Büyük Menderes Havzası'nda yer alan tarım arazilerinin su ihtiyacının karşılanması talebine ilişkin
Kaynak göster
Şeref Arpacı (CHP), 27 Ekim 2023 tarihinde 7/5872 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 332 gün sonra, 23 Eylül 2024).
Şeref Arpacı (CHP, Denizli). “Büyük Menderes Havzası'nda yer alan tarım arazilerinin su ihtiyacının karşılanması talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/5872, 27 Ekim 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-5872-buyuk-menderes-havzasi-nda-yer-alan-tarim-arazilerinin-su-ihtiyacinin-karsilanmasi-talebin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/47dd01c0-e06b-48e2-8fa8-018b804279dd
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 332 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 321 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98'inci, TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince cevaplandırılmasını arz ederim.
Şeref ARPACI Denizli Milletvekili
DSİ ve tarafından oluşturulmuş su tahsis planlarına göre, Denizli'nin bazı ilçeleri Büyük Menderes havzası sulama planında yer almaktadır. Her ne kadar DSİ'nin Büyük Menderes Havzası Sulama raporunda alan, bitki türü vb. birçok kritere göre bölgelere gereken su miktarları tespit edilmiş olsa da uygulamada su miktarları başta Çal ilçesi olmak üzere Denizli'de Büyük Menderes havzasında yer alan tarım arazilerinin Su ihtiyacını karşılamamaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Büyük Menderes havzasında bulunan araziler, kuraklık durumuna göre belirli kategorilere ayrılmıştır ve münavebe yöntemi uygulanmaktadır. Burada tarım faaliyeti gerçekleştiren çiftçiler sulama oranına göre susuz veya suyla yetiştirilebilecek ürünleri ekmektedir. Denizli bölgesine DSİ tarafından yeterli miktarda ve sürede su bırakılmadığından, çiftçilerin ürünleri sağlıklı yetişmemekte, çiftçiler her yıl büyük maddi kayba uğramaktadır. Sulama süreleri ve sırası hususunda doğru verileri elde edecek gerçekçi ve özenli bir çalışma olmadığından bölgenin gerçek su ihtiyacı karşılanamamaktadır. Çiftçiler peşinen ücretini verdikleri su miktarından daha az miktarda su kullanabilmekte, kullandığı kadarıyla da yetiştirdiği üründen tam verim alamamaktadır. Peşinen verdikleri ücretler kadar su alamadıkları gibi ücretlerin iadesi de yapılmamaktadır.
Büyük Menderes'in kaynak noktasında göletli sistemin mevcut olması, bazı bölgeler dışında kapalı sulama sistemine geçilmemiş olması sulama tahsisini zorlaştırmaktadır. Tarım faaliyeti yapan vatandaşlar yetersiz su tahsisi nedeniyle yeraltı sularına yönelmiştir ancak bu yönelim de başka dengelerin bozulmasına sebebiyet vermektedir. Aynı zamanda su tahsisinin yetersiz olması, sınırlı kaynak üzerinde baskı kuran bazı grupların oluşmasına neden olarak güvenlik sorununa sebebiyet vermiş ve toplumsal huzuru da bozmuştur.
Bu bağlamda;
SORULAR
Büyük Menderes'ten topraklarını sulamak için faydalanan çiftçi sayısı nedir? Bu sayının illere göre dağılımı nedir?
DSİ tarafından inşa edilmiş sulama tahsisini sağlayacak kanalların yapısında verimsizliğe neden olabilecek herhangi bir sorun veya aksaklık var mıdır?
DSİ tarafından tahsis edilen su miktarlarının illere göre dağılımı nedir? Vatandaşların ücretini peşin verdikleri su miktarı ile arazisine ulaşan su miktarının örtüşmediği iddia edilmektedir? Bu iddia doğru mudur? Neden uyuşmamaktadır? Su tahsisinin denetimi Bakanlığınızca yapılmakta mıdır? Yapılan denetimlerde karşılaşılan sonuçlar nelerdir?
Su tahsisinde yaşanan sorunlara ilişkin Bakanlığınıza yapılan bir şikayet var mıdır, şikayet var ise alınan önlemler ve yapılan işlemler nelerdir?
Peşin ödedikleri su parasının karşılığını alamayan çiftçilere, paraları iade edilecek midir? Çiftçilere su verilmemesine rağmen neden paraları bekletilmektedir? Gecikmenin nedeni nedir?
Peşin ödediği su parasının karşılığını alamayan çiftçi sayısı nedir?
Su tahsisinin sağlıklı gerçekleşmemesi vatandaşlar arasında ihtilafa neden olmaktadır. Bu durum nedeniyle kaç ölümlü, kaç yaralı vaka olayı yaşanmıştır? Bakanlığınıza bu konuda yansıyan herhangi bir olay olmuş mudur? İlgili kurum ve kuruluşlarla güvenliğin sağlanmasına/ihtilafın bertaraf edilmesine ilişkin önleyici bir çalışmanız var mıdır?
Bölgedeki su ihtiyacının miktarı konusunda yapılan güncel bir çalışma var mıdır? Varsa bu oran nedir?
Büyük Menderes'in suyunun ortalama 1 metre kadar azaldığı söylenmektedir. Ve bunun daha çok kirlilik nedeniyle olduğu bilinmektedir. Büyük Menderes'in yıllara göre su oranı nedir? Büyük Menderes'in suyunun verimliliğin artması yönündeki çalışmalarınız nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğümüzce (DSİ) tarafından inşa edilerek işletmeye açılmış sulama tesislerini bir sonraki sulama yılına hazır hale getirmek için her yıl rutin olarak bakım onarımları yapılmaktadır.
DSİ tarafından 2024 yılında Büyük Menderes Havzası sınırları içerisinde yer alan illere (Aydın ve Denizli) tahsis edilen su miktarı toplam 730 milyon m"tür. Sulama amaçlı tahsis edilen bu suyun 460 milyon mü Aydın ili sınırları içerisinde kalan arazilere, 270 milyon m3 Denizli ili sınırları içerisinde kalan arazilere tahsis edilmiştir.
2024 yılında Büyük Menderes Havzası ve Işıklı Gölü Baklan Havzası'nda sulama faaliyetleri ile ilgili olarak herhangi bir olumsuz durum yaşanmamıştır.
Sulama suyu ücreti ödemesini yapan üreticilere ilgili sulama birliklerince sulama sezonu süresince su tahsisi sağlıklı bir şekilde sağlanmış olup herhangi bir sorun yaşanmamıştır.
Büyük Menderes Havzası'nda sulama suyu ihtiyacı; geçmiş yıllarda yapılan sulama sonuçları, ürün çeşitliliği, bölgenin iklim yapısı vb. veriler değerlendirildiğinde yaklaşık olarak 970 milyon m? olduğu değerlendirilmektedir.
Son yıllarda yaşanan kuraklık nedeni ile nehir yatağında akan suyun debisi değişkenlik göstermektedir. Bu durum kirletici konsantrasyonunu etkilemektedir. Son 10 yıl içinde akım değerlerinde düşmeler yaşanmaktadır. Yaşanan su kıtlığı nedeni ile Havzada suyun daha etkili ve verimli kullanılması amacıyla; Adıgüzel ve Kemer barajlarından sulanan 126.000 hektar alanın, açık kanalla sulanan yaklaşık 100.000 hektarlık kısmının kapalı sistemle sulanması için planlama ve proje çalışmaları yapılmaktadır.
Muhtemel kuraklık risklerinin olumsuz etkilerinin asgari düzeye indirilmesi ve kuraklıklara karşı hazırlıklı olunması maksadıyla havzalar bazında kuraklık yönetim planları hazırlanmaktadır. Büyük Menderes Havzası Kuraklık Yönetim Planı 2019 yılında tamamlanmıştır. Plan kapsamında, kuraklık analizleri, iklimsel ve hidrolojik modelleme çalışmaları, sektörel etkilenebilirlik analizleri ve kuraklık haritaları hazırlanmış olup kuraklığın etkilerinin asgari seviyeye indirilebilmesi maksadıyla tedbirler belirlenmiştir. Tedbirler kapsamında, sulama tesislerinde sulama suyu verimliliğinin artırılması, yer altı barajlarının yapılması, sulama alanlarının rehabilitasyonu ve tarımsal sulama için su kaynaklarının verimli ve sürdürülebilir bir şekilde kullanılması ile ilgili tedbirler belirlenmiştir. Bu minvalde ilgili kurum ve kuruluşlarla çalışmalar yürütülmektedir.
Bakanlığımızca, Sektörel Su Tahsis Planları (SSTP) hazırlanmıştır. SSTP ile havza ve sektörel alt havza ölçeğinde her sektörün (içme-kullanma, çevre, tarım, enerji, sanayi vb.) ihtiyacı olan suyun, ekonomik, sosyal ve çevresel açıdan analiz edilerek, adil bir şekilde geleceğe yönelik (1,6, 12 ve 18 yıllık) planlanması yapılmaktadır. SSTP'ler, havzalardaki tüm sektörlere içme suyu, tarım, sanayi ve ekosisteme normal durumda ve dört farklı kuraklık şartında su arzının sağlanması, sulak alanların korunması, çevresel akışın sürdürülebilirliğinin sağlanması, suların gereksiz kullanımının önlenmesi ve yeniden su kullanımı ile ekosisteme daha çok su verilmesinin sağlanması hususunda destek olmaktadır.
Suyu tüm kullanım alanlarında verimli kullanarak, kaynaklarımızın sürdürülebilirliğinin sağlanması ve gelecek nesillere aktarılması için "Suda Sıfır Kayıp" temasıyla "Su Verimliliği Seferberliği" başlatılmıştır.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Bu kapsamda kentsel, tarımsal, endüstriyel ve bireysel olmak üzere tüm sektörlerde su verimliliğinin yaygınlaştırılması maksadıyla ileriye dönük hedeflerin ve stratejilerin belirlendiği "Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı" hazırlanmıştır.
İbrahim YUMAKLIBakan