Cezaevlerinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin
Kaynak göster
Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti), 28 Eylül 2023 tarihinde 7/4806 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 153 gün sonra, 28 Şubat 2024).
Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti, Şırnak). “Cezaevlerinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/4806, 28 Eylül 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-4806-cezaevlerinde-yasandigi-iddia-edilen-hak-ihlallerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7c3e5bb6-c3f5-4d87-b98a-018ae0a2c55b
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 153 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Yılmaz TUNÇ tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Nevroz UYSAL ASLAN Şırnak Milletvekili
SORULAR
09.2023 tarihinde Diyarbakır Cezaevini Ziyaretiniz sonrasında yaptığınız basın açıklamasında: "/2 Eylül / 980 darbesinden sonra darbecilerin burada darbe mağdurlarını maalesef hukuksuzca yargıladıktan sonra attıkları cezaevinde antidemokratik uygulamalar, insanlık dışı ve keyfi uygulamalarla burada büyük bir mağduriyet yaşandı. O mağduriyetler artık geride kaldı. Türkiye eski Türkiye değil. Özellikle son 21 yıldır 399 uygun olmayan cezaevi kapatıldı ve onların yerine modern, insan haklarına daha uygun cezaevleri faaliyete geçli. O kapatılan cezaevlerinden biri de Diyarbakır E Tipi Kapalı C ezaevi. Burada gerçekten o insanlık dışı, keyfi uygulamalara maruz kalan, şu anda siyaset, gazetecilik yapan yazarlar, düşünürler r... O günkü antidemokratik günleri, keyfi uygulamaları hatırlamak bile istemiyoruz ancak geleceğe dönük ibret olması açısından da burada bu cezaevinin bünyesinde Kültür ve Turizm Bakanlığımız bir anı müzesi, bir hatıra müzesi şeklinde bir bölümü muhafaza edecek. Geriye kalan kısımları sergi salonları ve arkeolojik müze şeklinde Diyarbakır'ın kültür hayatına kazandırmaya yönelik çalışmalar var. İçinde kütüphane, sergi salonları, tiyatrosu, sahne sanatları salonu olacak. Kültür Bakanlığımızın bu yöndeki proje çalışmaları devam ediyor. Ayrıca cezaevinin özellikle o hatırasını bir ibret olarak gelecek kuşaklarda ziyarelçilerin görmesi açısından da bir müze olarak korunması sağlanmış olacak." şeklinde beyanlarınız basında geniş yer bulmuştur.
Bu bağlamda:
" cezaevinde antidemokratik uygulamalar. insanlık dışı ve keyfi uygulamalar... O mağduriyetler artık geride kaldı" dediğiniz cezaevlerinde keyfi infaz yakmalar ile özgürlüğünden alıkonulan, cezaevlerinde kötü muamele ve işkence edilen mahpuslardan haberdar mısınız? Örneğin Bakanlığınıza bağlı cezaevinde bulunan ve 30 yılını cezaevinde geçiren Feyzi Ayzit'in Şubat 2023'te gerçekleşmesi gereken tahliyesinin "HAYAT ENERJİSİ DÜŞÜK" gerekçesi ile tahliye edilmediğinden, 01.09.2023 tarihinde Patnos L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda kadın mahpuslara domuz bağı ile işkence edildiğinden, Erzincan L Tipi Kapalı Cezaevi'nde tutulan boğazından kan gelen 4 ay içerisinde 23 kilo vermesine rağmen "ceza tehiri gerekmez" raporu verilen hasta tutuklu 70 yaşındaki Şakir Turan'ın 20 gün sonra öldüğünden, tahliyesine 4 gün kala infazı yakılan ve cezaevinde yaşadığı hak ihlalleri nedeniyle 138 gün açlık grevine giren Nedim Öztürk'ten...cezaevlerinde bulunan ve hayatını tek başına idame ettiremeyen hasta onlarca mahpustan, infazını tamamlamasına rağmen Feyzi Ayzit gibi tahliyesi keyfi ve hukuksuz kararlarla yakılan yüzlerce mahpustan, cezaevlerindeki insanlık onuruna yakışmayan uygulamalardan haberdar mısınız?
Son 21 yıldır 399 uygun olmayan cezaevi kapatıldığını ve yerlerine modem, insan haklarına daha uygun cezaevlerinin faaliyete geçtiğini söylediğiniz cezaevlerini ziyaret ettiniz mi? Orada bulunan mahpuslarla hiç görüştünüz mü? Özellikle mahpusların kişiliklerini ve sosyal yönlerini kaybetmesine neden olduğu belirtilen Y tipi, S tipi ve Yüksek Güvenlikli hapishanelere kaç ziyaret gerçekleştirip mahpusların şikayetlerini dinlediniz? Sadece düşüncelerinden ve anayasal haklarını kullanmaktan ötürü alınan, tutuklanan binlerce insan için hangi cezaevi insan haklarına uygun ve modem olabilir? İnsanlığa karşı suçların merkezi haline getirilmiş Diyarbakır 5 Nolu Cezaevi yerleşkesinin büyük bölümünün "kültür merkezi" yapılmasında neden israr ediyorsunuz? Bu hususta mağdurların, Diyarbakır halkının ve Türkiye kamuoyunun talebini neden görmezden geliyorsunuz? Benzer suçların bir kez daha yaşanmaması, insan onuruna yaraşır şekilde bir yüzleşmenin ve adaletin sağlanması amacıyla buranın bir "Hafıza ve Yüzleşme Mekânı"na dönüşmesini neden sağlamıyorsunuz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yılmaz Tunç, Adalet Bakanı ·
1298070 sayılı yazı.
İlgi yazınız ekinde alınan, Şırnak Milletvekili Nevroz Uysal Aslan tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/4806 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur.
Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet)
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden VİOPF 17 - yd RxsDg - WCd 6j F* - tDEMOM- ileerişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü
Sayı : E-56020453-610-848-3802/6939 Konu : Yazılı soru önergesi 23 M2.-/2028,
Sayın Nevroz UYSAL ASLAN Şırnak Milletvekili
Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/4806 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.
I- Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara karşı kötü muamele vakalarının yaşanmaması ve bu tür şikâyet sebeplerinin ortadan kaldırılması için mevzuatımızda köklü değişiklikler yapılmıştır.
Bu çerçevede, ceza infaz kurumları; yargı denetimi kapsamında 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ile oluşturulan infaz hâkimleri; idari denetim kapsamında Adalet Bakanlığı müfettişleri ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hâkim ve kontrolörleri; sivil toplum kuruluşlarının denetimi kapsamında 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu hükümleri gereğince oluşturulan izleme kurulları; idari özerkliğe sahip kurumların denetimi kapsamında 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu uyarınca kurulan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu; parlamento denetimi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ya da araştırma komisyonlarının başkan ve üyeleri; uluslararası denetim kapsamında Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi gereğince Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi tarafından denetlenmesinin yanı sıra, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği ve Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu tarafından denetlenmektedir.
Ayrıca, Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmeye Ek İhtiyari Protokolü (OPCAT), 27/10/2011 tarihinde Ülkemiz bakımından yürürlüğe girmiştir. Bilindiği üzere, Ek Protokol çerçevesinde kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarına Ek Protokolde belirtilen denetleme organınca ziyaretler düzenlenebilecektir.
Ceza infaz kurumları, yukarıda belirtilen hem ulusal hem de uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafından düzenli aralıklarla haberli ve habersiz olarak ziyaret edilmekte, hükümlü ve tutukluların sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemleriyle ilgili aksaklık ve eksiklikler yetkili mercilere bildirilmektedir.
Hükümlü ve tutuklular veya sivil toplum örgütleri, resmi ya da özel insan hakları kuruluşları tarafından yapılan başvurular titizlikle incelenmekte, adli ve idari yönden yapılan soruşturmalar sonucunda kusur ve ihmali olan görevliler hakkında yasal gereğine tevessül edilmektedir.
II- Mahpuslara Muameleye Dair Birleşmiş Milletler Asgari Standart Kuralları ve Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Ceza İnfaz Alanındaki Tavsiye Kararlarında Mevzuat Genel Müdürlüğü belirtilmiş olan minimum ceza infaz kurumu standartları dikkate alınarak, 2000 yılından itibaren ceza infaz sistemimizde reform niteliğinde çalışmalar yapılmaktadır. Özellikle ceza infaz kurumlarının fiziki yapısı ve hükümlü rehabilitasyonu alanında çağdaş standartlar yakalanmıştır. Bu çerçevede, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Konseyi tarafından ortaya konulan minimum ceza infaz kurumu standartlarına uygun nitelikte kurumların inşa edilerek hizmete açılması; fiziki olarak ekonomik ömrünü dolduran ve yeterli eğitim ve iyileştirme çalışmalarına elverişli durumda bulunmayan kurumların da kapatılması öngörülmüştür.
MI- Bakanlığımız kayıtlarının incelenmesinden;
A) Diyarbakır E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunun, 12/10/2022 tarihli Bakan "Olur'u ile kapatıldığı, kültür merkezi olarak kullanılmak üzere Kültür ve Turizm Bakanlığına devredildiği,
B) Ülkemizdeki tüm ceza infaz kurumlarında iş ve işlemlerin, başta 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun olmak üzere ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde insan onuruna saygı ilkesi esas alınarak yürütüldüğü,
Anlaşılmıştır.
Yılmaz TUNÇ Bakan
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden SIOCWFS - ZIHS5 / kN - eG3SNAJ - rX7BUc- ile erişebilirsin
Yılmaz TUNÇBakan