Artan intihar vakalarına ilişkin

Aşağıdaki soruların Türkiye Cumhuriyeti anayasasının 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 96 ve 99'uncu maddelerine uygun olarak, T.C. Sağlık Bakanlığı'na iletilmesi ve Sayın Bakan Kemal MEMİŞOĞLU tarafından yazılı olarak yanıtlanması için gereğinin yapılmasını arz ederim.

İntihar, yalnızca bireysel ruh sağlığı sorunlarıyla açıklanamayacak; ekonomik koşullar, sosyal destek mekanizmalarının yetersizliği, sağlık hizmetlerine erişim ve sağlığın sosyal belirleyicileriyle yakından ilişkili çok boyutlu bir halk sağlığı sorunudur.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan 2025 yılı Ölüm ve Ölüm Nedeni Istatistikleri kapsamında yer alan verilere göre, Türkiye genelinde kaba intihar hızı 2025 yılında yüz binde 5,36'ya yükselmiş, 2009-2025 döneminde toplam artış yüzde 33,3 olmuştur. 2024 yılıyla karşılaştırıldığında ise kaba intihar hızının bazı illerde ülke ortalamasının çok üzerinde arttığı görülmektedir. Örneğin Ardahan'da kaba intihar hızı 2024 yılında yüz binde 3,26 iken 2025 yılında yüz binde 9,90'a, Kastamonu'da yüz binde 4,67' den yüz binde 9,71'e, Tunceli'de yüz binde 4,55'ten yüz binde 8,15'e ve Kırşehir'de yüz binde 6,51' den yüz binde 9,44'e yükselmiştir.

Öte yandan intihar nedenlerine ilişkin veriler, geçim zorluklarının intiharlar içindeki payının arttığını göstermektedir. Türkiye genelinde geçim zorluğu nedeniyle gerçekleşen intiharların toplam intiharlar içindeki payı 2024 yılında yüzde 8,9 iken 2025 yılında yüzde 9,8'e çıkmış; bu alanda iller arasındaki farklılıklar da benzer biçimde çarpıcı hale gelmiştir.

Bu veriler ülkemizde sosyo-ekonomik eşitsizlikler, derin yoksulluk, toplum ruh sağlığı politikalarının etkililiği, ruh sağlığı hizmetlerine erişim, sağlığın sosyal belirleyicileri ve bu alanlardaki bölgesel/iller arası eşitsizlikler hakkında açıklama yapılmasını gerektirmektedir. Bu bağlamda;

SORULAR

1. TÜİK tarafından yayımlanan 2025 yılı Ölüm ve Ölüm Nedeni Istatistiklerinde, Türkiye'de 2009-2025 yılları arasında kaba intihar hızının yüz binde 4,02'den yüz binde 5,36 ya çıkmasının nedenleri nelerdir?

2. Türkiye Büyük Millet Meclisi Halkla İlişkiler Binası 2.Kat No: F-216 Çankaya / Ankara 0654 2. 2009-2025 yılları arasında kaba intihar hızının Hakkâri, Kırıkkale, Ardahan, Isparta, Adana, Kastamonu, Mardin, Kahramanmaraş, Erzincan, Çankırı ve Kırşehir'de ülke ortalamasının çok üzerinde artmasının nedenleri nelerdir?

3. 2009-2025 yılları arasında kaba intihar hızının toplam 64 ilde artmasının nedenleri nelerdir?

4. Ardahan'da kaba intihar hızı 2024 yılında yüz binde 3,26 iken 2025 yılında yüz binde 9,90'a yükselmiştir. Bir yıl içindeki bu yüksek artışın nedenleri nelerdir? 5. Kastamonu'da kaba intihar hızı 2024 yılında yüz binde 4,67 iken 2025 yılında yüz binde 9,71'e yükselmiştir. Bir yıl içindeki bu yüksek artışın nedenleri nelerdir? 6. Tunceli'de kaba intihar hızı 2024 yılında yüz binde 4,55 iken 2025 yılında yüz binde 8,15'e yükselmiştir. Bir yıl içindeki bu yüksek artışın nedenleri nelerdir? 7. Kırşehir'de kaba intihar hızı 2024 yılında yüz binde 6,51 iken 2025 yılında yüz binde 9,44'e yükselmiştir. Bir yıl içindeki bu yüksek artışın nedenleri nelerdir? 8. Sinop'ta kaba intihar hızı 2024 yılında yüz binde 0,88 iken 2025 yılında yüz binde 3,53'e yükselmiştir. Bir yıl içindeki bu yüksek artışın nedenleri nelerdir? 9. Edirne'de kaba intihar hızı 2024 yılında yüz binde 4,99 iken 2025 yılında yüz binde 7,11'e yükselmiştir. Bir yıl içindeki bu yüksek artışın nedenleri nelerdir? 10. Kaba intihar hızının ülke ortalamasından yüksek olduğu ve artış gösterdiği illerde toplum ruh sağlığı merkezi başına düşen nüfus ile yüz bin kişiye düşen psikiyatri uzmanı ve psikolog sayısı nedir?

5. Türkiye genelinde geçim zorluğu nedeniyle gerçekleşen intiharların toplam intiharlar içindeki payının 2024 yılında yüzde 8,9 iken 2025 yılında yüzde 9,8'e yükselmesi Bakanlığınız tarafından nasıl değerlendirilmektedir?

6. Bakanlığınız, intihar riskini artıran yoksulluk, işsizlik, borçluluk, gelir kaybı, barınma sorunu ve sosyal destek yetersizliği gibi sosyal belirleyicilerin kişilerin sorunlarla baş etme kapasitesi ve ruh sağlığı üzerindeki etkisini inceleyen bir çalışma yürütmekte midir®?

7. Bakanlığınız, intiharları azaltmak amacıyla sağlığın belirleyicilerini ve sosyal belirleyicilerini de içeren bir eylem planı hazırlamakta mıdır? Hazırlamakta ise planın takvimi ve hedefleri nelerdir?

   Türkiye Büyük Millet Meclisi Halkla İlişkiler Binası 2.Kat No: F-216 Çankaya / Ankara 0654