Üzüm üreticisinin sorunlarına ve üreticiye sağlanan desteklere ilişkin

Aşağıdaki sorularımın T.C. Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim.

Op. Dr. Ali KARAOBA

Türkiye'de üzüm üreticileri, artan üretim maliyetleri, yüksek işçilik ücretleri, yetersiz alım fiyatları ve pazarlama sorunları nedeniyle ciddi bir ekonomik darboğaz yaşamaktadır. Mazot, gübre, zirai ilaç, sulama, nakliye ve işçilik giderleri sürekli artarken üreticilerin bir yıllık emeğinin karşılığını alamaması, bağcılığın sürdürülebilirliğini tehdit etmektedir. Üzüm üreticilerinden tarafımıza ulaşan şikâyetlerde, ürünlerine alıcı bulamadıkları, üzümlerin bağlarda kaldığı, hasat ve işçilik maliyetlerinin karşılanamadığı, gübre ve zirai ilaçların veresiye alındığı ancak ü ürün satılamadığı için borçların ödenemediği ifade edilmektedir.

Üreticilerimiz yalnızca kâr edememekten değil, üretim için yaptıkları masrafları dahi karşılayamamaktan yakınmaktadır. Bir yıl boyunca bağını işleyen, ilaçlayan, gübreleyen ve sulayan çiftçinin hasat zamanı ürününü satamaması, hem ailesinin geçimini hem de gelecek yılın üretimini tehlikeye atmaktadır. Üzüm dalında kalırken çiftçinin borç içinde bırakılması kabul edilemez. Üreticinin ürününü pazarlayabilmesi, alım fiyatlarının maliyetleri karşılaması ve tarımsal desteklerin zamanında ödenmesi için kamu kurumlarının etkin biçimde harekete geçmesi gerekmektedir.

Çiftçinin üretimden çekilmesi yalnızca üreticiyi değil, tarımsal istihdamı, kırsal ekonomiyi ve ülkemizin gıda üretimini de olumsuz etkileyecektir. Devletin görevi, üreticinin zarar etmesini izlemek değil, tarımsal üretimin devamlılığını sağlayacak tedbirleri almaktır. Bu bağlamda;

SORULAR

1. Türkiye genelinde 2026 yılı üzüm üretim miktarı, bağ alanı, üretici sayısı ve ortalama üretici satış fiyatları nedir? Bu verilerin illere ve üzüm çeşitlerine göre dağılımı nasıldır? Üreticilerin üzümüne alıcı bulamadığı ve ürünlerin bağlarda kaldığı yönündeki şikâyetler Bakanlığınıza ulaşmış mıdır? 2026 yılında pazarlanamadığı veya ekonomik nedenlerle hasat edilemediği tahmin edilen üzüm miktarı kaç tondur?

2. Bakanlığınızın 2026 yılı için sofralık, kurutmalık ve şaraplık üzümde kilogram başına hesapladığı ortalama üretim maliyeti nedir? Bu maliyetlerin gübre, zirai ilaç, mazot, sulama, işçilik ve nakliye kalemlerine göre dağılımı nasıldır?

3. Üreticilerin artan maliyetlerini dahi karşılayamadığı dikkate alınarak üzüm alımlarının artırılması, üretici birlikleri ve kooperatiflerin desteklenmesi, pazarlama kanallarının geliştirilmesi ve ürünlerin değerinde satılabilmesi amacıyla Bakanlığınız hangi tedbirleri alacaktır?

4. Üzümleri bağlarda kalan ve ürününü satamadığı için borçlarını ödeyemeyen çiftçilere yönelik doğrudan gelir desteği, zarar telafisi, ilave mazot ve gübre desteği veya acil nakit desteği sağlanması planlanmakta mıdır?

5. Gübre, zirai ilaç, tarımsal kredi ve diğer üretim giderleri nedeniyle borçlanan üzüm üreticilerinin Ziraat Bankası, Tarım Kredi Kooperatifleri ve diğer finans kuruluşlarına olan borçlarının faizsiz ertelenmesi veya uygun koşullarda yapılandırılması için bir çalışma yapılacak mıdır?

6. Hasat dönemindeki yüksek işçilik maliyetlerinin üreticiler üzerindeki yükünü azaltmak amacıyla mekanizasyon, hasat desteği, kooperatifleşme ve ortak makine kullanımı gibi uygulamalara yönelik ilave teşvikler sağlanacak mıdır?

7. Bakanlığınız, üzüm üreticilerinin ürünlerini değerinde satabilmeleri için alım garantisi, fiyat istikrarı, ihracat desteği, soğuk hava deposu, kurutma ve işleme tesisi yatırımlarına yönelik yeni bir destekleme programı hazırlamakta mıdır?

8. 2026 yılında ürününü satamayan ve üretim maliyetlerini karşılayamayan bağcıların gelecek yıl üretimden çekilmesini önlemek amacıyla 2027 üretim sezonu öncesinde hangi somut önlemler alınacaktır?