Bakanlığın hizmet ve binalarının engelliler için erişilebilirliğine ve istihdam edilen engelli personele ilişkin
Kaynak göster
Mahmut Dindar (DEM Parti), 5 Aralık 2023 tarihinde 7/7029 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 111 gün sonra, 25 Mart 2024).
Mahmut Dindar (DEM Parti, Van). “Bakanlığın hizmet ve binalarının engelliler için erişilebilirliğine ve istihdam edilen engelli personele ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/7029, 5 Aralık 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-7029-bakanligin-hizmet-ve-binalarinin-engelliler-icin-erisilebilirligine-ve-istihdam-edilen-eng (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/aa8718d3-3c97-41c8-9fe3-018c3ec9ba25
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 111 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasanın 98" inci ve TBMM İçtüzüğünün 96 ncı ve 99" uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Mahmut DİNDAR Van Milletvekili
BM Engelli Hakları Sözleşmesi 1982 Anayasası'nın 90. Maddesi gereği imzalanıp TBMM'de onaylandıktan sonra iç hukuka dahil edilerek esas alınmıştır. Engellilerin temel hak ve özgürlüklerine ilişkin temel bir çerçeve sunduğu için Türkiye'deki yasaların bu sözleşmeye uygun olması gerekmektedir. Türkiye Cumhuriyeti Devleti 30 Mart 2007 tarihinde Engelli Hakları Sözleşmesi'ni imzalamış ve 28 Ekim 2009'da TBMM'de onaylayarak taraf olmuş ve yükümlük altına girmiştir. 26 Mart 2015 tarihinde ise BM Engelli Hakları Sözleşmesi'nin İhtiyari Protokolü de imzalandıktan sonra onay sürecini de tamamlamıştır. Bu yönüyle sözleşme hükümlerinin uygulanmaması ve verilen yükümlülüklerin ertelenerek yerine getirilmemesi hukuk dışı bir durum olarak ele alınmalıdır. Sözleşmenin 3. Maddesi Engelli haklarının ve haklarına ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmesinde esas alınması gereken ilkeleri çok net belirlemiştir. Buna göre "Engellilerin topluma tam ve etkin katılımlarının sağlanması, Kendi seçimlerini yapma özgürlükleri ve bağımsızlıklarını da kapsayacak şekilde, engelli bireylerin insanlık onuru ve bireysel özerkliklerine saygı gösterilmesi, Ayrımcılık yapılmaması, Farklılıklara saygı gösterilmesi ve engellilerin insan çeşitliliğinin bir parçası olarak kabul edilmesi, Fırsat eşitliğinin sağlanması, Erişilebilirlik olması, kadın-erkek eşitliğinin gözetilmesi ve Engelli çocukların gelişim kapasitesine ve kendi kimliklerini koruyabilme haklarına saygı duyulması, sözleşmenin temel ilkeleridir. Sözleşmenin bir tarafı olan ve yükümlülük altında olan Türkiye Devleti'nin bu ilkeler ışığında uyması ve uygulaması gereken haklar Sözleşmenin 10. ve 30. Maddeleri arasında ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. Engelliler Konfederasyonun hazırladığı "Sözleşme Gölge Raporu" sözleşme hükümlerinin önemli bir bölümünün hala yaşama geçirilmediğini ortaya çıkarmıştır. Türkiye'de engellilerin sayılarına ilişkin birçok başlıkta veri ya hiç yoktur ya da güncel veri yoktur. Engellilere ilişkin "insan hakları yaklaşımının" yerleşik olmaması, bütüncül bir bakış açısı ve politika ile meselenin ele alınmaması; geleneksel olumsuz yaklaşımları, salt tıbbi yaklaşımları egemen kılmaktadır. Engellilerin hakları insan hakları mücadelesinin bir bileşeni olarak görülmeli ve engellilere yönelik kamusal hizmetler sosyal devlet olmanın gereği olarak derhal yerine getirilmelidir. 2001 yılı Türkiye Özürlüler Araştırması'na göre sayıları 8 Milyon üzerinde olan, 2011 yılı Nüfus ve Konut Araştırmasına göre sayıları 5 milyon üzerinde olan engelli nüfus toplam nüfusun yüzde 7 ila 12'sine denk gelmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (17 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
2)
3)
5)
6)
8)
9)
Engellilere yönelik sunulan/sunulmayan kamu hizmetleri aileleri ile birlikte tüm toplumu ilgilendirmektedir. Bunun için genel kamu hizmetleri tasarım ve sunumunun tüm bakanlıklarda, online ve fiilen erişim imkanları arttırılmalıdır. Özellikle engelli çocukların eğitime erişimi, yetişkin engellilerin okur-yazar olması ve yaygın eğitim hizmetlerinden yararlanmaları engellilerin yaşamını doğrudan etkilemektedir. Engellilerin eğitim hizmetlerine erişimi BM sözleşmesinin 24. Maddesinde devletlerin bir yükümlülüğü olarak kabul edilmiştir.
Bu bağlamda:
Bakanlığınız görev alanında olan tüm yerleşke ve binalar (il müdürlükleri-taşra teşkilatı dahil) tüm engel gruplarının erişilebilirliğine uygun mudur?
Bakanlığınızın internet sitesi ve e-devlet uygulamaları kaç yıl içerisinde engelliler için de "eerişilebilir? olacaktır?
Erişilebilirlik için uygun olmayan mekan ve alanlar (WC, Merdiven, Asansör, Yol ve Geçitler, Otoparklar, Ulaşım Servisleri ve diğer ilgili yerler) hangi süre içerisinde erişilebilir hale getirilecektir?
Bakanlığınız bünyesinde kaç işaret dili tercümanı istihdam edilmektedir? Hangi illerde işaret dili tercümanı istihdam edilmektedir?
Bakanlığınız kapsamında yasal istihdam kotası doluluk oranı nedir? Yasal olarak doldurulması zorunlu olan kotanın doldurulmama gerekçeleri nelerdir?
Bakanlığınız kapsamında şube müdürü ve üzeri kadrolarda kaç engelli istihdam edilmektedir?
Bakanlığınız görev kapsamındaki mevzuatın işaret dili ve Braille ile yaygınlaştırılması çalışmalarını planlıyor musunuz?
Türkiye'de kaç kaynaştırma öğrencisi eğitim almaktadır? Kaynaştırma öğrencilerinin engel gruplarına göre dağılımı nedir?
Türkiye'de ilk ve orta kademe okullarda işaret dili yeterliliği olan kaç idareci mevcuttur? Sayının ve farkındalığın arttırılması için hangi faaliyetler yürütülmektedir?
SORULAR
Türkiye'de 2019-2023 eğitim öğretim yılı için okul öncesi eğitime erişebilen engelli öğrenci sayısı kaçtır?
Türkiye'de tüm engel grupları için erişilebilir okul sayısı kaçtır? Erişilebilir olmayan okulların erişilebilirliği amacıyla kaç yıllık bir planlama öngörülmektedir?
Türkiye'de engelliler yaygın eğitim hizmetlerinden ne kadar yararlanmaktadır?
Müfredat ve ders kitaplarında engellilere yönelik ayrımcı ifadelerin ayıklanması amacıyla bir çalışma yürütülmekte midir?
Türkiye?de engelli hakları farkındalığı eğitimi almış öğretmen sayısı kaçtır? 15)BM Engelli Hakları Sözleşmesi farkındalığının arttırılması amacıyla müfredat değişimi planlanmakta mıdır?
Özel rehabilitasyon merkezlerinde çalışan öğretmenlerin engelli hakları farkındalığını arttırma faaliyetleri nelerdir?
Özel rehabilitasyon merkezlerinde çalışan öğretmenlerin daha nitelikli bir hizmet verilebilmesi amacıyla kadroya geçirilmesini planlıyor musunuz?
Türkiye'de "engelli çalışmaları" üzerine akademik çalışma yürüten araştırma ve uygulama merkezi, yüksek lisans ve doktora programı sayısı kaçtır? Bu kapsamda istihdam edilen kişi sayısı ve ayırılan bütçe miktarı nedir?
Türkiye'deki üniversitelerin kaçında engelli danışma ve destek birimi mevcuttur?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
b) 08.02.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1375660 sayılı yazınız.
c) 19.02.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1385435 sayılı yazınız.
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c)'de kayıtlı yazıyla iletilen Van Milletvekili Mahmut DİNDAR'ın 777029, İzmir Milletvekili İbrahim AKIN'ın 7/9182, Aydın Milletvekili Süleyman BÜLBÜL'ün 7/9451 ve Van Milletvekili Sinan ÇİFTYÜREK'in 7/9457 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek"te sunulmuştur.
2005 yılında yürürlüğe giren 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun kapsamında başta engelliler ve yaşlılar olmak üzere bireylerin herkes gibi ve herkesle birlikte, yaşamın tüm alanlarındaki hak ve hizmetlere ulaşabilmesi ve bunlardan yararlanabilmesi güvence altına alınmıştır.
Bakanlığımızın "https://sgb.meb.gov.tr/www/resmi-istatistikler/icerik/64" internet adresinde yayımlanan 2022-2023 yılı Milli Eğitim İstatistikleri Örgün Eğitim Kitabının 1.15 tablosunda özel eğitim kurumlarında okul, öğrenci, öğretmen ve derslik sayıları mevcuttur.
Başta fiziksel engelliler ve yaşlılar olmak üzere bireyler için okul binalarında yapılması öngörülen düzenlemeler; 5378 sayılı Engelliler Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle Bakanlığımızın 17.12.2009 tarihli, 9648 sayılı (2009/90) Genelgesi ile duyurulmuştur. Genelge gereğince; okul girişlerine rampa yapılması, zemin kaplamalarının kaymayan ve tekerlekli sandalye hareketini güçleştirmeyen malzeme ile kaplanması, birden fazla katlı eğitim yapılarında standartlara uygun engelli asansörü yapılması, dersliklerin eşiksiz ve kot farkı olmaksızın tasarlanması, yazı tahtalarının uygun yüksekliğe asılması, engelliler için we. düzenlenmesi, tören alanlarının fiziksel engelli öğrencilerin ulaşılabilirliğini ve hareketini kolaylaştıracak şekilde erişilebilir olması öngörülmüştür.
Özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin her tür ve kademedeki eğitimlerini öncelikle kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla akranları ile birlikte aynı sınıfta tam zamanlı yürütebilmeleri için bu kapsamda yeni yapılacak eğitim kurumlarında eğitimin bütün kademeleri göz önünde bulundurularak Destek Eğitim Odalarına yer verilmiştir.
Bakanlığımıza bağlı işitme ve görme engelliler, hafif, orta ve ağır düzeyde zihinsel yetersizliği olan öğrenciler ile otizmli öğrencilere ait özel eğitim kurumları bulunmaktadır.
Eğitimin her kademesinde bütün engel gruplarının durumlarına yönelik fiziki alt yapı tesis edilmekte olup mekânsal olarak ihtiyaçlarını karşılayacak bütün donanımlar hizmete sunulmaktadır.
Bakanlığımız, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde görev alan öğretmenler için Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 21.04.2021 tarihli ve 10 sayılı Kararı ile uygulamaya konulan destek eğitim programları çerçevesinde engelli hakları, aile eğitimi, farkındalık oluşturma vb. alanlarda hizmet içi eğitim, rehberlik, denetim vb. yoluyla eğitim ve bilgilendirme çalışmaları yürütmektedir. 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında gerçek ve tüzel kişiler tarafından özel sektör eliyle faaliyet gösteren özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerindeki öğretmenler, 5980 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun "Özlük hakları ve sorumluluklar" başlıklı 9'uncu maddesinin dördüncü fıkrasındaki "Kurumlarda görev yapan yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usla öğreticiler, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere; a) Sosyal güvenlik ve özlük hakları yönünden; 306 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ile 4857 sayılı İş Kanunu, ... hükümlerine tâbidir." hükmüyle Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği"nin "Özlük hakları" başlıklı 42'nci maddesinin birinci fıkrasındaki "Kurumlarda görev yapan eğitim personeli ile diğer personel, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu hükümleri saklı kalmak üzere, sosyal güvenlik ve özlük hakları yönünden, 31/5/2006 tarihli ve 5910 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 4857 sayılı İş Kanununun hükümlerine tabidir." hükümleri doğrultusunda çalışmaktadırlar.
Strateji Geliştirme Başkanlığı
Bakanlığımızca eğitime fiziki erişilebilirliğin sağlanması amacıyla yeni yapılacak eğitim ortamları belirlenen erişilebilirlik ölçütlerine uygun olarak inşa edilmekte, var olan eğitim ortamlarında asansör, rampa, hissedilebilir yüzey vb. düzenlemeler yapılmaktadır.
Engelli hakları ve engelliliğe ilişkin ifadeler; farklılıklara saygı kapsamında engelli bireysel haklarına ve özelliklerine saygı, engellilerin topluma katılımlarının sağlanması amacıyla müfredat içeriğinde kazanımlar ve açıklamalar olarak yer almaktadır. Ders kitapları; Milli Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği'nin "Ders kitaplarının ve eğitim araçlarının hazırlanması" başlıklı 8'inci maddesine dayanarak hazırlanan ve Talim ve Terbiye Kurulunun 14.09.2023 tarih ve 83980939 sayılı mütalaasıyla kabul edilen "Ders Kitabı ve Eğitim Araçları ile Bunlara Ait E-içeriklerin İncelenmesinde Değerlendirmeye Esas Olacak Kriterler ve Açıklamaları" çerçevesinde incelenip değerlendirilmektedir.
1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun genel amaçları ve temel ilkeleri arasında yer alan "Genellik ve Eşitlik" ilkesi, "Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliğinde" yer alan ilgili maddeler çerçevesinde öğretim programları temel insan hak ve özgürlüklerini esas alan ve her türlü ayrımcılığı reddeden bir yaklaşımla hazırlanıp uygulanmaktadır.
Kamu kurum ve kuruluşları tarafından kadrolarının 93 oranında engelli personel istihdam etme zorunluluğu bulunmaktadır. Bu yükümlülük gereğince Bakanlığımız tarafından istihdam edilen engelli personel doluluk oranı "o 3 olduğu görülmüştür.
11.09.2014 tarihli ve 29116 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda özel eğitim okul/kurumlarına devam eden öğrenciler ile yaygın eğitim hizmetinden yararlanan özel eğitim kursiyerleri kayıtlı oldukları resmi okul/kurumlara ücretsiz taşınmaktadır. Ücretsiz taşıma hizmeti verilen özel eğitim ihtiyacı olan öğrenci/kursiyerlerden tekerlekli sandalye kullanan veya yürüme güçlüğü yaşayanlara hizmet verecek servis araçlarında liftli donanım, standartlara uygun seyyar rampa ve ihtiyaç duyulacak diğer teknik özellikler aranmakta, engel durumuna uygun araçlar ile taşıma hizmeti sağlanmaktadır.