Deprem sonrası Hatay Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce alınan bir karara ilişkin

SORULAR:

Hatay Valiliği Çevre ve Şehircilik İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından 3 Ağustos tarihinde HATAY ili AFAD Koordinasyon Merkezi'nde yapılan toplantıda 192 sayılı Mahalli Çevre Kurul kararı ile hassas alan düzenlemesi yürürlükten kaldırıldı. Bu karara göre, Hatay'da madencilik faaliyeti için ÇED raporu şartı aranmayacak. Karara gerekçe olarak "maden-madeni malzemenin temininde sıkıntı yaşanmaması için 30.01.2020 tarih ve 192 sayılı Mahalli Çevre Kurulu Kararı'nın yürürlükten kaldırılmasına oy birliğiyle karar verilmiştir" denildi. Şubat ayında yaşanan deprem sonrası yaşanan afet ile insani, kültürel ve doğal bir yıkım ile karşılaşmış olan kentimizin yeniden inşası için daha büyük bir özen ve planlamaya ihtiyaç varken özel şirketlerin önündeki engelleri kaldırmak için depremin firsat olarak görülmesi kamuoyu tarafından ise büyük bir tepkiyle karşılanmıştır. Bu bağlamda;

1. Afet sonrası en büyük yıkımı yaşayan kentimizde karara gerekçe olarak gösterilen maden ihtiyacının karşılanmasına ilişkin konunun uzmanlarından ve kamu kurumuna haiz kuruluş olan TMMOB' tan görüş alınmış mıdır?

2) 30.01.2020 Tarih ve 192 Sayılı Mahalli Çevre Kurulu Kararı'nın kaldırılması neticesinde oluşacak doğal tahribata ilişkin hangi önlemler alınmıştır?

3) Alınan tüm kararların kamu yararı taşıması hukuk devletinin bir zorunluluğu olup söz konusu kararın ortaya çıkardığı ve çıkaracağı kamu zararı karşısında kamu yararından söz edilmesi mümkün müdür?

4) İlgili kararın gerekçesi kararın geçici mahiyette olduğunu göstermekte olup kararın geçerlilik süresine ilişkin bir tarih bulunmakta mıdır?

5) Söz konusu karar ile birlikte meydana gelecek maden faaliyeti yoğunluğunun olası kümülatif etki değerlendirmesi yapılmış mıdır?

6) Alınan karara karşı Hatay Barosu tarafından iptal davası açılmış olup ilgili kararın uygulamasının hukuki süreç sona erinceye kadar durdurulması düşünülmekte midir?

CEVAP:

Hatay İlinde 6 Şubat 2023 tarihinde yaşanan deprem felaketinden sonra yapılan çalışmalarda; maden sektörü de dahil olmak üzere tüm ÇED süreçleri; 2872 sayılı Çevre Kanununun 10. maddesine dayanılarak hazırlanan ÇED yönetmeliği hükümleri kapsamında yürütülmektedir. ÇED Yönetmeliğine göre, Yönetmeliğin EK-1 listesinde yer alan Çevresel Etki Değerlendirmesi Uygulanacak Projeleri Bakanlığımızca, EK-2 listesinde yer alan Çevresel Etkileri Ön İnceleme ve Değerlendirmeye Tabi Projeler ise Valiliklerce değerlendirilmekte olup, buna göre iş ve işlemler yapılmaktadır. Madencilik faaliyetleri; ÇED Yönetmeliğinin EK-1 listesi 25. maddesinde ve EK-2 listesi 45. maddesinde yer almaktadır.

30 Ocak 2020 tarih 192 no.lu Mahalli Çevre Kurulu kararı ile Hatay İlinin, özellikle deniz gören bölgelerinde kalan alanlar için EK-2 listesinde yer alan madencilik projeleri EK-I listelerinde değerlendirilerek, sürecin Bakanlığımızca yürütülmesi, diğer alanlar için ÇED yönetmeliği hükümlerinin uygulanması kararı alınmıştır. 06 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen deprem felaketinden sonra vatandaşlarımızın yaşadığı sıkıntıları gidermek ve Hatay İlini bir an evvel toparlamak ve ayağa kaldırmak amacıyla iş ve işlemlerin daha hızlı ve verimli şekilde yürütülmesine yönelik olarak; 03 Ağustos 2023 tarihli Mahalli Çevre Kurulu kararı ile 192 no.lu karar yürürlükten kaldırılmış ve il geneli için genel ÇED yönetmeliği hükümlerinin uygulanması ve Hatay İlindeki her yer için yapılan madencilik projelerinden EK-1 listesinde yer alıyorsa Bakanlığa, EK-2 listesinde yer alıyor ise Valiliğe başvurulması gerektiği kararı alınmıştır.

ÇED Yönetmeliğinin 16. maddesine göre projelerin çevresel etkilerinin incelenmesi amacıyla, proje sahibi tarafından vekâleten yetkilendirilen ve Bakanlıkça yeterlik belgesi verilmiş olan kurum/kuruluşlar tarafından; yönetmeliğin EK-4"te yer alan formatına göre hazırlanan proje tanıtım dosyası İl Müdürlüğüne sunulmaktadır. Çevrim içi ÇED Yönetim Sistemi üzerinden İl Müdürlüğüne sunulan proje tanıtım dosyaları İl Müdürlüğü teknik personeli tarafından, projenin inşaat ve işletme aşamasında, çevresel etkileri, önceliklerin belirlenmesi ve alınacak önlemler kapsamında değerlendirilmek suretiyle ÇED GEREKLİ DEĞİLDİR veya ÇED GEREKLİDİR Kararı verilmektedir. Ancak, ilgili kurumlarımızca verilen bu kararlar faaliyete başlama izni olmayıp, diğer kurumlarında mevzuatları çerçevesinde gerekli izinlerin alınması gerekmektedir.-Yapılan tüm iş ve işlemler Çevre mevzuatı kapsamında gerçekleştirilmekte olup, çevresel etkilere yönelik gerekli tüm tedbirler alınarak, vatandaşların bir an evvel deprem enkazı kalıntılarından kurtarılıp, rahat bir yaşam sürmeleri için Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü yetkililerince yoğun, hızlı ve verimli bir şekilde sonuçlandırmaktadır.