Hakkari'de Depin mevkiinde bulunan ve il özel idaresine ait olan bir asfalt üretim tesisinin çevresel etkilerine ilişkin

Aşağıdaki sorularımın, İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Hakkâri ilimiz Depin mevkiinde faaliyet gösteren Hakkâri İl Özel İdaresine ait asfalt üretim tesisinde etkin bir filtreleme sisteminin bulunmadığı, bu nedenle üretim sürecinde ortaya çıkan yoğun toz, duman ve partikül emisyonlarının atmosfere kontrolsüz biçimde yayıldığı yönündeki iddialar kamuoyunda ciddi kaygılara neden olmuştur. Yurttaşlar tarafından paylaşılan ve tarafımıza iletilen bilgi ve görüntüler, tesisten yayılan yoğun emisyonların çevredeki yaşam alanlarını, bitki örtüsünü, tarım arazilerini ve hava kalitesini olumsuz etkilediğini ortaya koymaktadır.

Hakkâri; yüksek dağ ekosistemleri, endemik bitki türleri, zengin biyolojik çeşitliliği, su kaynakları ve yaban yaşamıyla Türkiye'nin en önemli doğal alanlarından biridir. Böylesine hassas bir coğrafyada kamu eliyle yürütülen faaliyetlerin çevresel etkilerinin bilimsel ölçütlere göre denetlenmesi ve doğaya zarar vermeyecek şekilde yürütülmesi kamusal bir sorumluluktur. Asfalt üretim tesislerinden atmosfere yayılan PM10 ve PM2.5 gibi partikül maddelerin uzun süreli maruziyet halinde solunum yolu hastalıkları başta olmak üzere birçok sağlık sorununa neden olduğu bilimsel çalışmalarla ortaya konulmuştur. Bunun yanında kontrolsüz emisyonlar, toprağın verimliliğini azaltmakta, su varlıklarını kirletmekte, biyolojik çeşitliliği olumşuz etkilemekte ve ekolojik denge üzerinde kalıcı tahribat yaratmaktadır.

Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Anayasa'nın 56'ncı maddesi herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkını güvence altına almakta; çevrenin korunmasını ve kirlenmesinin önlenmesini devletin temel görevleri arasında saymaktadır. 2872 sayılı Çevre Kanunu ile Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği ve ilgili çevre mevzuatı da kirlenmenin kaynağında önlenmesini, emisyonların sınır değerler içerisinde tutulmasını ve gerekli teknik önlemlerin alınmasını zorunlu kılmaktadır. Kamu kurumlarının bu yükümlülüklerden muaf tutulması hukuken mümkün değildir.

Öte yandan Hakkâri'de uzun süredir halkın demokratik iradesi yerine merkezi idarenin atadığı kayyım yönetimi altında kentin altyapı, üstyapı, ulaşım ve çevre hizmetlerine ilişkin sorunların giderek derinleştiği yönündeki eleştiriler kamuoyuna yansımaktadır. Yurttaşlar bir yandan demokratik temsil haklarının fiilen ortadan kaldırılmasının sonuçlarını yaşarken, diğer yandan en temel kamusal hizmetlere erişimde ciddi mağduriyetlerle karşı karşıya bırakılmaktadır. Halkın iradesinin yok sayılmasıyla başlayan bu anlayışın, kamusal hizmetlerin yetersizliği nedeniyle adeta bir hizmet gaspına dönüşmesi kabul edilemez. il Özel İdaresinin asli görevleri arasında kırsal altyapının geliştirilmesi, köy yollarının iyileştirilmesi, çevrenin korunması ve yurttaşların yaşam kalitesinin yükseltilmesi yer almaktadır. Buna rağmen kamu kaynaklarıyla işletilen bir tesisin çevreyi kirlettiği yönündeki iddialar, kamu yönetiminin çevreyi koruma yükümlülüğüyle açık biçimde çelişmektedir. Doğa yalnızca ekonomik faaliyetlerin yürütüldüğü bir alan değil; bütün canlıların ortak yaşam alanıdır. Kamu politikalarının ekolojik dengeyi, halk sağlığını ve gelecek kuşakların yaşam hakkını esas alması hukuk devleti ve kamu yararı ilkesinin gereğidir.

Bu nedenle Hakkâri İl Özel İdaresine ait söz konusu asfalt üretim tesisinde çevre mevzuatına uygun filtreleme sisteminin ivedilikle kurulması, çevresel etkilerin bağımsız ve bilimsel yöntemlerle incelenmesi, oluşan zararın kapsamlı biçimde tespit edilmesi, ihmali veya kusuru bulunan sorumlular hakkında gerekli idari ve hukuki işlemlerin başlatılması ve Hakkâri'nin doğal yaşamını, ekolojik varlıklarını ve yurttaşların sağlıklı çevrede yaşama hakkını güvence altına alacak tüm tedbirlerin gecikmeksizin hayata geçirilmesi büyük önem taşımaktadır.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Hakkâri il Özel İdaresine ait Depin mevkiindeki asfalt üretim tesisinde filtreleme sistemi bulunmadığı ve çevrenin kirletildiği yönündeki iddialar hakkında Bakanlığınız tarafından herhangi bir idari inceleme veya mülkiye teftişi başlatılmış mıdır?

2. Hakkâri İl Özel İdaresinin söz konusu tesiste çevre mevzuatına uygun üretim yapılmasını sağlama yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği denetlenmiş midir?

3. Son bir yıl içerisinde tesis hakkında yürütülen idari soruşturma, disiplin işlemi veya müfettiş incelemesi bulunmakta mıdır?

4. Hakkâri il Özel İdaresinin çevresel yatırımlar ile filtreleme ve emisyon kontrol sistemleri için ayırdığı bütçe ne kadardır? Bu bütçenin ne kadarı kullanılmıştır?

5. Hakkâri'de il Özel İdaresinin sorumluluğunda bulunan köy yolları, kırsal altyapı, içme suyu ve çevre hizmetlerinde yaşanan eksikliklerin giderilmesine yönelik Bakanlığınızın yürüttüğü özel bir program bulunmakta mıdır?

6. Temel kamu hizmetlerindeki yetersizlikler devam ederken kamuya ait bir tesisin çevreyi kirlettiği yönündeki iddialar hakkında Bakanlığınızın değerlendirmesi nedir? 7. Söz konusu tesiste çevre mevzuatına uygun filtreleme sisteminin ivedilikle kurulması yönünde Hakkâri il Özel İdaresine herhangi bir talimat verilecek midir? 8. Çevreyi kirlettiği tespit edilen kamu tesislerinden sorumlu yöneticiler ve kamu görevlileri hakkında idari ve hukuki süreçler işletilecek midir?

7. Hakkâri il Özel İdaresinin çevreyi, doğal yaşam alanlarını ve yurttaşların sağlıklı çevrede yaşama hakkını koruma yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğinin bağımsız bir idari denetime tabi tutulması planlanmakta mıdır?

8. Hakkâri'de kamusal hizmetlerin çevre hakkı, yaşam hakkı ve kamu yararı ilkeleri doğrultusunda yürütülmesini sağlamak amacıyla Bakanlığınız tarafından hangi somut adımlar atılacaktır?