Erişim engeli getirilen sosyal medya hesaplarına ilişkin

Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre, 30 Eylül 2026 tarihli bir erişim engeli kararı kapsamında çok sayıda sosyal medya hesabı hakkında kısıtlama uygulanmış; gazeteciler Esra Tokat, İrfan Değirmenci, Sarya Toprak ve Şirin Payzın'a ait hesapların kullanıcı adlarının yanında platform tarafından tanımlanan hesap kimlik numaralarına da yer verilmiştir. Hesap kimlik numaralarının, kullanıcı adı değişikliğine rağmen aynı hesabın teknik olarak tanımlanmasına imkân sağlayabileceği belirtilmektedir.

Söz konusu uygulama, erişim engeli kararlarının sosyal medya platformlarına nasıl iletildiği, platformların kararları hangi teknik tanımlayıcılar üzerinden uyguladığı ve kararın kapsamının teknik olarak nasıl belirlendiği konularında açıklığa kavuşturulması gereken sorular ortaya çıkarmaktadır. Bir hesabın kimlik numarası üzerinden tanımlanabilmesi, uygulamanın teknik etkinliğini artırabilecek bir yöntem olmakla birlikte, bu yöntemin hangi hukuki ve idari esaslara göre kullanıldığı, hangi sınırlar içinde tutulduğu ve kararın kapsamı dışında kalan hesapların veya içeriklerin etkilenmesinin nasıl önlendiği ayrıca değerlendirilmelidir.

Özellikle gazetecilerin sosyal medya hesapları, birbirinden farklı haberlerin, yorumların, açıklamaların ve kamusal tartışmaların yayımlandığı iletişim kanallarıdır. Bu hesapların bütününe yönelik bir erişim engeli, tek bir içerik veya paylaşımın erişime kapatılmasının ötesinde sonuçlar doğurabilir. Hesabın kullanıcı adı değişse dahi kısıtlamanın devam etmesini sağlayabilecek teknik yöntemlerin uygulanması, müdahalenin kapsamının ve süresinin doğru belirlenmesini, uygulamanın karar metniyle sınırlı tutulmasını ve ilgili kişilerin etkili başvuru imkânlarının korunmasını daha da önemli hâle getirmektedir.

Bu çerçevede, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun (BTK) görev ve yetkileri kapsamındaki süreçlerin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Erişim engeli kararlarının kuruma iletilmesi, ilgili sosyal ağ sağlayıcılarına bildirilmesi, uygulama sonuçlarının izlenmesi ve kararın kapsamı dışına çıkan uygulamaların tespit edilmesine yönelik teknik ve idari süreçlerin nasıl yürütüldüğü; şeffaflık, hesap verebilirlik ve hukuki belirlilik ilkeleri bakımından önemlidir. Bununla birlikte, BTK'nın görev alanına giren işlemler ile bağımsız yargı mercilerinin karar verme yetkisi birbirinden ayrılmalı; Bakanlığın yanıtı, kurumun görev ve yetkileri çerçevesinde şekillenmelidir.

Anayasa'nın 13, 20, 26 ve 28'inci maddeleri uyarınca temel haklara yönelik müdahalelerin hukuki dayanağı, kapsamı ve ölçülülüğü önem taşımaktadır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 10'uncu maddesi de bilgi ve fikirleri alma ve yayma özgürlüğünü korumaktadır. Anayasa Mahkemesinin internet haberlerine erişimin engellenmesine ilişkin kararları, dijital yayınlara yönelik müdahalelerde etkili güvencelerin ve yargısal denetimin önemini ortaya koymaktadır. Bu nedenle kararların teknik olarak uygulanması sürecinde de müdahalenin kapsamının belirliliği ve uygulanma sonuçlarının izlenebilirliği gözetilmelidir.

Erişim engellerinin teknik uygulamasına ilişkin verilerin düzenli biçimde tutulması ve kamuoyuyla paylaşılması, yalnızca istatistiksel bir ihtiyaç değildir. Bu veriler, kararların hangi hukuki dayanaklarla verildiğinin, hangi platformlarda uygulandığının, ne kadar sürdüğünün, tekrar eden müdahalelerin bulunup bulunmadığının ve itiraz veya kaldırma süreçlerinin nasıl sonuçlandığının anlaşılmasını sağlayabilir. Böylece hem idari süreçlerin denetlenmesi hem de dijital mecralarda ifade ve basın özgürlüklerinin korunmasına yönelik politikaların geliştirilmesi mümkün olabilir.

Ayrıca hesap kimlik numaralarının kullanılmasıyla ilgili teknik süreçlerde, kişisel verilerin korunması ve verilerin belirli amaçlarla sınırlı biçimde işlenmesi ilkelerinin nasıl gözetildiği de açıklığa kavuşturulmalıdır. Buradaki amaç, teknik bir tanımlayıcının kullanılmasını kendiliğinden hukuka aykırı kabul etmek değil; bu uygulamanın hukuki çerçevesini, teknik sonuçlarını, denetim usullerini ve temel haklar üzerindeki etkilerini somut verilerle ortaya koymaktır.

Bu gerekçelerle; erişim engeli kararlarının teknik olarak uygulanmasında kullanılan yöntemlerin, hesap kimlik numaralarının işlevinin, BTK'nın görev ve yetkileri kapsamında yürütülen denetim süreçlerinin, tekrar eden kısıtlamalara ilişkin kayıtların ve kamuoyuyla paylaşılabilecek ayrıştırılmış istatistiklerin açıklığa kavuşturulması amacıyla aşağıdaki soruların yanıtlanması gerekmektedir.

Bu bağlamda;