Ülke genelinde bulunan sığınakların sayısına, kapasitesine ve denetimlerine ilişkin

Aşağıdaki sorularımın İçişleri Bakanı Sayın Mustafa ÇİFTÇİ tarafından Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 96'ncı maddeleri uyarınca yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.

Sığınaklar; savaş, nükleer ve konvansiyonel saldırı, radyoaktif serpinti, kimyasal ve biyolojik tehditler ile bazı afetlere karşı insanların ve yaşamın sürdürülmesi için gerekli unsurların korunması amacıyla yapılan yapılardır.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 36'ncı ve 44'üncü maddelerine dayanılarak çıkarılan Sığınak Yönetmeliği'nde sığınaklar; kullanacaklara göre "özel sığınak" ve "genel sığınak", kullanım amacına göre ise "basınç sığınağı" ve "serpinti sığınağı" olarak sınıflandırılmıştır. 7 Kasım 2025 tarihli ve 33070 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan değişiklikle Sığınak Yönetmeliği kapsamlı şekilde güncellenmiş; genel sığınakların koordinasyonu AFAD'a verilmiş, sığınakların kayıt altına alınması, denetlenmesi, kullanıma hazır tutulması ve kapasitelerinin bildirilmesine ilişkin yeni yükümlülükler getirilmiştir. Ayrıca halkın bilgilendirilmesi, farkındalık çalışmalarının yürütülmesi, acil durumlarda sığınaklara ulaşımın sağlanması, eğitim ve tatbikat düzenlenmesi konularında valilikler görevlendirilmiştir. Ancak Türkiye genelinde kaç sığınak bulunduğu, bunların kaç kişilik kapasiteye sahip olduğu, ne kadarının fiilen kullanılabilir durumda olduğu ve vatandaşların acil bir durumda hangi sığınağa nasıl ulaşacağı konusunda kamuoyunun erişebileceği güncel, şeffaf ve bütüncül bir envanter bulunmamaktadır. Birçok binada proje üzerinde sığınak olarak gösterilen alanların depo, otopark veya başka amaçlarla kullanıldığı; havalandırma, enerji, haberleşme, hijyen ve erişim koşullarının yeterli olmadığı yönünde ciddi iddialar bulunmaktadır. Afet toplanma alanları e-Devlet üzerinden sorgulanabilirken, vatandaşların kendilerine en yakın sığınağın yerini ve kapasitesini görebileceği benzer bir sistemin bulunmaması da önerili bir hazırlık ve bilgilendirme eksikliği oluşturmaktadır.

Bu çerçevede;

SORULAR

1. Türkiye genelinde Bakanlığınızın ve AFAD'ın kayıtlarında bulunan toplam sığınak sayısı kaçtır? Bunların illere ve ilçelere göre dağılımı nasıldır?

2. Kayıtlı sığınakların kaçı özel sığınak, kaçı genel sığınaktır? Kullanım amacına göre bunların kaçı basınç sığınağı, kaçı serpinti sığınağıdır?

3. Türkiye genelindeki kayıtlı sığınakların toplam kapasitesi kaç kişidir? Mevcut kapasitenin ülke nüfusuna oranı nedir?

4. Her ilde bulunan sığınakların toplam kapaşitesi, o ilin nüfusunun yüzde kaçına karşılık gelmektedir? Sığınak kapasitesi nüfusuna göre en düşük olan iller hangileridir?

5. Kayıtlarda sığınak olarak görünen alanların kaçı fiilen kullanıma hazır durumdadır? Kaç sığınağın havalandırma, enerji, haberleşme, su, tuvalet, duş, mutfak, erişim, fiziki veya yapısal güvenlik bakımından eksikliği bulunmaktadır?

6. 7 Kasım 2025 tarihinden bu yana kaç sığınak denetlenmiştir? Denetlenen sığınakların kaçında mevzuata aykırılık tespit edilmiş, kaç bina yönetimine veya yapı malikine eksikliklerin giderilmesi için süre verilmiştir?

7. Sığınak alanlarının depo, otopark, iş yeri veya başka amaçlarla kullanıldığı gerekçesiyle kaç işlem yapılmıştır? Bu kapsamda kaç idari yaptırım uygulanmış ve ne kadar ceza kesilmiştir?

8. Kamuya ait resmi binalar ile özel eğitim ve özel sağlık binalarında bulunan sığınakların kullanıma hazır sığınak listeleri ve kapasite bilgileri AFAD'a eksiksiz olarak iletilmiş midir? İletilmediyse bilgilerini iletmeyen kurum ve kuruluşlar hangileridir? 9. Sığınak Yönetmeliği uyarınca mevcut binalardaki sığınakların en geç 7 Kasım 2026 tarihine kadar kontrol edilmesi yükümlülüğü kapsamında bugüne kadar kaç bina kontrol edilmiştir? Kontrol edilmesi gereken toplam bina sayısı kaçtır?

9. Bütün sığınakların denetimlerinin süresi içinde tamamlanabilmesi için kaç personel görevlendirilmiştir? Bakanlığınızın belirlediği denetim takvimi nedir?

10. Millet bahçeleri, metro tünelleri, yer altı otoparkları, stadyumlar ve diğer büyük kamusal alanlardan kaçı genel sığınak olarak belirlenmiş veya bu amaçla düzenlenmiştir? Bu alanların illere göre dağılımı ve toplam kapasitesi nedir? 12. TOKİ eliyle 81 ilde yeni genel sığınaklar yapılmasına yönelik bir çalışma bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa kaç sığınak yapılacaktır, toplam kapasite ne olacaktır, hangi illerde ve hangi tarihlerde hizmete açılacaktır?

11. Vatandaşların ikamet ettikleri yere en yakın sığınağın konumunu, kapasitesini, erişim güzergahını ve kullanıma hazır olup olmadığını e-Devlet veya AFAD uygulaması üzerinden öğrenebilmesine yönelik bir çalışma var mıdır? Varsa sistem ne zaman kullanıma açılacaktır?

12. Acil durumlarda engellilerin, yaşlıların, çocukların, hastaların ve hareket kabiliyeti kısıtlı kişilerin sığınaklara ulaştırılmasına ilişkin il bazında hazırlanmış tahliye ve ulaşım planları bulunmakta mıdır?

13. Sığınaklara ilişkin halkı bilgilendirme ve farkındalık oluşturma görevi kapsamında, 7 Kasım 2025 tarihinden bu yana valilikler tarafından kaç eğitim ve tatbikat düzenlenmiştir? Bu çalışmalara kaç vatandaş katılmıştır?

14. Sığınakların yerini, ikaz-alarm işaretlerini ve acil durumda yapılması gerekenleri anlatan bilgilendirici içerikler vatandaşlara hangi iletişim kanallarıyla ulaştırılmaktadır? Bu konuda ulusal çapta bir kamu spotu veya bilgilendirme kampanyası hazırlanmış mıdır?

15. Sığınaklarda görevlendirilecek amir ve personel sayısı kaçtır? Genel sığınakların kaçında eğitim almış sığınak amiri ve görevli personel bulunmaktadır? 18. Türkiye genelindeki erken uyarı, siren ve ikaz-alarm sistemlerinin kaçı aktif ve çalışır durumdadır? Bu sistemlerin bulunmadığı veya nüfusun tamamını kapsamadığı il ve ilçeler hangileridir?

16. Olası bir savaş, nükleer saldırı, kimyasal veya biyolojik tehdit halinde TRT, GSM operatörleri, radyo kuruluşları ve dijital iletişim sistemleri üzerinden vatandaşlara yapılacak uyarılara ilişkin güncel bir ulusal eylem planı bulunmakta mıdır? 20. Türkiye'nin nüfusu, kentleşme yapısı, stratejik tesisleri ve güncel güvenlik riskleri dikkate alındığında ihtiyaç duyulan toplam sığınak kapasitesi kaç kişidir? Mevcut kapasite açığının giderilmesi için ayrılan bütçe ve belirlenen tamamlanma tarihi nedir?