Silopi Termik Santrali'nin halk sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Şırnak'ın Silopi ilçesinde faaliyet gösteren ve yakıt olarak asfaltit kullanan termik santralin baca gazı emisyonları, uçucu külleri, kül depolama alanları ve diğer tesis kaynaklı atıklarının çevre ve halk sağlığı üzerindeki etkileri uzun süredir bölge halkının ciddi kaygılarına neden olmaktadır. Asfaltitin yakılması sonucunda ortaya çıkan partikül maddeler, kükürt ve azot oksitleri ile kül içerisindeki ağır metallerin hava, toprak, yüzey suları ve yer altı su kaynakları üzerinde oluşturabileceği etkilerin düzenli olarak incelenmesi gerekmektedir. Ancak santralin faaliyeti ile Silopi'de görülen hastalıkların birlikte ele alındığı, sonuçları kamuoyuna açıklanmış kapsamlı bir halk sağlığı ve pidemiyolojik araştırma bulunmamaktadır.

Bölgede yaşayan yurttaşlar tarafından son yıllarda kanser vakalarının ve kansere bağlı ölümlerin arttığı aktarılmakta; basına yansıyan açıklamalarda Silopi'de binlerce kanser hastasının bulunduğu ileri sürülmektedir.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. 2015-2025 yılları arasında Silopi'de her yıl kaç kişiye kanser tanısı konulmuştur? Aynı veriler Şırnak'ın diğer ilçelerinde ve Türkiye genelinde kaçtır?

2. 2015-2025 yılları arasında Silopi'de en çok hangi kanser türleri görülmüştür? Her bir kanser türünde yıllara göre kaç vaka tespit edilmiştir?

3. 2015-2025 yılları arasında Silopi'de kanser nedeniyle kaç kişi yaşamını yitirmiştir? Bu ölümlerin yıllara, yaş gruplarına, cinsiyete ve kanser türlerine göre sayısı kaçtır? 4. Silopi'nin hangi mahalle ve köylerinde hangi kanser türleri daha şık görülmektedir? Bu konuda bir araştırma yapılmış mıdır? Yapılmışsa sonuçları nelerdir?

4. Termik santralden çıkan gaz ve küllerin Silopi'de kanser, solunum yolu ve kalp-damar hastalıkları üzerindeki etkisini araştıran bir çalışma yapılmış mıdır? Yapılmışsa çalışma ne zaman, nerede ve kaç kişi üzerinde yürütülmüş; hangi sonuçlara ulaşılmıştır? 6. Santral çevresindeki hava, toprak, yüzey suları ve yer altı sularında hangi zararlı maddeler tespit edilmiştir? Ölçümler nerede ve ne zaman yapılmıştır? Yasal sınırı aşan kaç ölçüm bulunmaktadır?

5. Çevreye ilişkin ölçüm sonuçları Sağlık Bakanlığına iletilmiş midir? Bakanlık bu sonuçlara göre Silopi halkının sağlığı açısından hangi riskleri belirlemiş ve hangi önlemleri almıştır?

6. Silopi'de özel bir kanser tarama ve erken tanı programı uygulanmakta mıdır? 2015-2025 yılları arasında kaç kişiye meme, rahim ağzı ve kalın bağırsak kanseri taraması yapılmıştır? Tarama yapılması gereken kişilerin ne kadarına ulaşılmıştır? 9. Silopi Termik Santrali'nin halk sağlığı üzerindeki etkilerini araştırmak amacıyla Sağlık Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı arasında yürütülen ortak bir çalışma, imzalanan bir protokol veya gerçekleştirilen bir saha araştırması var mıdır? Varsa ne zaman başlatılmış ve hangi sonuçlara ulaşılmıştır?