülebilir cari dengeyi sağlamak adına uzun vadeli kaynak teminine yönelik olarak hangi uluslararası finansman ve yatırım anlaşmaları üzerinde çalışılmaktadır?
Türkiye ekonomisinin dış dengesine ilişkin kırılganlıkları bertaraf etmek için 2025 yılında uygulamaya konulan yapısal reformlar nelerdir? Bu reformların kısa ve orta vadeli etkilerinin neler olacağı öngörülmektedir?
Küresel ekonomik gelişmelerin Türkiye'nin dış finansman ihtiyacına etkileri nasıl değerlendirilmektedir? Küresel riskler göz önünde bulundurularak dış borçlanma politikalarında ne gibi değişiklikler planlanmaktadır ?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU"'na ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Mere.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
7137056 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
2023 yılı Mayıs ayında 55,9 milyar dolar olan yıllıklandırılmış cari açık, 2025 Kasım itibarıyla 23,2 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir. Cari açığın milli gelire oranı 2025 Eylül itibarıyla yıllık 901,3 olup 2025 yıl genelinde bu oranın OVP tahmini olan 941,4 ile uyumlu olarak gerçekleşmesi beklenmektedir.
Bununla birlikte, cari açık sürdürülebilir seviyelerde seyretmekte olup sağlanan iyileşmenin yapısal reformlarla kalıcı hale getirilmesi hedeflenmektedir. Aşağıda bu amaca yönelik atılan adımlar yer almaktadır:
• Yüksek katma değerli üretimi artırmaya, yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarını yaygınlaştırmaya yönelik politikalar uygulanmaktadır. Ürün ve pazar çeşitliliğini artıracak, ihracatın finansmanını önceliklendirecek ve hizmet ticaretini geliştirecek adımlar atılmaktadır. Katma değerli üretimi ve rekabet gücümüzü artırmak için sanayide yapısal dönüşüme yönelik beşeri sermayeyi güçlendirmek, Ar-Ge ve inovasyon ekosistemini geliştirmek, yeşil ve dijital dönüşümü hızlandırmak ve iş ile yatırım ortamını iyileştirmek için gerekli çalışmalar devam etmektedir.
• Yatırım ortamını daha cazip hale getirerek mevcut yatırımcıların faaliyetlerini genişletmesini sağlamak ve uluslararası doğrudan yatırımları artırmak amaçlanmaktadır. Bu kapsamda Türkiye Uluslararası Doğrudan Yatırım Stratejisi (2024-2028) yayımlanmıştır.
• HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programıyla yüksek teknoloji yatırımlarına 30 milyar dolar değerinde destek sağlanması hedeflenmektedir. Yeni küresel ekonomi düzeninde daha güçlü bir Türkiye için Yatırım Taahhütlü Avans Kredileri (YTAK) genişletilerek yüksek teknoloji ihracatı teşvik edilmektedir.
• Yüksek teknolojili ürünlerin Ülkemizde üretilebilmesi için uçtan uca bir destek mekanizması olan Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programı ile projelerin Ar-Ge sürecinden başlayarak ihracata kadar tüm üretim süreçleri teşvik edilmektedir.
Bunlara ek olarak, uygulanan program ile reel sektörün finansmana erişimini kolaylaştıran ve maliyetleri azaltan çeşitli araçlar etkin biçimde kullanılmaktadır. Bu çerçevede,
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat 3-1 başta ihracatçılar ve KOBİ'ler olmak üzere reel sektöre uygun kredi koşulları ve teşviklerle destek sağlanmaktadır. İhracatı Geliştirme A.Ş. (İGE) ve Katılım Finans Kefalet A.Ş. (KFK) aracılığıyla 2025 yılında 56,5 milyar TL kefalet limitli 64,4 milyar TL tutarında 7 adet destek paketi devreye alınmış, Kredi Garanti Fonu (KGF) üzerinden imalatçı KOBİ'lere toplam 30 milyar TL kredi imkânı sunulmuştur. Azami 36 ay vadeye kadar 6 ay ödemesiz 30 milyar TL tutarında TOBB Nefes Kredileri kullandırılmıştır. 25 milyar TL tutarındaki ikinci kredi paketinin büyüklüğü 50 milyar TL'ye yükseltilmiştir.
Bakanlığımız ile İhracatı Geliştirme A.Ş. (İGE) arasında imzalanan protokol kapsamında ihracatçı ya da döviz kazandırıcı hizmetler ve faaliyetler sektörlerinde faaliyet gösteren KOBİ ve KOBİ dışı işletmelere Türkiye İhracat Kredi Bankası (Türk Eximbank) tarafından sağlanacak krediler kapsamında 20 milyar TL kefalet limitine sahip İGE Eximbank Destek Paketi yürürlüğe alınmıştır. Söz konusu destek paketi ile 09.01.2026 tarihi itibarıyla 14,9 milyar TE kefalet karşılığı 15,1 milyar TL kredi kullandırılmıştır. Halihazırda kullandırılabilecek 5,1 milyar TL kefalet karşılığı 5,9 milyar TL kredi imkânı bulunmaktadır.
Basitleştirilmiş gümrük beyannamesi veya gümrük beyannamesi ile e-ihracat yaptığını tevsik eden gerçek kişi işletmeler veya tüzel kişi işletmelere e-ihracat kapsamındaki işletme harcamalarına yönelik finansman desteği sağlanması amacıyla İhracat Kredi Bankası A.Ş. tarafından sağlanan krediler kapsamında 500 milyon TL kefalet limitine sahip e-ihracat destek paketi yürürlüğe alınmıştır.
Diğer taraftan, uygulamakta olduğumuz program sayesinde dış finansmana erişim kolaylaşırken, bankalarımız ve reel sektörümüz yurtdışından uzun vadeli ve uygun maliyetli kaynak temin edebilmektedir. Dış borç çevirme oranları 2023 Ocak-Mayıs döneminde bankacılıkta 9097, reel sektörde 970 iken, 2023 Haziran- 2025 Kasım döneminde bu oranlar sırasıyla "0185 ve 46154 gerçekleşmiştir. Ekonomi programımıza olan güvenin bir göstergesi olarak gerek kamu gerekse özel sektör tarafından istifade edilmek üzere Dünya Bankası, Asya Altyapı Yatırım Bankası, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası ve İslam Kalkınma Bankası başta olmak üzere uluslararası finans kuruluşlarından uygun koşullu finansman imkânı sağlanmıştır. Son olarak geçtiğimiz yıl Asya Kalkınma Bankasından da finansman sağlar duruma gelinmiştir. 2025-2027 dönemi için Türkiye'nin uluslararası finansman kuruluşlarından oluşturduğu finansman paketi 45 milyar doları aşmış durumdadır.
Ocak 2026 itibarıyla, Türkiye'nin dış borçlanma maliyetleri, gerek ülke risk primindeki gerileme gerekse küresel piyasalardaki gelişmelere paralel olarak kayda değer bir iyileşme göstermektedir. Borçlanma maliyetlerimize baz teşkil eden ve 2025 yılı içerisinde 904,81
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok. Kat: 3-4 e-posta; sgbsoruonergeleri(&.hmb.gov.tr Elektronik Ağ: www.himb.vo tr seviyesine kadar yükselen ABD 10 yıllık hazine tahvil getirisi, 20 Ocak itibarıyla 964,28 seviyesinden işlem görmektedir. Bu durum, küresel piyasalarda uzun vadeli borçlanma maliyetlerinde geçen yılbaşına kıyasla genel bir iyileşmeye işaret etmektedir. Bu çerçevede, gerçekleştirilen dış borçlanmalar mümkün olabilecek en düşük maliyetlerle ülkemizin dış finansman ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlamaktadır.
Devlet Mah. Dikimen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan