Ekonomik ve Sosyal Konseye ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.

2001 yılında 4641 sayılı Ekonomik ve Sosyal Konsey'in Kuruluşu, Çalışma Esas ve Yöntemleri Hakkında Kanun ile Ekonomik ve Sosyal Konsey kurulmuştur.

Anayasanın 166. maddesinin 'Planlama' başlığında 'Ekonomik ve Sosyal Konsey'e ilişkin ve şu hükümlere yer verilmiştir; "Ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmayı, özellikle sanayinin ve tarımın yurt düzeyinde dengeli ve uyumlu biçimde hızla gelişmesini, ülke kaynaklarının döküm ve değerlendirilmesini yaparak verimli şekilde kullanılmasını planlamak, bu amaçla gerekli teşkilatı kurmak Devletin görevidir. Planda milli tasarrufu ve üretimi artırıcı, fiyatlarda istikrar ve dış ödemelerde dengeyi sağlayıcı, yatırım ve istihdamı geliştirici tedbirler öngörülür; yatırımlarda toplum yararları ve gerekleri gözetilir; kaynakların verimli şekilde kullanılması hedef alınır. Kalkınma girişimleri, bu plana göre gerçekleştirilir.

Gerekçenin tamamını göster (8 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Ekonomik ve sosyal politikaların oluşturulmasında Cumhurbaşkanına istişarî nitelikte görüş bildirmek amacıyla Ekonomik ve Sosyal Konsey kurulur."

4641 sayılı Kanun 3. maddesinde ise Konseyin görev ve yetkileri şu şekilde açıklanmıştır;

"a) Toplumdaki ekonomik ve sosyal birimlerin, Hükümetin ekonomik ve sosyal politikalarının oluşturulmasına katılımlarını sağlamak, Devlet ile toplumsal kesimler arasında ve toplumsal kesimlerin kendi aralarındaki uzlaşma ve iş birliğini güçlendirecek çalışmalar yapmak,

b) Oluşturduğu görüş, öneri ve raporları ilgili mercilere sunmak,

c) Sürekli ve geçici nitelikte çalışma kurulları kurmak ve üyelerini belirlemek, bu kurulların raporlarını görüşmek,

d) Türkiye-Avrupa Birliği Karma Istişari Komitesi üyelerini Avrupa Birliği Ekonomik ve Sosyal Komitesinin yapısı ve özelliklerini dikkate alarak belirlemek ve Komitenin çalışmalarını izlemek,

e) Amaçları doğrultusunda ulusal ve uluslararası düzeyde seminer ve toplantılar düzenlemek, uygun görülecek toplantılara temsilci göndermek"

Burunla birlikte, 2018 yılındaki Anayasa değişikliği sonrasında 02.07.2018 tarih ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 4641 Sayılı Kanun'un bazı maddeleri yürürlükten kaldırılmış olup, 2025 yılı Haziran Ayına kadar bu konuda herhangi bir düzenleme yapılmamıştır. 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yapılan bazı düzenlemeler hakkında Anayasa Mahkemesince verilen 07.12.2023 tarih ve E: 2018/117, K: 2023/212 sayılı iptal kararlarının sonucunda oluşan hukuki boşluğun giderilmesi amacıyla yürürlüğe konulan

SORULAR

1. 06.2025 tarih ve 7551 sayılı Kanunun 10'uncu maddesiyle Ekonomik ve Sosyal Konsey üyelerinin Cumhurbaşkanınca belirlenmesi, 11. maddesiyle de Ekonomik ve Sosyal Konsey'in çalışma usul ve esaslarının Cumhurbaşkanınca belirlenmesi konusunda 4641 sayılı Kanunda düzenleme yapılmıştır. Yanı sıra Anayasal bir kuruluş olan Ekonomik ve Sosyal Konsey son olarak 5 Şubat 2009'da toplanmış olup, bu tarihten sonra bir toplantı yapılmamıştır.

   Ülkemizin içinde bulunduğu ekonomik durum ve sosyal sorunlar dikkate alındığında Anayasal bir kurum olan Ekonomik ve Sosyal Konseyin işlevsellik kazanması ve yeniden çalışmaya başlaması hayati önem arz etmektedir. Bu çerçevede ekonomik istikrarın kurulması, büyümenin ve sanayileşmenin hızlandırılması, üretimin, yatırımların ve verimliliğin artırılması, ekonomiye rekabet gücü kazandırılması, istihdamın geliştirilmesi ve işsizliğin önlenmesi, iş gücü niteliğinin yükseltilmesi, gelir dağılımın iyileştirilmesi ve sosyal adaletin sağlanması, sosyal devlet anlayışını gereği olarak kamu hizmetlerinin geliştirilmesi gibi temel sosyoekonomik amaçlar için oluşturulan Ekonomik ve Sosyal Konseyin toplanması bir gerekliliktir.

   Bu bağlamda;

2. Ülkemizin içinde bulunduğu mevcut ekonomik ve sosyal duruma karşın Anayasal bir kuruluş olan Ekonomik ve Sosyal Konseyin son toplantı tarihi olan 5 Şubat 2009 tarihinden bu yana toplanmama gerekçesi nedir? Söz konusu süre zarfında oluşan toplanma ve karar alma ihtiyacı nasıl ve hangi kurulların çalışmasıyla karşılanmıştır?

3. Türkiye'nin bir ekonomik kriz içinde olması, makro ekonomik eğilimlerin giderek kötüleşmesi, enflasyonun dünya genelinde yüksek seviyelerde seyretmesi, reel sektörün sıkıntılar yaşaması, yaşam koşullarının giderek kötüleşmesi ve bütün bu durumların toplumda sosyal, psikolojik ve travmatik boyut kazanmasına karşı söz konusu Konseyin işlevini gören bir yapı var mıdır? İstişare ve uzlaşma mekanizmasını çalıştıracak böyle bir kuruma ihtiyaç olduğunu düşünüyor musunuz?

4. Söz konusu süre içinde Konsey'in çalışma usul ve esasları hususunda herhangi bir yasal düzenleme yapılmamasının gerekçesi nedir? Anayasal bir kurul olan Ekonomik ve Sosyal Konseyin kadük bırakılmasının Anayasaya aykırılık teşkil ettiğini düşünüyor musunuz?

5. Günümüzün temel sorunları olan; ekonomik istikrarın kurulması, büyümenin ve sanayileşmenin hızlandırılması, üretimin, yatırımların ve verimliliğin artırılması, ekonomiye rekabet gücü kazandırılması, istihdamın geliştirilmesi ve işsizliğin önlenmesi, iş gücü niteliğinin yükseltilmesi, gelir dağılımının iyileştirilmesi ve sosyal adaletin sağlanması ile sosyal devlet anlayışının gereği olarak kamu hizmetlerinin geliştirilmesi gibi temel sosyoekonomik amaçlarla kurulan Konseyin yeniden işlevsel hale getirilmesi hususunda bir çalışma var mıdır? Katılımcı süreçlerin etkili bir şekilde işletilebilmesinin temini ve sosyal diyalogların güçlendirilmesi için ne tür adımlar atılmaktadır?

6. On İkinci Kalkınma Planında geçen; "778.1. Ekonomik politikaların, gelir dağılımı üzerinde etkili sosyal politikalarla bütüncül bir anlayış içinde oluşturulması amacıyla Ekonomik ve Sosyal Konsey etkin hale getirilecektiri, şeklindeki eylem dikkate alınarak söz konusu Konseyin işlevsel hale getirilmesi hususunda düşünceniz nedir? Bu konuda atılmış/atılacak herhangi bir adım bulunmakta mıdır?