Diyarbakır'ın Kulp ilçesinde yapılması planlanan bir maden arama projesi için verilen ÇED kararına ilişkin

Raporun jeoloji mühendisliği incelemesinde, sahanın Prekambriyen yaşlı Bitlis Masifi birimlerine ait bazik ve ultrabazik kayaçlardan oluştuğu, bölgenin kırıklı-çatlaklı litolojik yapısının hidrojeolojik açıdan akifer özelliği taşıdığı vurgulanmıştır. Karotlu derin sondajlar esnasında kullanılan bentonit ve kimyasal sondaj sıvılarının tabaka eğimi doğrultusunda yeraltı su katmanlarına karışması ve akifer dengesini bozarak yerel su varlıklarını kalıcı olarak kirletmesi riski mevcuttur. Bununla birlikte Maden Tetkik ve Arama verileri doğrultusunda ruhsat sınırındaki R2 ve proje sahasının güneybatısındaki R5 noktalarında Aktif Heyelan Alanları bulunduğu belirlenmiştir. Arazinin dik topoğrafik yapısı karşısında iş makinelerinin yaratacağı titreşimlerin, kazıların ve drenaj değişikliklerinin bu heyelanları harekete" geçirebileceği tespit edilmiştir. Bölgenin aynı zamanda 1. derece yüksek riskli deprem kuşağında yer alması, Yenisu Fay Zonu'na 12,95 kilometre ve Kulp Fayı Karpuzlu Segmenti'ne 10,45 kilometre mesafede bulunması, sismik hareketlilik ile heyelan riskinin birleşerek kontrolsüz müdahalelerde kütle hareketlerini tetikleme potansiyelini artırmaktadır.

Çevre mühendisliği disiplini açısından yapılan değerlendirmede ise en kritik eşik, Devlet Su İşleri 10. Bölge Müdürlüğü'nün resmi görüşü uyarınca sahanın, Batman ilinin içme ve kullanma suyunu temin edecek olan Silvan Barajı'nın Uzun Mesafeli Koruma Alanı içerisinde yer almasıdır. Proje Tanıtım Dosyası'nda sahadaki su varlıklarının koordinatları, debileri, kuyu ve pınarların konumu ile başlangıç su kalitesi analizlerinin sunulmamış olması büyük bir eksiklik olarak değerlendirilmiş, maden aramasının geçici.nitelikte-olmasının: su varlıkları üzerindeki kalıcı riskleri ortadan kaldırmayacağı belirtilmiştir. Hava kalitesi yönünden ise toz emisyon hesaplarının yalnızca ocak içi kazı hareketlerini içerdiği, 3,2 kilometrelik stabilize bağlantı yolunda oluşacak nakliye trafiği ile iş makineleri ve jeneratör kaynaklı egzoz emisyonlarının kütlesel debi hesaplarının yapılmadığı görülmüştür.

Maden mühendisliği incelemelerinde, iki yarma alanından aylık yaklaşık 360 metreküp (900 ton) pasa ve cevher kazısı yapılacağı, patlatma olmasa dahi dik yamaç eğimi nedeniyle bu malzemenin aşağı kottaki yerleşimlere ve tarım alanlarına kontrolsüzce yuvarlanma ve kayma tehlikesinin bulunduğu, buna karşı şev stabilitesi ve pasa tutma önlemlerinin dosyada tarif edilmediği bildirilmiştir. Ayrıca sıyrılan arazinin ve yarma hendeklerinin faaliyet sonrasında eski haline getirilmesine ilişkin teknik ve somut bir geri dönüşüm planlaması ortaya konulmamıştır.

Ziraat ve orman mühendisliği incelemelerinde, taşınmazın orman kadastrosu dışında ve VII. sınıf marjinal arazi olduğu teyit edilmekle birlikte, bölge halkının geçim kaynağı olan küçükbaş hayvancılık ve arıcılık açısından meranın vazgeçilmez bir doğal kaynak olduğu, makine trafiğinin ve platform kazılarının otlatma güzergâhlarını bölerek üst toprak erozyonunu artıracağı ifade edilmiştir.

Biyolojik açıdan ise proje dosyasındaki tür listesinin sahadaki gerçek otsu vejetasyon ile uyuşmadığı; alanda gözlemlenen vejetasyonun bilim dünyası için yeni türler ile dar yayılışlı endemikleri barındırma potansiyeli taşıdığı, kapsamlı bir saha florası tespiti yapılmadan faaliyete izin verilmesinin ekolojik risk doğuracağı kaydedilmiştir.

Netice itibariyle bilirkişi heyeti firmanın Proje Tanıtım Dosyası'nda sunduğu taahhütlerin somut teknik verilere ve saha gerçeklerine dayanmadığını, içme suyu koruma havzası, aktif heyelan tehlikesi, sismik riskler, mera bütünlüğü ve endemik bitki örtüsü üzerindeki olumsuz etkilerin mevcut önlemlerle giderilemeyeceğini vurgulamıştır. Tüm disiplinlerin ortak değerlendirmesi neticesinde, dava konusu maden arama projesi için tesis edilen "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararının teknik, çevresel ve ekolojik açılardan UYGUN OLMADIĞI sonucuna varılmıştır.

Halkın sağlığını, içme suyu havzalarını, tarım ve hayvancılığını doğrudan tehdit eden böylesi kritik bir projeye, yerinde ciddi bir denetim ve uzman incelemesi yapılmadan masa başında "ÇED Gerekli Değildir" kararı verilmesi kamu vicdanını derinden yaralamıştır.

Bu bağlamda,