Adli soruşturmalar kapsamında el konulan dijital materyallere ilişkin

Aşağıda yer alan sorularımın, Adalet Bakanı Sayın Akın GÜRLEK tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.

Dijital teknolojilerin günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası hâline gelmesiyle birlikte cep telefonları, tabletler, bilgisayarlar ve diğer elektronik cihazlar, ceza soruşturmalarında en sık başvurulan delil kaynakları arasında yer almaktadır. İletişim kayıtları, mesajlaşma içerikleri, fotoğraf ve video arşivleri, konum bilgileri, elektronik belgeler ve benzeri dijital veriler, birçok soruşturmanın temel delil unsurlarını oluşturmakta; bu nedenle söz konusu materyallerin hukuka uygun biçimde elde edilmesi, muhafaza edilmesi ve incelenmesi, adil yargılanma hakkının vazgeçilmez güvenceleri arasında kabul edilmektedir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca dijital materyallere el konulması, bunların adli bilişim yöntemleriyle incelenmesi ve delil niteliğinin korunması belirli usul ve esaslara bağlanmıştır. Aynı şekilde Anayasa'nın 20'nci maddesi özel hayatın gizliliğini ve kişisel verilerin korunmasını güvence altına almakta; 36'ncı maddesi hak arama özgürlüğünü, 38'inci maddesi ise hukuka aykırı şekilde elde edilen delillerin yargılamada kullanılamayacağını hüküm altına almaktadır. Bunun yanında soruşturmanın gizliliği ilkesi, yalnızca ceza muhakemesinin sağlıklı yürütülmesini değil, hakkında soruşturma yürütülen kişilerin temel hak ve özgürlüklerinin korunmasını da amaçlamaktadır.

Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Buna karşın son yıllarda kamuoyunda geniş yankı uyandıran çok sayıda adli şoruşturmada, el konulan cep telefonları ve diğer dijital materyallerde yer aldığı iddia edilen mesajlaşmaların, fotoğrafların, ses kayıtlarının, rehber bilgilerinin, özel yazışmaların ve çeşitli kişisel verilerin soruşturma tamamlanmadan, hatta kimi zaman iddianame dahi düzenlenmeden çeşitli basın yayın organlarında, televizyon programlarında ve sosyal medya platformlarında yer aldığı görülmektedir. Bu durum, dijital delillerin muhafaza süreçlerine, adli bilişim incelemelerinde uygulanan güvenlik tedbirlerine ve soruşturmanın gizliliğinin etkin şekilde korunup korunamadığına ilişkin ciddi soru işaretleri doğurmaktadır.

Dijital delillerin güvenilirliği yalnızca ceza muhakemesinin teknik bir unsuru değildir. Aynı zamanda adalet sistemine duyulan toplumsal güvenin temel dayanaklarından biridir. El konulan dijital materyaller üzerinde kimlerin hangi aşamalarda işlem yaptığı, adli bilişim kopyalarının hangi güvenlik standartları altında muhafaza edildiği, erişim kayıtlarının naşıl tutulduğu, deliller üzerinde gerçekleştirilen her işlemin izlenebilir olup olmadığı ve soruşturma konusu dışında kalan kişisel verilerin nasıl korunduğu hususları, hukuki güvenlik ilkesinin ayrılmaz parçalarıdır.

Öte yandan dijital materyallerde yer alan bilgilerin soruşturma süreci devam ederken kamuoyuna yansıması, yalnızca kişisel verilerin korunması hakkı bakımından değil masumiyet karinesi, lekelenmeme hakkı, adil yargılanma ilkesi ve soruşturmanın gizliliği bakımından da önemli sonuçlar doğurmaktadır. Böyle durumlarda veri sızıntısının hangi aşamada gerçekleştiğinin tespit edilmesi, sorumlular hakkında gerekli idari ve adli işlemlerin yürütülmesi ve benzer ihlallerin tekrarının önlenmesi, hukuk devleti ilkesinin doğal gereğidir.

Bu çerçevede, adli soruşturmalar kapsamında el konulan dijital materyallerin güvenliğinin sağlanmasına yönelik mevcut uygulamaların, denetim mekanizmalarının ve veri güvenliği tedbirlerinin kamuoyu adına açıklığa kavuşturulması önem arz etmektedir.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Son beş yıl içerisinde Cumhuriyet başsavcılıklarının yürüttüğü soruşturmalar kapsamında adli bilişim incelemesine tabi tutulmak üzere el konulan cep telefonu, tablet, bilgisayar ve diğer dijital cihaz sayısı yıllar itibarıyla kaçtır?

2. El konulan dijital materyaller üzerinde oluşturulan adli bilişim imajlarının güvenliğinin sağlanmasına yönelik uygulanmakta olan teknik ve idari prosedürler nelerdir?

3. Dijital materyaller üzerinde gerçekleştirilen her erişim, inceleme, kopyalama ve raporlama işlemi elektronik kayıt altına alınmakta mıdır? Bu kayıtlar ne kadar süreyle muhafaza edilmektedir?

4. Adli soruşturmalarda elde edilen dijital delillere erişim yetkisi bulunan kişiler hangi unvan ve görevler itibarıyla belirlenmektedir?

5. Dijital delillerin muhafaza sürecinde uluslararası adli bilişim uygulamalarında kullanılan "zincirleme muhafaza" sistemi eksiksiz şekilde uygulanmakta mıdır?

6. Son beş yıl içerisinde soruşturma kapsamında elde edilen dijital materyallerde yer alan bilgi, belge, mesajlaşma kayıtları, fotoğrat, video veya diğer kişisel verilerin soruşturma tamamlanmadan kamuoyuna yansıdığı iddiaları nedeniyle Bakanlığınız tarafından başlatılan idari inceleme veya adli soruşturma sayısı kaçtır?

7. Bu inceleme ve soruşturmaların kaçı sonuçlanmıştır? Sonuçlanan dosyalarda hangi idari veya adli yaptırımlar uygulanmıştır?

8. Dijital materyaller üzerinde yer alan ve soruşturma konusu ile doğrudan ilgisi bulunmayan kişisel verilerin korunmasına yönelik özel bir prosedür uygulanmakta

9. Bakanlığınız bünyesinde faaliyet gösteren adli bilişim laboratuvarları ulusal veya uluslararası bilgi güvenliği standartları bakımından düzenli olarak denetlenmekte midir? Denetleniyorsa hangi standartlar esas alınmaktadır?