Engelli sigortalıların vergi indirimi belgesine dayalı yaşlılık aylığı uygulamasında yapılan değişikliğe ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 96 ve 99'uncu maddelerine uygun olarak, Türkiye Cumhuriyeti Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat IŞIKHAN tarafından yazılı olarak yanıtlanması için gereğinin yapılmasını arz ederim.

KAda

15 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe giren 7538 sayılı Kanun'la, engelli sigortalıların vergi indirimi belgesine dayalı yaşlılık aylığı uygulamasında değişikliğe gidilmiş; değerlendirme, çalışma gücü kaybı esasına bağlanmıştır. Bu değişikliğin özellikle 1 Ekim 2008'den önce sigortalı olan, prim ve sigortalılık süresi koşullarını önceki mevzuata göre tamamlayan veya tamamlamak üzere bulunan kişiler üzerindeki etkileri ve geçiş hükümlerinin bulunmaması, kamuoyunda hak kaybı ve hukuki güvenlik tartışmalarına yol açmıştır.

Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Söz konusu Kanun teklifinin gerek Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu görüşmeleri gerekse de Genel Kurul görüşmeleri sırasında muhalefet milletvekilleri tarafından dile getirilen "hak kaybı" iddiaları, iktidar milletvekilleri ve Bakanlık tarafından reddedilmiş ve herhangi bir hak kaybının söz konusu olmayacağı konuşmaları, TBMM tutanaklarında da yer almıştır.

Ancak, Engelli Emeklilik Dayanışma Derneği tarafından paylaşılan değerlendirme ve anket sonuçlarında, bazı sigortalıların SGK'dan emeklilik tarihi ya da emekli olabileceklerine ilişkin yazı aldıktan sonra yeni düzenlemeye tabi tutulduğu; sağlık kurulu değerlendirmeleri ve kontrol muayeneleri sonucunda başvuruların reddedildiği veya mevcut aylıkların kesildiği ileri sürülmektedir.

Bu çerçevede 7538 sayılı Kanun'un uygulanmasına ilişkin başvuru, ret, itiraz ve aylık kesilmesi sayılarına ilişkin ayrıntılı ve karşılaştırılabilir kamu verilerinin açıklanması; düzenlemenin etkilerinin değerlendirilmesi ve olası mağduriyetlerin giderilmesine yönelik yeni bir yasal düzenleme yapılması da içinde olmak üzere tedbirlerin ortaya konulması |" gerekmektedir. Bu bağlamda;

SORULAR

1. 7538 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 15 Ocak 2025 tarihinden itibaren 2026 yılı Eylül ayı sonunda engelli sigortalıların yaşlılık aylığı talebiyle SGK'ya yaptığı başvuru sayısı Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu Üyesi kaçtır? Bu başvuruların kaçı kabul edilmiş, kaçı reddedilmiş, kaçı sonuçlandırılmayı beklemektedir? Ret kararlarının gerekçeleri nelerdir?

2. Aynı dönemde çalışma gücü kaybı tespiti için SGK sağlık kurullarınca değerlendirilen başvuruların sayısı, olumlu ve olumsuz karar sayıları nedir? Karar oranları hastalık/sağlık durumu gruplarına ve başvuru sahiplerinin sigortalılık başlangıç tarihine göre yayımlanmakta mıdır?

3. İlgili dönemde sağlık kurulu kararlarına karşı SGK Yüksek Sağlık Kuruluna yapılan itiraz sayısı kaçtır? Bu itirazların kaçı kabul edilmiş, kaçı reddedilmiş ve kaçı sonuçlandırılmamıştır? Kurul kararlarına karşı başvurulabilecek idari ve yargısal yollar başvuru sahiplerine hangi aşamada bildirilmektedir?

4. 1 Ekim 2008'den önce sigortalı olan, vergi indirimi belgesi bulunan ve önceki mevzuata göre prim günü ile sigortalılık süresi koşullarını tamamlayan kişilerden, 15 Ocak 2025 sonrasında yapılan değerlendirme sonucunda başvurusu reddedilen kaç kişi vardır? Bu kişiler için ret gerekçeleri nelerdir?

5. SGK tarafından 15 Ocak 2025'ten önce yazılı olarak emeklilik tarihi bildirilen veya "emekli olabilir" yazısı verilen; ancak başvuru ya da işlemleri bu tarihten sonraya kalan sigortalıların sayısı kaçtır? Bu kişilerin haklı beklentilerinin ve hukuki güvenlik ilkesinin korunması amacıyla Bakanlığınızca yürütülen bir çalışma bulunmakta mıdır?

6. . 7538 sayılı Kanun öncesinde engellilik/vergi indirimi belgesi kapsamında yaşlılık aylığı bağlanan kişilerden 15 Ocak 2025'ten sonra kontrol muayenesine sevk edilen kaç kişi vardır? Bu kontroller sonucunda kaç kişinin aylığı kesilmiş, kaç kişinin aylığı sürdürülmüş veya yeniden bağlanmıştır? Aylığı kesilenlere itiraz ve geçim desteği bakımından hangi imkânlar sağlanmaktadır?

7. 2003 yılında 4958 sayılı Kanun'la yapılan prim günü artışında kademeli geçiş düzenlemesine gidilmişken 7538 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikte, Komisyon toplantıları sırasında gündeme getirilmiş olmasına karşın, mevcut sigortalılar için geçiş veya intibak hükmü öngörülmemesinin gerekçesi nedir? Kanun değişikliği öncesinde etki analizi yapılmış mıdır; yapıldıysa sonuçları nelerdir?

8. Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği kapsamındaki hastalık listesi ve değerlendirme ölçütlerinin, engelli sigortalılar bakımından yaşlılık aylığı hakkının belirlenmesinde ortaya çıkan sonuçları incelenmiş midir? Kanser, organ/uzuv kaybı ve kronik hastalıklar gibi durumlarda değerlendirme ölçütlerinin gözden geçirilmesi veya uzmanlık alanlarına göre standartların güncellenmesi planlanmakta mıdır?

9. 1 Ekim 2008'den önce sigortalı olan engelli çalışanların önceki mevzuata göre oluşmuş hak ve beklentilerinin korunması, süreli vergi indirimi belgesiyle emekli olup kontrol muayenesine tabi tutulanların aylıklarının kesilmesinden doğan mağduriyetlerin önlenmesi ve sağlık kurulu kararlarına karşı etkili/bağımsız itiraz yolunun güçlendirilmesi amacıyla yeni bir yasal veya idari düzenleme yapılması gündemde midir?