2024-2026 yılları arasında Uşak ilinde evde bakım yardımından yararlanan kişi sayısına ilişkin

Aşağıdaki sorularımın T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Sayın Mahinur Özdemir Göktaş tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim.

Saygılarımla, Engelli yurttaşlarımızın bağımsız, güvenli ve insan onuruna uygun bir yaşam sürdürebilmesi; yalnızca ailesinin ekonomik gücüne ve bakım veren yakınlarının fedakârlığına bırakılamayacak kadar önemlidir. Uşak'ta evde bakım yardımı, gündüzlü bakım, geçici bakım, yatılı bakım, ev temelli profesyonel destek ve kişisel yardım hizmetlerinin ilçeler dâhil bütün ilde erişilebilir olması gerekmektedir.

Uşak'taki bakım hizmetleri konusunda Bakanlığınızın çalışmaları olmakla birlikte; yararlanıcıların ilçe dağılımını, bakım verenlerin kim olduğunu, kadınların bakım yükünü, gündüzlü bakımın gerçek kapasitesini, bekleme listelerini, geçici bakım olanağım ve hizmete erişemeyen kişileri ortaya koymamakta, 2024'te yayınladığınız ve illere ait verilerin olduğu bilgilendirme kitapçığının güncellenmemesinden dolayı 2026 sayılarına ulaşılamamaktadır. Uşak merkezde bulunan bir hizmetin Banaz, Eşme, Karahalh, Sivash ve Ulubey ilçeleri ile köylerde yaşayan engelli bireyler için fiilen erişilebilir olup olmadığı; ulaşım, refakat ve hizmet saatleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Bakanlık Temmuz 2026 itibarıyla Evde Bakım Yardımı tutarını aylık 15 bin 755 lira olarak açıklamıştır. Ancak yardımın güncel tutarı, bakım verenin sosyal güvenlik ve emeklilik hakkını, düzenli dinlenme ve izin imkânını veya profesyonel destek hizmetlerini kendiliğinden sağlamamaktadır. Uşak'ta bakım verenlerin cinsiyet, yaş, çalışma ve sosyal güvence durumunun bilinmemesi, bakımın kadınların istihdamı ve sağlığı üzerindeki etkisini görünmez kılmaktadır. İstanbul Tabip Odası'nın 'Sağlık Sisteminde Çöküş: Kamucu Toplumcu Çıkış' çalışmasında profesyonel bakımın evlere ve çoğunlukla kadın aile bireylerine aktarılmasının orantısız bir çifte yük yarattığı belirtilmektedir. Uşak'ta evde bakım yardımı alan iki bini aşkın hanenin bakım verenleri için sosyal güvenlik, bakım molası, psikososyal destek, eğitim ve sağlık izlemi bulunup bulunmadığı bu nedenle açıklanmalıdır.

Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi'nin 19. maddesi engelli bireylerin toplum içinde yaşama ve ihtiyaç duyduğu kişisel destek hizmetlerine erişme hakkını güvence altına almaktadır. Il genelinde toplum temelli ve kişiye göre şekillenen desteklerin yetersizliği, engelli bireyi ya aileye tam bağımlı bırakmakta ya da yatılı kuruma yöneltmektedir. İki seçenek arasına sıkışmayan, bağımsız yaşamı destekleyen yerel bir hizmet ağı oluşturulmalıdır. Uşak için 2024'te yayımlanan verilerin 2025 ve 2026 gelişmeleriyle güncellenmesi; ilçe bazında karşılaştırılabilir hâle getirilmesi ve bakım verenlerin durumunun izlenmesi gerekmektedir. Bu bağlamda,

SORULAR

1. Uşak'ta Evde Bakım Yardımından yararlanan kişi sayısı 2024, 2025 ve 2026 yıllarında ayrı ayrı kaçtır? Bu kişilerin Uşak merkez, Banaz, Eşme, Karahallı, Sivaslı ve Ulubey ilçelerine; yaş, cinsiyet ve bağımlılık düzeyine göre dağılımı nasıldır?

2. Evde Bakım Yardımı alan hanelerde fiilî bakım verenlerin kaçı kadındır? Bakım verenlerin yaş, yakınlık derecesi, çalışma, gelir, sosyal güvence ve emeklilik durumlarına ilişkin Uşak özelinde veri tutulmakta mıdır?

3. 2024-2026 yıllarında Uşak'ta Evde Bakım Yardımı için kaç başvuru yapılmış, kaçı kabul edilmiş, kaçı reddedilmiş ve kaç kişinin yardımı kesilmiştir? Ret ve kesinti gerekçelerinin ılçelere göre dağılımı nasıldır?

4. Uşak'ta gündüzlü bakım hizmetinin günlük kapasitesi, yıllık yararlanıcı sayısı, bekleme listesi ve ilçe dağılımı nedir? Ilçelerden merkeze gelen engelli bireyler için ücretsiz ve erişilebilir ulaşım hizmeti sağlanmakta mıdır?

5. Bakım verenin hastalığı, hastaneye yatışı, dinlenme ihtiyacı veya geçici olarak bakım verememesi hâlinde Uşak'ta kullanılabilecek geçici/misafir bakım kapasitesi kaç kişidir? 2024-2026 döneminde bu hizmetten kaç kişi yararlanmıştır?

6. Uşak'taki bir kamu bakım ve rehabilitasyon merkezi, beş Umut Evi ve üç özel engelli bakım merkezinin 2024-2026 yıllarındaki kapasite, doluluk, personel ve bekleme listesi verileri nelerdir? Özel merkezlerde kaç denetim yapılmış, kaç eksiklik ve yaptırım uygulanmıştır?

7. Evde bakım veren kişilere Uşak'ta bakım teknikleri, ilk yardım, psikososyal destek, sağlık izlemi ve tükenmişliği önleme eğitimi sunulmakta mıdır? 2024-2026 yıllarında bu hizmetlerden yararlanan bakım veren sayısı kaçtır?

8. Uşak'ta engelli bireyin aile dışından seçtiği eğitimli bir kişisel yardımcıdan yararlanabileceği, gündüzlü ve ev temelli profesyonel desteğin ilçelere taşınacağı bir pilot bağımsız yaşam programı planlanmakta mıdır?

9. 2024-2026 yıllarında Uşak Aile ve Sosyal Hizmetler Il Müdürlüğüne, ALO 183'e ve CİMER'e evde bakım yardımı ve engelli bakım hizmetleri hakkında kaç başvuru ve şikâyet yapılmıştır? Bunların konusu, ilçesi ve sonuçlandırılma durumu nedir?