Usta öğreticilerin özlük haklarında iyileştirilme yapılması talebine ilişkin
Kaynak göster
Öznur Bartin (DEM Parti), 23 Kasım 2023 tarihinde 7/6574 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 40 gün sonra, 2 Ocak 2024).
Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari). “Usta öğreticilerin özlük haklarında iyileştirilme yapılması talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/6574, 23 Kasım 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-6574-usta-ogreticilerin-ozluk-haklarinda-iyilestirilme-yapilmasi-talebine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/c0ebb8af-67de-4aed-b979-018bfc87b332
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 40 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 34 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin tarafından Anayasanın 98'inci, İçtüzüğün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Öznur BARTİN Hakkâri Milletvekili
Türkiye'de eğitim sisteminde yaşanan sorunlardan biri de öğretmen/öğreticilerin eşitlikçi olmayan özlük hakları ve ücretleridir. Eğitim içerisinde öğretmen/öğretici olarak en az 6 farklı statüde öğretmen istihdam edilmekte, bu statülerin neredeyse tümünde temel çalışma hakları ihlal edilmektedir. Kadrolu, sözleşmeli, vekil/ücretli öğretmenlerin her geçen gün derinleşen yoksulluk ve artan enflasyona rağmen yoksulluk sınırı altındaki ücretlerine bile erişemeyen bir temel kategori de Kadrosuz Usta Öğreticilerdir. Mesleki giderleri kendileri tarafından karşılanan, aylık 8 ila 11 bin TL ücretle çalışan, güvenlik soruşturması sonucunda istihdam edilen usta öğreticiler kısmi süreli, geçici, güvencesiz ve sözleşmeye tabi çalıştırılmakta, sosyal güvenlik haklarından en az düzeyde yararlandırılmaktadır. Kadrolu usta öğreticiler 657 sayılı kanunun tanıdığı tüm haklardan yararlanır iken kadrosuz çalışan usta öğreticilerin hiçbir hakka sahip olmaması, aynı hizmeti gören kamu görevlileri arasında hizmet karşılık biçimleri bakımından farklılıklar oluşturarak eşitsizliğe neden olmaktadır. Yarı yıl ve diğer tatil dönemlerinde hiç ödenmeyen sosyal güvenlik primleri usta öğreticilere, çalıştıkları dönemde dahi tam zamanlı ödenmemektedir. Hafta içi veya hafta sonları da tam zamanlı 8-9 saat ders veren ancak çalışma süreleri saat üzerinden hesaplanan usta öğreticilerin prim gün sayıları dolmadığı için yıllarca çalışsalar bile emekli olma ihtimalleri düşük kalmaktadır. Kadrosuz usta öğreticiler, 20-25 yıl çalışmalarına rağmen kıdem tazminatı alamadığı gibi kurs onayları yenilenmezse işsiz kalmakta, işsizlik sigortasından faydalanamamaktadır. Hatta bir bakımdan emek sömürüsüne maruz kalan usta öğreticilerinin bir kısmının sağlık hakkından tam yararlanabilmesi, ilave prim yatırılması şartına bağlanmıştır.
Gerekçenin tamamını göster (8 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Sayıları yaklaşık 100 bin olduğu ifade edilen kadrosuz usta öğreticilerden emekli olmak isteyenlere getirilen borçlandırma yöntemi birçok usta öğretici için geçerli koşullar sağlanmadığından çoğunlukla yararlanamamaktadırlar. Usta öğreticiler kamu hizmeti vermelerine rağmen kamu emekçilerinin haklarına sahip olmaması iş barışına aykırı olduğu gibi iş hayatında var olan eşitsizliği de daha da derinleştirmektedir.
Bu kapsamda;
2)
3)
4)
5)
6)
7)
SORULAR
Bakanlığınız bünyesinde eğitim veren kurumlarda usta öğretici olarak istihdam edilen kişi sayısının son 20 yılda yıllara göre dağılımı nedir?
Milli Eğitim Bakanlığı bünyesindeki usta öğreticilerin kadrolu ve güvenceli çalıştırılmamasının gerekçesi nedir?
Usta öğreticilerinin özlük haklarının adil ve eşit bir şekilde gözetilmesi, kadrolu ve güvenceli çalışmasına yönelik çalışmanız ne zaman olacaktır?
Usta öğreticiler tam gün çalışmalarına rağmen prim ödenekleri neden saat bazında hesaplanmaktadır?
Tam zamanlı çalışan bir usta öğreticinin emeklilik hakkından yararlanması için çalışması gereken saat ve gün sayısı kaçtır/kaç yıl prim yatırmış olması gerekir?
Usta öğreticilerin işsiz kaldıkları dönemlerde işsizlik ödeneği alabilmelerine dönük bir çalışmanız var mıdır?
Mesleki eğitim veren usta öğreticilerin eğitim için yaptıkları harcamaların Bakanlığınız tarafından karşılanması için yürütülen bir çalışmanız olacak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
Bakanlığımıza İlgi'de kayıtlı yazıyla iletilen Kocaeli Milletvekili Nail ÇİLER'in 716571, Hakkari Milletvekili Öznur BARTİN"in 7/6574, Hakkari Milletvekili Vezir Coşkun PARLAK"'ın 7/6575, Tekirdağ Milletvekili Nurten YONTAR"ın 7/6578 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
Strateji Geliştirme Başkanlığı
HAKKÂRİ MİLLETVEKİLİ ÖZNUR BARTİN'İN 7/6574 ESAS NUMARALI YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Prime esas kazançlar" başlıklı 80'inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde: "Sigortalıların günlük kazançlarının hesabında esas tutulan gün sayıları, aynı zamanda, bunların prim ödeme gün sayılarını gösterir. Ancak, işveren ve sigortalı arasında kısmi süreli hizmet akdinin yazılı olarak yapılmış olması kaydıyla, ay içerisinde günün bazı saatlerinde çalışan ve çalıştığı saat karşılığında ücret alan sigortalının ay içindeki prim ödeme gün sayısı, ay içindeki toplam çalışma saati süresinin 4857 sayılı İş Kanunu'na göre belirlenen haftalık çalışma süresine göre hesaplanan günlük çalışma saatine bölünmesi suretiyle bulunur. Bu şekildeki hesaplamada gün kesirleri bir gün kabul edilir." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı maddenin (j) bendinde ise: "Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında ilgili mevzuatı çerçevesinde uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanların prim ödeme gün sayısı 30 günü aşmamak kaydıyla, bir takvim ayı içerisinde hak kazandıkları brüt ek ders ücreti toplam tutarının, prime esas günlük kazanç alt sınırına bölünmesi sonucu bulunur. Bu şekilde yapılacak hesaplamalarda tam sayıdan sonraki küsuratlar dikkate alınmaz." denilmiştir.
Bu hükümlerden hareketle Hazine ve Maliye Bakanlığının 09.07.2010 tarihli ve 45/10283 sayılı yazısında; uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanların prim ödeme gün sayısının 30 günü aşmamak kaydıyla bir takvim ayı içerisinde hak kazandıkları brüt ek ders ücreti toplam tutarının, prime esas günlük kazanç alt sınırına bölünmesi sonucu bulunacağını; uzman ve usta öğretici statüsü dışında çalışanların prim ödeme gün sayısının ise bir takvim ayındaki ek ders saati toplamının 7,5 saate bölünmesi suretiyle tespit edileceğini belirtmiştir.
Bu itibarla Bakanlığımıza bağlı eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında görev yapan uzman ve usta öğreticiler ile uzman ve usta öğretici statüsü dışında çalışanların prim ödeme gün sayılarının belirlenmesinde, Hazine ve Maliye Bakanlığının yazısında belirtilen açıklama çerçevesinde işlem yapılmaktadır.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 09.12.2004 tarihli ve 16-327 Ek sayılı Genelgesinde özetle; Hazine ve Maliye Bakanlığından alınan görüş doğrultusunda Bakanlığımıza bağlı eğitim kurumlarında Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın 9'uncu maddesi çerçevesinde ek ders ücreti karşılığında görevlendirilenlerin, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu'nun 46'ncı maddesi uyarınca bu Kanun kapsamına dahil olmadıkları, dolayısıyla ilgililerden işsizlik sigortası primi kesilmesinin uygun görülmediği belirtilmekte olup Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığının görev alanında bulunmaktadır.
Hayat boyu öğrenme kurumlarında açılan kursların eğitici bilgileri e-Yaygın sisteminin hizmete alındığı 27.10.2014 tarihinden itibaren Bakanlığımız veri tabanlarında tutulmaya başlanmıştır. Ücretli Usta Öğretici Sayısı: 2014 yılında (27 Ekim-31 Aralık) 11.793, 2015 yılında 29.346, 2016 yılında 33.022, 2017 yılında 39.257, 2018 yılında 50.732, 2019 yılında 66.315, 2020 yılında 50.325, 2021 yılında 70.263, 2022 yılında 105.670 ve 2023 yılında (01 Ocak-04 Aralık) 118.226'dır.
Hayat boyu öğrenme kurumlarında ihtiyaç olması durumunda; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89*uncu maddesi ve 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun
, 47'nci maddesi gereğince usta öğreticiler ek ders ücreti karşılığı görevlendirilmektedir. Resmi Strateji Geliştirme Başkanlığı görevi bulunmayan kişilere haftada 40 saate kadar, resmi görevi bulunan kişilere ise haftada 10 saate kadar ders görevi verilebilmektedir. Ek ders ücretleri saat başına gündüz ücreti net 60,12 TL, gece ve hafta sonları ise net 64,41 TI."dir. Cumhurbaşkanımızın 11.11.2023 tarihli Kararı ile fiilen okutulan 2 saat için | saat eğitim öğretim destek görevi karşılığında ayrıca ek ders ücreti ödenmektedir. Böylelikle usta öğreticilerin geliri 9650 oranında artırılmıştır. Usta öğreticilere ek ders ücretleri saat başına; gündüz 90,18 TL, gece, hafta sonları, yarıyıl ve yaz tatillerinde ise 96,61 TL ödenmektedir. Aylık 176 saat derse giren bir usta öğretici 15.871,68 TL (1/2 oranı dahil) net ücret almaktadır. Akşam ve hafta sonu derse girilmesi durumunda ise bu ücret 17.003,36 TL*ye kadar çıkmaktadır.
Sigorta iş ve işlemleri 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 80'inci maddesi gereği; sigortaları bir takvim ayı içerisinde hak kazandıkları brüt ek ders ücreti toplam tutarının, prime esâs günlük kazanç alt sınırına bölünmesi sonucuna göre hesaplanmaktadır. Aylık 126 saat derse giren bir usta öğreticinin sigortası 30 gün üzerinden yatırılmaktadır. Usta öğreticilerin emeklilik iş ve işlemleri, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu kapsamında yürütülmektedir.