Artvin ilinden yaşanan göçü önlemek için yürütülen çalışmalara ilişkin

Artvin ili uzun yıllardır nüfus kaybı ve göç sorunu ile karşı karşıya bulunmaktadır. 2008 yılında binde -11,7, 2009 yılında -8,07, 2010 yılında -5,28, 2012 yılında -1,95, 2014 yılında -3,74, 2015 yılında -11,33, 2016 yılında -6,19, 2017 yılında -14,09, 2019 yılında -18,97, 2020 yılında -8,48, 2024 yılında -16 ve 2025 yılında ise -9,5 olarak gerçekleşmiştir. Bazı yıllarda pozitif net göç görülmüş olsa da ilin genel eğiliminin göç verme yönünde olduğu açıkça görülmektedir.

Tüm bölgesel kalkınma söylemlerine, teşvik uygulamalarına ve yatırım vaatlerine rağmen Artvin'in yıllardır göç veren bir il olmaktan kurtulamamış olması dikkat çekicidir. Özellikle gençlerin ve nitelikli iş gücünün işsizlik, gelir yetersizliği ve sınırlı yatırım imkanları nedeniyle il dışına yönelmesi, Artvin'in ekonomik ve sosyal yapısını olumsuz etkilemektedir.

Artvin halkı doğdukları topraklarda çalışabilecekleri, üretebilecekleri ve geleceklerini kurabilecekleri koşulların oluşturulmasını beklemektedir. Bu nedenle Artvin'in kalkınma ve istihdam sorunlarının bütün yönleriyle değerlendirilmesi ve göçe neden olan ekonomik etkenlerin ortadan kaldırılmasına yönelik somut adımların atılması büyük önem taşımaktadır Bu bağlamda;

Soru 1- Son 10 yılda Artvin'e sağlanan yatırım teşviklerinin il de istihdam ve göç üzerindeki etkisine ilişkin Bakanlığınızca yapılmış bir etki analizi var mıdır? Soru 2- Artvin'in sürekli göç veren iller arasında yer almasının nedenleri Bakanlığınız tarafından nasıl değerlendirilmektedir?

Soru 3- Son 5 yılda Artvin'de kapanan işyeri sayısı ile aynı dönemde açılan işyeri sayısı kaçtır?

Soru 4- Artvin'de genç işsizliği azaltmak amacıyla yürütülen projeler nelerdir ve bu projelerden kaç kişi yararlanmıştır?

Soru 5- 2025 yılında net göç hızının yeniden eksi değerlere gerilemiş olması karşısında Bakanlığınızın almayı planladığı tedbirler nelerdir?

CEVAPLAR:

Bölgeler arası gelişmişlik farklarının azaltılması, sanayi yatırımlarının ülke geneline dengeli bir şekilde yayılması ve yerinde istihdamın artırılması Bakanlığımızın temel öncelikleri arasında yer almaktadır. Böylece vatandaşlarımızın bulundukları illerde istihdam imkânlarına erişiminin artırılması, yerel kalkınmanın desteklenmesi ve göçün azaltılması hedeflenmektedir. Bu doğrultuda, planlı sanayi alanlarının yaygınlaştırılması ve sanayi altyapısının güçlendirilmesine yönelik çalışmalarımız kararlılıkla sürdürülmektedir. Bakanlığımızın Artvin ilimizde yürüttüğü ve desteklediği sanayi altyapısı yatırımları; doğrudan istihdamın artırılmasına, gençler başta olmak üzere vatandaşlarımız için yeni iş imkânlarının oluşturulmasına ve bölgesel kalkınmanın güçlendirilmesine katkı sağlayacak niteliktedir.

Bu bağlamda; Bakanlığımızca tüzel kişilik kazandırılan Artvin Arhavi OSB projesi, 2026 Yılı Yatırım Programı'nda devam eden projeler arasında yer almaktadır. Proje için bugüne kadar kullandırılan kredi tutarı, 2026 yılı fiyatlarıyla yaklaşık 760 milyon TL'ye ulaşmıştır. Altyapı projeleri ile keşiflerinin onaylanmasını müteakip altyapı yapım ihalesinin gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. OSB'nin altyapısının tamamlanarak tüm parsellerde üretime geçilmesiyle yaklaşık bin kişiye istihdam sağlanması öngörülmektedir.

Ayrıca, 2002 yılından sonra Bakanlığımız kredi desteğiyle Artvin'de Merkez, Arhavi, Hopa ve Şavşat Sahara Sanayi Siteleri olmak üzere toplam 356 iş yerinden oluşan 4 sanayi sitesi tamamlanarak sanayicilerimizin hizmetine sunulmuş ve yaklaşık bin vatandaşımıza istihdam sağlanmıştır. Bunlara ilaveten, 2026 Yılı Kamu Yatırım Programı'nda yer alan ve 94 iş yerinden oluşacak Artvin Livane Sanayi Sitesi projesiyle de 500 kişiye ilave istihdam Bununla birlikte; Bakanlığımız bağlı kuruluşu Doğu Karadeniz Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı (DOKAP BKI) tarafından 2013 yılından bugüne kadar Artvin'de 163 proje desteklenmiş olup, bu projelere 2026 yılı fiyatlarıyla 1,96 milyar TL tutarında destek sağlanmıştır. İldeki toplam yatırım hacmi ise, yararlanıcı katkılarıyla birlikte toplam 2,14 milyar TL'ye ulaşmıştır. Söz konusu destekler; tarım, hayvancılık, sulama, turizm, kültür ve sosyal altyapı başta olmak üzere çeşitli alanlarda uygulanmış olup, üretim kapasitesinin artırılması, ekonomik faaliyetlerin çeşitlendirilmesi, altyapının güçlendirilmesi ve sosyal imkânların geliştirilmesine katkı sağlamaktadır. Bu bağlamda gerçekleştirilen yatırımlar, Artvin'de istihdam imkânlarının geliştirilmesine ve gençlerin ekonomik hayata katılımının desteklenmesine de dolaylı katkı sunmaktadır.

Öte yandan; Bakanlığımız koordinasyonunda faaliyet gösteren Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı, hazırladığı Bölge Planı çerçevesinde ve bölgenin potansiyeli doğrultusunda gelişme öncelikleri ve hedeflerini belirleyerek bu önceliklere uygun destek programlarını yürütmektedir. Ajans tarafından mali ve teknik destek programları kapsamında Artvin ilimizde 126 projeye, 2026 yılı fiyatlarıyla toplam 346,5 milyon TL destek sağlanmıştır. Yararlanıcılar tarafından sağlanan eş finansman katkısıyla birlikte toplam yatırım hacmi 567,2 milyon TL'ye ulaşmıştır. Ayrıca, Sosyal Gelişmeyi Destekleme Programı (SOGEP), Kurumsal Dönüşüm ve Sürdürülebilirlik Destek Programı ile diğer Ajans destek programları kapsamında Artvin'de toplam 13 proje desteklenmiştir.

Yukarıda kısaca özetlenen yatırım desteklerine tekstil ve hazırgiyim sektörünün de dâhil olduğu imalat sanayinin emek yoğun sektörlerinde, iş gücünün korunmasına katkı sağlamak amacıyla Istihdamı Koruma Destek Programı yürütülmektedir. 2026 yılında alınan başvurular çerçevesinde ise 81 KOBİ'nin başvurusu onaylanmış olup program kapsamında 1.353 kişilik istihdamın korunması hedeflenmektedir. İlave olarak; "Girişimci Destek Programı" ile genç girişimcilere pozitif ayrımcılık yapılarak onların iş dünyasında daha aktif rol alması desteklenmektedir. Girişimcilik destekleri kapsamında Artvin'de bugüne kadar 298 genç girişimciye destek sağlanmıştır. Bunun yanı sıra 2010 yılından bugüne kadar yine Artvin'de 3.585 genç girişimci bu eğitimlerden yararlanarak "Girişimcilik Sertifikası" almaya hak kazanmıştır. İlaveten, Artvin ilimizde Teknopark İstanbul tarafından hayata geçirilmesi planlanan Girişim Ofisi kuruluş çalışmaları devam etmektedir.

Son olarak; 09/06/2022 tarihli ve 102 sayılı Devlet Yardımlarının Uygulanması, Koordinasyonu, Izlenmesi ve Değerlendirilmesi Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile 31.03.2023 tarihli ve 32149 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Devlet Yardımlarının Uygulanması, Koordinasyonu, Izlenmesi ve Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca Bakanlığımızca sağlanan her bir destek için her yıl yıllık izleme raporları ile etki değerlendirme raporları hazırlanmaktadır.

Bu bağlamda Bakanlığımız bünyesindeki Etki Değerlendirme Dairesi Başkanlığınca OSB politika ve uygulamaları ile yatırım teşviklerini de kapsayan çeşitli destek programlarının etkinliğinin ölçülmesine yönelik çalışmalar gerçekleştirilmektedir. Böylelikle, uygulanan politikaların sonuçları titizlikle gözden geçirilmekte ve yapılan değerlendirmeler neticesinde programlarda değişiklikler yapılabilmektedir.

Sonuç olarak, Bakanlığımızca titizlikle uygulanan planlı sanayi alanları altyapı yatırımları, bölgesel kalkınma politikaları, yatırım teşvikleri ve destek programları aracılığıyla Artvin ilimizde yerel üretimin güçlendirilmesi, ekonomik faaliyetlerin çeşitlendirilmesi, istihdam kapasitesinin artırılması ve göç baskısının azaltılmasına katkı sağlanması amaçlanmaktadır.

Mehmet Fatih KACIRBakan