İnşaat sektöründe yaşanan iş kazalarına ve yapılan denetimlere ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim

Türkiye ekonomisinde inşaat sektörü, yalnızca konut ve bina üretiminden ibaret olmayan; altyapı, ulaştırma, enerji, sanayi tesisleri ve üstyapı yatırımları gibi çok sayıda sektörü etkileyen stratejik bir alandır. Bu yönüyle üretim, istihdam, yatırım ve büyüme dinamikleri açısından önem arz etmektedir. Sektörün etkisi yalnızca yaptığı binalarla sınırlı kalmayıp demir-çelik, çimento, hazır beton, seramik, cam, mobilya, elektrik, tesisat, lojistik, mühendislik ve gayrimenkul gibi çok sayıda sektörü doğrudan veya dolaylı olarak etkilemektedir.

2025 yılı TÜİK verilerine göre inşaat sektörünün Türkiye'nin GSYH'si içindeki payı %5,9 olup inşaat sektöründe 2 milyon 224 bin kişi çalışmıştır. Bu sayı, Türkiye'deki toplam istihdamın %6,8'ine karşılık gelmektedir. Dolayısıyla inşaat sektörü, her 100 çalışanımızın yaklaşık T'sine doğrudan istihdam sağlayan büyük bir işgücü alanıdır. Bunun yanında sektördeki faaliyetler; yapı malzemeleri, madencilik, imalat sanayii, taşımacılık, finans, mühendislik ve ticaret gibi alanlarda da dolaylı istihdam yaratmaktadır.

Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Bu çerçevede yapı işlerinde alınacak asgari iş sağlığı ve güvenliği şartlarını belirlemek amacıyla 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanuna dayanılarak Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği düzenlenmiştir. Yönetmelik bağlamında; tarafların yükümlülük ve N am nilk vc sorumlulukları, sağlık ve güvenlik planı, kullanılan makine, araç, ekipman, malzeme ve çalışma yöntemleri gibi hususlara yer verilmiştir.

Ancak inşaat sektörü; ekonomideki ağırlığı ve istihdamdaki yüksek oranına karşın nitelikli işgücü açığı, kayıt dışı istihdam, yetersiz iş sağlığı ve güvenliği, güvencesiz çalışma, eksik özlük hakları, sağlanamayan yan haklar, iş kazaları ve sektörel denetim yetersizlikleri gibi birçok sorunu da barındırmaktadır. Örneğin inşaat sektöründe yaşanan iş kazaları, yüksek riskli çalışma koşulları nedeniyle tüm iş kazaları arasında en yüksek oranlardan birine sahiptir. İş kazalarının sebepleri ise; yüksekten düşme, malzeme düşmesi ve ezilme, elektrik çarpması, yapısal çökme, kişisel koruyucu donanım kullanılmaması, şantiyede yetersiz aydınlatma, denetimsiz iskeleler, korumasız boşluklar, düzenli ISG eğitimlerinin verilmemesi ve risk değerlendirmelerinin ihmal edilmesinden kaynaklı olduğu görülmektedir.

Bu nedenle. sektör politikalarının yalnızca daha fazla inşaat yapmak üzerine değil; güvenli, güvenceli, denetimli, emeğe saygılı, planlı ve çevre dostu bir anlayış üzerine kurulması önem arz etmektedir.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Göreve başlangıç tarihiniz olan 2 Temmuz 2024'ten itibaren inşaat sektöründe kaç iş kazası meydana gelmiştir? Bu hususta Bakanlığınız tarafından yapılan bir tespit var mıdır? Söz konusu kazaların oluş sebeplerine göre dağılımı nasıldır? Bunların kaçı ölümle sonuçlanmıştır?

2. İş kazaları sonrası Bakanlık tarafından iş müfettişi görevlendirme, olayı raporlama ve ilgili kurumlara bilgi akışını sağlama vb. konularda ne tür araştırma ve incelemeler yapılmaktadır? Bu hususta gerekli donanım ve yetkinliğe sahip yeterli personeliniz var

3. Sektörde Bakanlığınız tarafından ilgili taraflarla birlikte Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğinin ilgili hükümlerinin uygulanıp uygulanmadığına ilişkin denetimler yapılmakta mıdır? Söz konusu denetimlerin yapılma sıklığı nedir ve uygulaması nasıldır?

4. Görev sürecinizde söz konusu denetimler sonrası kaç firmanın yönetmeliğin gerekliliklerini yerine getirmediği gerekçesiyle faaliyetlerine son verilmiş, cezai işlem uygulanmıştır? Söz konusu ceza ve müeyyidelerin yeterli midir? Bu hususta herhangi bir düzenleme yapmaya ilişkin bir çalışmanız var mıdır?

5. Sektörde yaşanan iş kazaların kaçı gerekli iş sağlığı ve güvenliği (ISG) -yüksekten düşme, malzeme düşmesi ve ezilme, elektrik çarpması, yapısal çökme, kişisel koruyucu donanım kullanılmaması, şantiyede yetersiz aydınlatma, denetimsiz iskeleler, korumasız boşluklar- hükümlerinin yerine getirilmemesinden kaynaklıdır?

6. Söz konusu sektörde kayıt dışı istihdam oranı nedir? Çalışan işçilerin İş Kanunun ilgili hükümlerine göre özlük hakları, sigortalılık durumları, çalışma süreleri ve çalışma koşullarının sağlanıp sağlanmadığı hususunda ne tür denetimler yapılmaktadır?

7. İşin ağırlığı ve yüksek çalışma riski dikkate alınarak diğer paydaşlarla birlikte çalışılan işyerlerinin denetim sıklığı, ISG eğitimleri ve risk değerlendirmelerini artırmaya yönelik bir planınız var mıdır? Bu husustaki düşünceniz nedir?

8. Özellikle çocuk ve genç yaşta sayılabilecek işçilerin yüksek can güvenliği riski taşıyan bu tarz sektörlerde çalıştırılma koşullarına ilişkin bir düzenleme yapılması hususunda diğer paydaş kurumlarla birlikte bir çalışma planlanmakta mıdır? Bu kişilere yönelik oryantasyon, yaş ve eğitim koşulları nasıl denetlenmektedir?