Yargılama sürecinde tercüman desteği sağlanmasına ilişkin
Kaynak göster
Ali Bozan (DEM Parti), 12 Ekim 2023 tarihinde 7/5438 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 413 gün sonra, 28 Kasım 2024).
Ali Bozan (DEM Parti, Mersin). “Yargılama sürecinde tercüman desteği sağlanmasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/5438, 12 Ekim 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-5438-yargilama-surecinde-tercuman-destegi-saglanmasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/bdcc417c-fe73-4b27-ad8d-018b24427b5a
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 413 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Yılmaz TUNÇ tarafından Anayasa'nın 98'inci TBMM İçtüzüğünün 96"ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılması konusunda gereğini arz ederim.
Ali BOZA Yeşil Sol Parti Mersin Milletvekili
Diyarbakır Barosu Avrupa Hakları Merkezi tarafından Kürtçe savunma yapmak isteyen tutuklulara izin vermeyen ve Kürtçe savunmadan dolayı avukatı suçlayarak duruşmayı sonlandıran hakim hakkında Hakimler ve Savcılar Kurulu'na (HSK) şikayette bulunulduğu kamuoyuna yansımıştır.
Diyarbakır Barosu Avukat Hakları Merkezi'nin paylaştığı şikayet dilekçesinden söz konusu olayın 4 Ekim'deki bir duruşmada yaşandığı belirtilmiştir. Ayrıca dilekçede, yapılan duruşmada bir tercüman avukat olmak üzere iki avukatın bulunduğu da vurgulanmıştır. Duruşmaya Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) üzerinden alınan kişinin kimlik bilgileri sorulması üzerine "Tercüman istiyorum" ifadeleri kullanmasıyla hâkimin, "Bir sakin ol, ideolojik tartışmaya gerek yok. Kimlik bilgilerini istiyoruz" hitabıyla, yargılanan kişinin zorla beyan vermeye zorlandığı ifade edilmiştir. Kişinin, "Tercüman yok ise beyan vermek istemiyorum" demesi üzerine ifade işleminin sonlandırıldığı kaydedilen dilekçede, hâkimin avukata "Siz geldikten sonra bu gerginlik oldu, ben sabahtan itibaren ifadeleri alabiliyordum" şeklinde ithamda bulunduğu ve avukatın konuşmasına izin verilmediği bilgileri de basında yer almıştır. Tutukluluğu süren kişinin en doğal hakkı olan Kürtçe savunma talebinin hakim tarafından duruşmayı sonlandırma sebebine dönüştürülmesi kamuoyunda ciddi tepkilere neden olmuştur.
Bu bağlamda;
SORULAR
Yukarıdaki iddialar hakkında Bakanlığınızın bilgisi var mıdır?
Yukarıdaki iddialar hakkında Bakanlığınızın bilgisi varsa herhangi bir işlem başlatılmış mıdır?
Olayda adı geçe hakim hakkında bir soruşturma başlatılmış mıdır? Başlatılmış ise ne aşamadadır?
Somut olaydaki gibi mahkemelerin anadilde savunmayı engelleme hakları var mıdır?
Anadilde savunma hakkının engellenmesinin yasal dayanağı var mıdır?
Anadilde savunma hakkını kullanmak isteyen kişilere baskı kurmak, adil yargılanma hakkını etkilemiyor mudur?
Anadilde savunma hakkının kullanımının kolaylaşması için herhangi bir çalışma yürütmekte misiniz?
Yargı mensupları tarafından anadilde savunma hakkının zorlaştırılmasına ilişkin eğitim vb. bir çalışma başlatmayı düşünüyor musunuz?
CMK 202'nin Türkçeden başka bir dille konuşma hakkını "kendisini daha iyi ifade edebileceğini beyan ettiği başka bir dille" bağlamış olmasının, yargıçlara mahkeme önündeki kişilerin Türkçe bilgisini ölçme ve anadilde savunma yapma hakkından keyfi olarak mahrum bırakma yetkisi vermesini göz önünde bulundurarak gerekli yasal düzenlemenin yapılması için adım atacak mısınız?
Kürtçe bilmeyen, akademik yeterliliği olmayan polis, memur, zabıt katipleri, mübaşirlerin de tercümanlık yaptığından haberdar mısınız? Bu durum hakkın kullanımını göstermelik bir kullanıma dönüştürmemekte midir?
Adliyelerde anadilde savunma hakkının sorunsuz kullanımı için yeterli sayıda tercüman istihdam edilmekte midir?
Kürt nüfusunun çoğunlukta olduğu illerde yeterli sayıda Kürtçe tercüman istihdam edilmiş midir? Türkiye genelinde kaç tane Kürtçe tercüman istihdam edilmiştir?
Hakkın kullanımının maddi külfetinin yargılanan kişiye yüklenmesinin bu hakkın kullanımını etkilemesi göz önünde bulundurulup hakkın kullanımının tamamen ücretsiz olması için gerekli yasal düzenlemeler yapılacak mıdır?
Son beş yılda kaç kişi anadilde savunma hakkından faydalanmıştır.
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yılmaz Tunç, Adalet Bakanı ·
1307929 sayılı yazı.
İlgi yazınız ekinde alınan, Mersin Milletvekili Ali Bozan tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/5438 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur.
Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet)
Teli
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden pF 18COg - OD1BObm - Jj hCXLR - J m7g28 ile erişebilirsin
ADALET BAKANLIĞI Trt yu Mevzuat Genel Müdürlüğü
Sayı :E-56020453-610-910-4355/6188 Konu : Yazılı soru önergesi 23/44. /2024
Sayın Ali BOZAN Mersin Milletvekili
Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/5438 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.
I- Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
A) "Yargı yetkisi" kenar başlıklı 9. maddesinde, yargı yetkisinin Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılacağı,
B) "Mahkemelerin bağımsızlığı" kenar başlıklı 138. maddesinin birinci fıkrasında, hâkimlerin görevlerinde bağımsız oldukları; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verecekleri; ikinci fıkrasında, hiçbir organ, makam, merci veya kişinin, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremeyeceği, genelge gönderemeyeceği, tavsiye ve telkinde bulunamayacağı; dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu; bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği,
Hükümlerine yer verildiği malumlarıdır.
Belirtilen hükümler çerçevesinde, Anayasanın 9 ve 138. maddelerindeki yetki ve teminata dayalı olarak görev yapan bağımsız ve tarafsız mahkemelerce verilen ara karar, karar ve hükümlerin hukuki dayanakları ile gerekçelerine dair Bakanlığımızda bilgi bulunmadığı gibi, sözü edilen karar ve hükümlerin olağan yargısal denetimi, başvuru usulü ve şartları ilgili kanunlarda gösterilen yargı mercilerine aittir.
M- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun "Tercüman bulundurulacak haller" kenar başlıklı 202. maddesinin birinci fıkrasında, sanık veya mağdur, meramını anlatabilecek ölçüde Türkçe bilmiyorsa; mahkeme tarafından atanan tercüman aracılığıyla duruşmadaki iddia ve savunmaya ilişkin esaslı noktaların tercüme edileceği; dördüncü fıkrasında ise, sanığın iddianamenin anlatılması ve €sas hakkındaki mütalaanın verilmesi üzerine sözlü savunmasını, kendisini daha iyi ifade edebileceğini beyan ettiği başka bir dilde yapabileceği, bu durumda tercüme hizmetlerinin, beşinci fikra uyarınca oluşturulan listeden, sanığın seçeceği tercüman tarafından yerine getirileceği, bu tercümanın giderlerinin Devlet Hazinesince karşılanmayacağı; beşinci fıkrasında tercümanların, il adli yargı adalet komisyonlarınca her yıl düzenlenen listede yer alan kişiler arasından seçileceği, Cumhuriyet savcıları ve hâkimlerin yalnız bulundukları il bakımından oluşturulmuş listelerden değil, diğer illerde oluşturulmuş listelerden de tercüman seçebilecekleri, bu listelerin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği hükümlerine yer verildiği
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana hitp://vatandaş.uyap.gov.ir adresinden NO8a Li© - CT7/sBk - YI/cCPM - UYocmXxSs—ile erişebilirsin
ADALET BAKANLIĞI Tnk cm Zİ Mevzuat Genel Müdürlüğü malumlarıdır.
Bu kapsamda soruşturma veya kovuşturma evresinde meramını anlatabilecek ölçüde Türkçe bilmeyen şüpheli ve sanığın iddia veya savunmaya ilişkin beyanlarını tercüman aracılığıyla yapması anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmektedir.
IM- 10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan | sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilâtı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Görev" kenar başlıklı 38. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, adli sicilin tutulmasıyla ilgili hizmetleri yürütmek Bakanlığımız görevleri arasında sayılmaktadır. Bu çerçevede, Bakanlığımızda soru önergesine konu edilen hususlarda ayrıntılı istatistiki veri bulunmamaktadır.
IV- Anayasanın, "Kanunların teklif edilmesi ve görüşülmesi" kenar başlıklı 88. maddesinde kanun teklif etmeye Bakanlar Kurulu ve milletvekillerinin yetkili olduğu, kanun tasarı ve tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülme usul ve esaslarının içtüzükle düzenleneceği hükmü yer almakta iken söz konusu hüküm, 16/04/2017 tarihinde yapılan referandumla kabul edilen 21/01/2017 tarihli ve 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 16. maddesiyle; kanun teklif etmeye milletvekillerinin yetkili olduğu, kanun tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülme usul ve esaslarının içtüzükle düzenleneceği şeklinde değiştirilmiş, söz konusu düzenleme 09/07/2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
10/07/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, | sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilâtı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 38. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; adalet hizmetleriyle ilgili konularda gerekli araştırmalar ve mevzuat hazırlıklarını yapmak ve görüş bildirmek Bakanlığımızın görevleri arasında sayıldığından çalışmalarımız bu çerçevede yürütülmektedir.
V- Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreterliğiyle yapılan yazışmaya verilen 31/05/2024 tarihli cevapta; Hâkim ve Savcı Şikayet Bürosu kayıtlarının tetkikinde, Hâkimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesinin 09/12/2023 tarihli teklifi ve Kurul Başkanının 15/01/2024 tarihli "Olur"uyla "Şikâyetin işleme konulmaması" kararı verildiği, kararın yeniden incelenmesi talebinin ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesi tarafından
02/04/2024 tarihinde reddedildiği bildirilmiştir.
Yılmaz TUNÇ Bakan
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.ir adresinden NO8a Li6G - CT7/ sBk - YI /cCPM —- YOCMXSZ ile erişebilirsin
Yılmaz TUNÇBakan