Konya'da evde bakım hizmetlerinden yararlanan kişi sayısına ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Sağlık Bakanı Sayın Kemal Memişoğlu tarafından Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İç Tüzüğü'nün 96. Maddeleri göre yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.

Barış BEKTAŞ Konya Milletvekili

Engelli yurttaşlarımızın bağımsız, güvenli ve insan onuruna uygun bir yaşam sürdürebilmesi; yalnızca ailesinin ekonomik gücüne ve bakım veren yakınlarının fedakârlığına bırakılamayacak kadar önemlidir. Konya'da evde bakım yardımı, gündüzlü bakım, geçici bakım, yatılı bakım, ev temelli profesyonel destek ve kişisel yardım hizmetlerinin ilçeler dâhil bütün ilde erişilebilir olması gerekmektedir.

Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Konya'daki bakım hizmetleri konusunda Bakanlığınızın çalışmaları olmakla birlikte; yararlanıcıların ilçe dağılımını, bakım verenlerin kim olduğunu, kadınların bakım yükünü, gündüzlü bakımın gerçek kapasitesini, bekleme listelerini, geçici bakım olanağını ve hizmete erişemeyen kişileri ortaya koymamakta, 2024'te yayınladığınız ve illere ait verilerin olduğu bilgilendirme kitapçığının güncellenmemesinden dolayı 2026 sayılarına ulaşılamamaktadır. Konya merkezde bulunan bir hizmetin Akören, Akşehir, Altınekin, Beyşehir, Bozkır, Cihanbeyli, Çeltik, Çumra, Derbent, Derebucak, Doğanhisar, Emirgazi, Ereğli, Güneysınır, Hadim, Halkapınar, Hüyük, Ilgın, Kadınhanı, Karapınar, Kulu, Sarayönü, Seydişehir, Taşkent, Tuzlukçu, Yalıhüyük, Yunak ilçeleri ile köylerde yaşayan engelli bireyler için fiilen erişilebilir olup olmadığı; ulaşım, refakat ve hizmet saatleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Bakanlık Temmuz 2026 itibarıyla Evde Bakım Yardımı tutarını aylık 15 bin 755 lira olarak açıklamıştır. Ancak yardımın güncel tutarı, bakım verenin sosyal güvenlik ve emeklilik hakkını, düzenli dinlenme ve izin imkânını veya profesyonel destek hizmetlerini kendiliğinden sağlamamaktadır. Konya'da bakım verenlerin cinsiyet, yaş, çalışma ve sosyal güvence durumunun bilinmemesi, bakımın kadınların istihdamı ve sağlığı üzerindeki etkisini görünmez kılmaktadır.

İstanbul Tabip Odası'nın 'Sağlık Sisteminde Çöküş: Kamucu Toplumcu Çıkış' çalışmasında profesyonel bakımın evlere ve çoğunlukla kadın aile bireylerine aktarılmasının orantısız bir çifte yük yarattığı belirtilmektedir. Konya'da evde bakım yardımı alan iki bini aşkın hanenin bakım verenleri için sosyal güvenlik, bakım molası, psikososyal destek, eğitim ve sağlık izlemi bulunup bulunmadığı bu nedenle açıklanmalıdır.

Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi'nin 19. maddesi engelli bireylerin toplum içinde yaşama ve ihtiyaç duyduğu kişisel destek hizmetlerine erişme hakkını güvence altına almaktadır. İl genelinde toplum temelli ve kişiye göre şekillenen desteklerin yetersizliği, engelli bireyi ya aileye tam bağımlı bırakmakta ya da yatılı kuruma yöneltmektedir. İki seçenek arasına sıkışmayan, bağımsız yaşamı destekleyen yerel bir hizmet ağı oluşturulmalıdır. Konya için 2024'te yayımlanan verilerin 2025 ve 2026 gelişmeleriyle güncellenmesi; ilçe bazında karşılaştırılabilir hâle getirilmesi ve bakım verenlerin durumunun izlenmesi gerekmektedir.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Konya'da Evde Bakım Yardımından yararlanan kişi sayısı 2024, 2025 ve 2026 yıllarında ayrı ayrı kaçtır? Bu kişilerin Konya merkez ve Akören, Akşehir, Altınekin, Beyşehir, Bozkır, Cihanbeyli, Çeltik, Çumra, Derbent, Derebucak, Doğanhisar, Emirgazi, Ereğli, Güneysınır, Hadim, Halkapınar, Hüyük, Ilgın, Kadınhanı, Karapınar, Kulu, Sarayönü, Seydişehir, Taşkent, Tuzlukçu, Yalıhüyük, Yunak ilçelerine; yaş, cinsiyet ve bağımlılık düzeyine göre dağılımı nasıldır?

2. Evde Bakım Yardımı alan hanelerde fiili bakım verenlerin kaçı kadındır? Bakım verenlerin yaş, yakınlık derecesi, çalışma, gelir, sosyal güvence ve emeklilik durumlarına ilişkin Konya özelinde veri tutulmakta mıdır?

3. 2024-2026 yıllarında Konya'da Evde Bakım Yardımı için kaç başvuru yapılmış, kaçı kabul v. edilmiş, kaçı reddedilmiş ve kaç kişinin yardımı kesilmiştir? Ret ve kesinti gerekçelerinin ilçelere göre dağılımı nasıldır?

4. Konya'da gündüzlü bakım hizmetinin günlük kapasitesi, yıllık yararlanıcı sayısı, bekleme listesi ve ilçe dağılımı nedir? İlçelerden merkeze gelen engelli bireyler için ücretsiz ve erişilebilir ulaşım hizmeti sağlanmakta mıdır?

5. Bakım verenin hastalığı, hastaneye yatışı, dinlenme ihtiyacı veya geçici olarak bakım verememesi hâlinde Konya'da kullanılabilecek geçici/misafir bakım kapasitesi kaç kişidir? 2024-2026 döneminde bu hizmetten kaç kişi yararlanmıştır?

6. Konya'daki bir kamu bakım ve rehabilitasyon merkezi, beş Umut Evi ve üç özel engelli bakım merkezinin 2024-2026 yıllarındaki kapasite, doluluk, personel ve bekleme listesi verileri nelerdir? Özel merkezlerde kaç denetim yapılmış, kaç eksiklik ve yaptırım uygulanmıştır?

7. Evde bakım veren kişilere Konya'da bakım teknikleri, ilk yardım, psikososyal destek, sağlık izlemi ve tükenmişliği önleme eğitimi sunulmakta mıdır? 2024-2026 yıllarında bu hizmetlerden yararlanan bakım veren sayısı kaçtır?

8. Konya'da engelli bireyin aile dışından seçtiği eğitimli bir kişisel yardımcıdan yararlanabileceği, gündüzlü ve ev temelli profesyonel desteğin ilçelere taşınacağı bir pilot bağımsız yaşam programı planlanmakta mıdır?

9. . 2024-2026 yıllarında Konya Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne, ALO 183'e ve CİMER'e evde bakım yardımı ve engelli bakım hizmetleri hakkında kaç başvuru ve şikâyet yapılmıştır? Bunların konusu, ilçesi ve sonuçlandırılma durumu nedir?