Engelli bakım merkezinde yaşamını yitiren otizmli bir bireye ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Engelli bireylerin yaşam, sağlık, güvenlik ve insan onuruna uygun bakım hakkını korumak; Anayasa'nın lO'uncu ve öTinci maddeleri ile Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi uyarınca devletin asli sorumluluğudur. Özellikle kendisini sözel olarak ifade etmekte güçlük yaşayan otizmli bireylerin bakım hizmetlerinde etkin denetim, aileyle düzenli iletişim ve kötü muamele iddialarına gecikmeksizin müdahale yaşamsal önemdedir.

1994 doğumlu ve otizm tamlı Sinan Gündoğdu'nun bakım merkezlerinde geçen süreci, bu yükümlülüklerin yerine getirilmediğine ilişkin ağır bir tablo ortaya koymaktadır. Sinan Gündoğdu, ailesiyle birlikte yaşadığı İstanbul'da bir bakım merkezine yerleştirildikten sonra, 2020 yılında Pendik Engelsiz Yaşam Bakım Rehabilitasyon ve Aile^ Danışma Merkezi'nde şiddete maruz bırakılmıştır. Ailenin ve avukatlarının açıklamalarına göre Sinan'ın kaburgaları kırılmış, olayın kamera kayıtları bulunmasına rağmen sorumluluk yalnızca bir bakım personeliyle sınırlandırılmış ve yargılama caydırıcı bir yaptırımla sonuçlanmamıştır. Anne Ayfer Özdemir'in çok sayıda başvurusuna karşın kurumsal sorumluluk zinciri etkili biçimde araştırılmamıştır.

Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Bu şiddet olayının ardından Sinan, ailesinin bulunduğu İstanbul'dagüvenli ve uygun bir kuruma yerleştirilmek yerine Sakarya Arifıye'deki Hamit-Fatma Atay Otizm Engelsiz Yaşam, Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi'ne sevk edilmiştir. Aile; bu merkezde hijyen, beslenme, sağlık hizmetleri ve kötü muamele bakımından ciddi sorunlar yaşandığını, şikâyetlerinin dikkate alınmadığını ve Sinan'ın fiziksel ve ruhsal durumunun kötüleştiğini defalarca bildirmiştir. Aynı merkezde kaldığı belirtilen Abdülkerim Musti'nin şiddete maruz bırakıldığı ve daha sonra hayatını kaybettiği yönündeki bilgiler de kamuoyuna yansımıştır. Merkezin kapanmasının ardından ise Sinan, annesine önceden bilgi verilmeden ailesinden daha da uzak olan Amasya Merzifon'daki Özel Tekin Engelli Bakım Merkezi'ne nakledilmiştir.

Merzifon'daki süreçte aile; Sinan'ın belirgin biçimde kilo kaybettiğini, yaralandığını, bilinç kayıpları yaşadığını, ağır ilaç etkisi altında ve tepkisiz göründüğünü, beslenme ve sağlık ihtiyaçlarının karşılanmadığını bildirmiştir. Annesi, Sinan'ın vücudunda gördüğü darp izlerini fotoğrafladığını; bakım merkezindeki koşulları kamuoyuna duyurmasının ardından görüntülü görüşmelerinin engellendiğini belirtmiştir. Mide rahatsızlıkları nedeniyle önerilen endoskopi ve kolonoskopi işlemlerinin, ailenin ekonomik ve sağlık nedenleriyle Amasya'ya gidememesi yüzünden aksadığı da daha önce Bakanlığa iletilmiştir. Bu koşullar altında ailenin Sinan'ın İstanbul'da, yakın takibin sağlanabileceği bir kamu bakım merkezine nakledilmesi talebi sürekli yinelenmiş; ancak sonuç alınamamıştır.

Sinan Gündoğdu'nun yaşadığı hak ihlalleri ve nakil talebi yaklaşık iki yıl boyunca tarafımızca TBMM Genel Kurulunda defalarca dile getirilmiş; Bakanlığınız ve bakım merkezi yetkilileriyle temas kurulmuş, annesinin yardım çağrıları ve Sinan'ın ailesinden yüzlerce kilometre uzakta tutulmasının yarattığı riskler yetkililere aktarılmıştır. 30 Ocak 2026 tarihinde Bakanlığınıza sunduğumuz yazılı soru önergesinde Sinan'ın önceki bakım merkezlerinde maruz bırakıldığı şiddet, Merzifon'daki kilo kaybı, bilinç kaybı, yaralanmalar, ilaç tedavileri, sağlık hizmetlerine erişememesi, aileyle iletişiminin engellenmesi ve İstanbul'a nakil talebi ayrıntılı biçimde sormuştuk. Ancak aradan geçen yaklaşık 8 aya rağmen önergemize Bakanlığınız tarafından cevap verilmemiştir.

24 Haziran 2026 tarihinde ise Sinan Gündoğdu'nun yaşadıklarını örnek göstererek bakım merkezlerinde yaşanan şiddet, istismar, ağır ihmal ve ölüm vakalarını TBMM gündemine taşınmış; bakım merkezlerindeki yapısal sorunların araştırılması için Meclis Araştırma Komisyonu kurulmasını talep etmiştik. Ancak TBMM bu çağrı doğrultusunda harekete geçmemiş, Sinan'ın yaşamı ve sağlığı bakımından defalarca bildirilen somut riskler giderilmemiştir.

Merzifon Kaymakamlığının açıklamasına göre Sinan Gündoğdu, 11 Ağustos 2026 tarihinde Özel Merzifon Tekin Engelli Bakım Merkezi'nde geçirdiği belirtilen nöbetin ardından hastaneye sevk edilmiş ve aynı gece hayatını kaybetmiştir. Aile ise ölüm haberinin gece yarısından sonra kendilerine verildiğini; merkeze ulaşmakta güçlük çektiklerini; tarafımıza da daha önce defalarca ilettikleri gibi bu merkezde daha önce darp edildiğini, aç bırakıldığını ve sağlık durumunun kendilerinden gizlendiğini ifade etmektedir. Sinan'ın 24 saat gözetim altında tutultuğunu idda eden kurum yetkilileri olay günü tam da o saatte bakıcı değişimi gerçekleştiğini ve Sinan'ın 10 dakika yalnız bırakıldığını iddia etmiştir. İlk ölüm raporunda kalp krizi bilgisine yer verildiği, kesin ölüm nedeninin ise adli tıp incelemesi sonucunda belirleneceği basına yansımıştır. Merzifon Cumhuriyet Başsavcılığı adli soruşturma, Valilik ise idari inceleme başlatmış; bilgi, belge ve kamera kayıtlarının temin edildiği ve Bakanlıktan müfettiş görevlendirilmesinin istendiği açıklanmıştır.

Sinan Gündoğdu'nun ölümü, önceden öngörülemeyen ve yetkililerin bilgisi dışında gelişen münterıt bir olay olarak değerlendirilemez. Şiddet ve kötü muamele geçmişi, giderek ağırlaşan sağlık sorunları, ailesinin sürekli uyarıları, İstanbul'a nakil talepleri ve bizlerin ısrarlı girişimleri riskin uzun süredir bilindiğini göstermektedir. Bu nedenle yalnızca ölüm anının değil; Sinan'ın bakım merkezleri arasındaki bütün sevk zincirinin, Bakanlık ve il müdürlüklerinin denetimlerinin, şikâyetlere verilen karşılıkların, sağlık ve ilaç kayıtlarının, aileyle iletişimin kısıtlanmasının ve nakil talebinin karşılanmamasının etkili, bağımsız ve şeffaf biçimde soruşturulması gerekmektedir.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Sinan Gündoğdu hakkında 30 Ocak 2026 tarihinde Bakanlığınıza sunulan yazılı soru önergesi neden halen cevaplandırılmamıştır? Önergenin cevapsız bırakılmasında sorumluluğu bulunan birimler ve yöneticiler hakkında işlem yapılacak mıdır?

2. Kaldığı tüm bakım merkezlerinde Sinan'ın maruz bırakıldığı şiddet ve kötü muamele, ağırlaşan sağlık durumu, aileyle iletişiminin engellenmesi ve İstanbul'a nakil talebi Bakanlığınıza, ilgili il müdürlüklerine veya bakım merkezi yönetimlerine kaç kez ve hangi tarihlerde bildirilmiştir? Her bir bildirim üzerine hangi somut işlemler yapılmıştır?

3. Sinan Gündoğdu'nun ailesine yakın bir kamu bakım merkezine nakledilmesi yönündeki başvurular hangi gerekçelerle reddedilmiş veya bekletilmiştir? İstanbul'da uygun yer bulunamaması gerekçesi ileri sürülmüşse alternatif bir güvenli bakım planı neden oluşturulmamıştır?

4. Sinan'ın İstanbul'dan Sakarya'ya, ardından Amasya'ya sevk edilmesine kimler karar vermiştir?

5. Bu kararlarda Sinan'ın üstün yararı, sağlık durumu, önceki şiddet travması, aile bağlarının korunması ve ailesinin görüşü nasıl değerlendirilmiştir?

6. Özel Merzifon Tekin Engelli Bakım Merkezi kurulduğundan beri kaç ölüm ve yaralanma vakası tespit edilmiştir? Sözkonusu merkez 2025 ve 2026 yıllarında kaç kez denetlenmiştir? Denetimlerin tarihleri, kapsamı, tespit edilen eksiklikler, verilen süreler ve uygulanan idari yaptırımlar nelerdir? Sinan hakkındaki şikâyetler sonrasında habersiz ve vaka odaklı denetim yapılmış mıdır?

7. Sinan'ın Merzifon'da kaldığı döneme ait kabul muayenesi, periyodik sağlık kontrolleri, kilo takip çizelgeleri, beslenme kayıtları, yaralanma ve olay bildirimleri, nöbet çizelgeleri, hastane sevkleri, reçeteler ve ilaç uygulama kayıtları eksiksiz biçimde koruma altına alınmış mıdır? Bu kayıtlarda hangi olağandışı bulgular tespit edilmiştir?

8. Sinan'a hangi ilaçlar, hangi dozlarda, hangi tarihler arasında ve hangi uzman hekim raporlarına dayanılarak verilmiştir? Ailenin bilinç kaybı, aşırı uyku hâli, tepkisizlik ve ciddi kilo kaybına ilişkin bildirimleri üzerine ilaçların yan etkileri ve etkileşimleri incelenmiş midir?

9. Sinan için önerildiği belirtilen endoskopi ve kolonoskopi dâhil gerekli tetkikler yapılmış mıdır?

10. Yapılmadıysa hangi gerekçeyle yapılmamıştır? Ailenin Amasya'ya gelememesi nedeniyle tanı ve tedavi sürecinin aksamasını önlemek üzere Bakanlıkça neden refakat, ulaşım veya alternatif onay mekanizması sağlanmamıştır?

11. Sinan Gündoğdu'nun annesiyle görüntülü görüşmesi neden engellenmiştir? Bu karar kim tarafından, hangi mevzuata ve hangi somut gerekçeye dayanılarak alınmıştır? Söz konusu engellemenin kaldırılması için tarafımızca Amasya Aile ve Sosyal Hizmetler Il Müdürlüğüne başvurulmasına rağmen neden gerekli müdahale yapılmamıştır? Aileyle iletişimin kesilmesinin Sinan'ın güvenliği, sağlık durumunun takibi ve bakım merkezinin aile tarafından denetlenmesi üzerindeki etkileri araştırılmış mıdır?

12. Sinan'ın 11 Ağustos 2026 tarihinde geçirdiği belirtilen nöbetten önceki son 72 saate ilişkin kamera kayıtları, personel vardiya çizelgeleri, bakım gözlem formları, yemek ve ilaç kayıtları ile kurum içi mesajlaşmalar eksiksiz biçimde güvence altına alınmış mıdır? Kayıtlarda kesinti, silinme veya sonradan müdahale olup olmadığı dijital bilirkişi tarafından incelenecek midir?

13. Bakım merkezi tarafından yirmi dört saat kesintisiz gözetim altında tutulduğu iddia edilen Sinan Gündoğdu'nun kriz geçirdiği ileri sürülen sırada yaklaşık on dakika yalnız bırakıldığı doğru mudur? Söz konusu saat kurumun resmî vardiya değişim saati midir? Değilse Sinan' ın bakıcı değişimi sırasında yalnız kaldığı" yönündeki açıklama hangi bilgi ve kayda dayanmaktadır ve neden böyle bir açıklama yapılmıştır? O sırada Sinan'ın gözetiminden sorumlu personel kimlerdir? Krizin fark edildiği an, ilk müdahale, 112'nin aranması, sağlık ekiplerinin merkeze ulaşması ve Sinan'ın hastaneye sevkine ilişkin dakika bazlı kronoloji nedir?

14. Sinan'ın rahatsızlanması, hastaneye sevki ve hayatını kaybetmesi ailesine hangi saatlerde, kim tarafından ve hangi içerikle bildirilmiştir? Ailenin merkeze yaptığı aramaların cevaplanmadığı veya meşgule atıldığı iddiası araştırılmış mıdır?

15. Sinan'ın kesin ölüm nedeninin belirlenmesi için tam adli otopsi, toksikolojik inceleme ve histopatolojik inceleme yapılmış mıdır? Vücudunda eski veya yeni darp, bağlama, sürükleme, yetersiz beslenme ya da ihmale işaret edebilecek bulgular tespit edilmiş midir? Sonuçlar aile ve kamuoyuyla şeffaf biçimde paylaşılacak mıdır?

16. Sinan Gündoğdu'nun ailesi tarafından morgda çekilen fotoğraflarda, daha önce tarafımızca Bakanlığınıza da bildirilen aşırı kilo kaybının olduğu, kulağında ve vücudunun çeşitli bölgelerinde eski ve yeni darp izlerini andıran bulguların bulunduğu görülmektedir. Sinan'ın ciddi kilo kaybı ile vücudundaki bu izlerin oluşma nedenleri araştırılmış mıdır? Söz konusu bulgular otopsi raporunda kayıt altına alınmış mıdır? Eski ve yeni izlerin oluşma zamanı, niteliği ve kaynağının belirlenmesi amacıyla adli tıp incelemesi yapılmış mıdır? Bakanlığınız, bu bulgular hakkında bakım merkezi yöneticileri ve ilgili personel hakkında idari soruşturma başlatmış mıdır?

17. Merzifon Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma ve Valilikçe başlatılan idari inceleme kapsamında Bakanlığınızdan müfettiş görevlendirilmiş midir? Soruşturmanın bağımsızlığını korumak amacıyla merkez yöneticileri ve ilgili personel geçici olarak görevden uzaklaştırılmış; merkeze yeni kabul durdurulmuş veya faaliyetleri askıya alınmış mıdır?

18. Sinan hakkındaki önceki şiddet olayı, aile başvuruları ve nakil taleplerine rağmen koruyucu önlem almayan; denetim, sağlık takibi ve sevk süreçlerinde ihmali bulunan Bakanlık, il müdürlüğü ve bakım merkezi görevlileri hakkında idari soruşturma başlatılmış mıdır? Başlatılmadıysa gerekçesi nedir?

19. Bakanlığınız, Sinan Gündoğdu'nun ölümünün ardından özel ve kamu bakım merkezlerinde şiddet, ihmal ve şüpheli ölümleri önlemek üzere bağımsız denetim, ailelerin habersiz ziyaret hakkı, kesintisiz kamera kaydı, zorunlu olay bildirimi, nitelikli personel standardı ve aileye yakın bakım ilkelerini içeren yeni bir yasal ve idari düzenleme yapacak mıdır?