DOA sisteminin haksız fiyat artışlarına gerekçe yapıldığı iddiasına ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Ticaret Bakanı Ömer Bolat tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemi, 2025 yılında pilot uygulamalarla hayata geçirilmiş; 1 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla ülke genelinde yaygınlaştırılarak DOA logolu plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarının iadesi karşılığında tüketicilere ambalaj başına 1 TL depozito iade bedeli ödenmeye başlanmıştır.

Uygulamanın ülke genelinde yaygınlaştırılması öncesinde kamuoyuna yapılan açıklamalarda, sistemin tüketicilere ilave bir mali yük getirmeyeceği, geri dönüşüm oranlarının artırılmasının ve çevrenin korunmasının hedeflendiği ifade edilmiştir. Ancak uygulamanın ülke genelinde yaygınlaştırılmasının ardından başta içme suyu ve maden suyu olmak üzere çeşitli içecek ürünlerinde dikkat çekici fiyat artışları yaşandığı görülmektedir. Kamuoyuna yansıyan tüketici örnekleri, şikâyetler ve basın haberlerinde, söz konusu fiyat artışlarının DOA sistemi gerekçe gösterilerek gerçekleştirildiği ya da uygulamanın bazı işletmeler tarafından fiyat artışlarına gerekçe olarak kullanıldığı yönünde iddialar yer almaktadır. Nitekim Ticaret Bakanlığı da söz konusu iddialar üzerine denetim başlatıldığını kamuoyuna açıklamıştır. Bu durum, fiyat artışlarının gerçek maliyetlerden kaynaklanıp kaynaklanmadığının, DOA sisteminin haksız fiyat artışlarına gerekçe yapılıp yapılmadığının ve tüketicilerin korunmasına yönelik denetim mekanizmalarının etkinliğinin kamuoyu adına açıklığa kavuşturulmasını gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda;

SORULAR

1. DOA sisteminin ülke genelinde yaygınlaştırılmasının ardından içecek sektöründe yaşanan fiyat artışlarına ilişkin Bakanlığınıza ulaşan şikâyet sayısı kaçtır?

2. Bakanlığınız tarafından DOA sisteminin fiyat artışlarına gerekçe yapıldığı yönündeki iddialar üzerine başlatılan denetimler kapsamında bugüne kadar kaç üretici, dağıtıcı ve perakende işletmesi denetlenmiştir? Bu denetimler sonucunda kaç işletme hakkında idari işlem tesis edilmiştir? Yürütülen denetimler sonucunda, DOA sistemini fiyat artışlarına gerekçe yaptığı veya haksız fiyat artışında bulunduğu tespit edilen işletmeler bulunmakta mıdır? Bulunmakta ise bu işletmeler hakkında hangi idari yaptırımlar uygulanmıştır?

3. Bakanlığınızca, DOA sistemi kapsamında üreticilerin katlandığı maliyetler ile uygulamanın ardından tüketici fiyatlarına yansıyan artışlar arasında herhangi bir analiz veya değerlendirme yapılmış mıdır? Yapılmış ise sonuçları nelerdir?

4. Bakanlığınızca, DOA sistemi kapsamında üreticilerin katlandığı maliyetler ile uygulamanın ardından tüketici fiyatlarına yansıyan artışlar arasında herhangi bir analiz veya değerlendirme yapılmış mıdır? Yapılmış ise bu analizlerde ürün bazında maliyet-fiyat karşılaştırmasına yer verilmiş midir? Sonuçları nelerdir?

5. DOA sisteminin tüketicilere ilave mali yük getirmeyeceği yönündeki kamuoyu açıklamalarının ardından ortaya çıkan fiyat artışı iddialarına ilişkin Bakanlığınızca ilgili üretici ve perakende sektör temsilcileriyle herhangi bir görüşme gerçekleştirilmiş midır?. Gerçekleştirilmiş işe bu görüşmelerde hangi tedbirler ele alınmıştır?

6. DOA sisteminin tüketiciler aleyhine haksız fiyat artışlarına gerekçe yapılmasının önüne geçilmesi amacıyla Bakanlığınızca ilave denetim, düzenleme veya idari tedbir alınması planlanmakta mıdır?