Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi kapsamında kullanılan taşıt tanıma birimi ve taşıt tanıma okuyucusunun donanım ve montaj ücretlerine ilişkin

Sayi : 2098

Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını Anayasa'nın 98 ve TBMM Içtüzüğü'nün 96. ve 99. maddeleri gereğince saygılarımla arz ederim.

Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından kayıt dışılıkla mücadele için hayata geçirilen Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi (UTTS), teknik altyapısı ve zorunlu donanım kalemleriyle sahada ciddi mali ve operasyonel sorunlara yol açmaktadır. Sistem kapsamında ticari taşıtların depo girişlerine Taşıt Tanıma Birimi (TTB), akaryakıt istasyonlarındaki pompa tabancalarına ise Taşıt Tanıma Okuyucusu (TTO) takılması zorunlu kılınmıştır. Yetkilendirme, donanım tedariki ve fiyat tarifesi Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülmektedir.

UTTS ile birlikte hem araçlara hem de pompa tabancalarına mükerrer bir donanım yatırımı zorunlu hale getirilmiştir. Bunun yanı sıra cihaz fiyatlarının ve montaj ücretlerinin serbest piyasa koşulları dışında, merkezi idare tarafından tek taraflı belirlenmesi rekabet hukuku açısından tartışma yaratmaktadır. Sistemin mülkiyet devirlerine ilişkin işleyişi de ikinci el ticari araç piyasasında ciddi bir haksız maliyet ve mağduriyet alanı doğurmaktadır. Bir ticari araç satıldığında, depo girişindeki TTB donanımı teknik yapısı gereği sökülemediği gibi, aracı devralan yeni mükellef mevcut ve çalışır durumdaki bu cihazı kendi adına devralarak 'kullanamamaktadır. Araç üzerindeki donanım sapasağlam olmasına rağmen, her araç satışında yeni sahibin sıfırdan TTB bedeli ve montaj ücreti ödemeye zorlanması, ticari hayatın olağan işleyişine aykırı mükerrer bir harcama yaratmakta ve ciddi bir elektronik atık israfına yol açmaktadır.

Bu bağlamda:

SORULAR

1. UTTS kapsamında kullanılan TTB ve TTO donanım bedelleri ile montaj ücretleri hangi kriterlere göre belirlenmiştir? Belirlenen bu tarife hangi gerekçeyle serbest piyasa koşullarına ve rekabete açılmamıştır?

2. Sistemin yürürlüğe girdiği tarihten bu yana kaç ticari araca Taşıt Tanıma Birimi (TIB), kaç istasyondaki kaç pompa tabancasına Taşıt Tanıma Okuyucusu (TTO) monte edilmiştir? Bu montaj ve donanım satışlarından elde edilen toplam gelir ne kadardır? Bu tutarın ne kadarı doğrudan kamu bütçesine aktarılmıştır?

3. Akaryakıt dağıtım şirketlerinin uzun yıllardır kullandığı mevcut taşıt tanıma altyapılarının kamu denetimine entegre edilmesi yerine, tüm istasyon ve araçlara sıfırdan ikinci bir donanım seti zorunluluğu getirilmesinin teknik ve iktisadi gerekçesi nedir? Ortaya çıkan mükerrer altyapı maliyetinin toplam büyüklüğü tespit edilmiş midir?

4. Depo ağzındaki çipin kaza, kaporta onarımı ya da mekanik yıpranma nedeniyle bozulması durumunda mükellefin tekrar tam bedel ödeyerek yeni cihaz almak zorunda kalmasının önüne geçecek bir garanti veya telafi mekanizması var mıdır? Yoksa kurulacak mıdır?

5. Pompa ile araç arasındaki temassızlık, çip deformasyonu veya sistemsel veri iletim arızası nedeniyle yakıt aldığı halde plakası otomatik okunamayan mükelleflerin, fiilen gerçekleşen bu harcamaları gider yazabilmesi için Bakanlığınızca tanımlanmış alternatif bir tevsik yöntemi bulunmakta mıdır?

6. İkinci el ticari araç satışlarında, araç üzerinde takılı ve çalışır durumdaki TTB donanımının yeni araç sahibine devredilmesine neden izin verilmemektedir?

7. Yalnızca veri tabanındaki mükellef eşleşmesinin güncellenmesiyle çözülebilecek bir işlem için her devirde vatandaştan sıfırdan cihaz ve montaj bedeli tahsil edilmesinin teknik ve hukuki gerekçesi nedir? İkinci el araç devirlerinde ortaya çıkan mükerrer harcamayı ve elektronik atık israfını önleyecek bir yazılımsal devir altyapısı kurulması planlanmakta midır?