İş göremezlik ödeneğine dair çeşitli verilere ilişkin
Kaynak göster
Zülküf Uçar (DEM Parti), 14 Aralık 2023 tarihinde 7/7320 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 259 gün sonra, 29 Ağustos 2024).
Zülküf Uçar (DEM Parti, Van). “İş göremezlik ödeneğine dair çeşitli verilere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/7320, 14 Aralık 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-7320-is-goremezlik-odenegine-dair-cesitli-verilere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/760ca4a9-b232-4a00-bc33-018c6d9c74d3
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 259 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)HEDEP Tarih * lar 12. 20V 02... / 3 2 0 Aşağıda sıralamış bulunduğum sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim
Zülküf UÇAR Van Milletvekili
Anayasanın 60. Maddesi Sosyal Güvenlik Hakkını düzenlemektedir.
Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Anayasa Mahkemesine göre; Sosyal Güvenlik Hakkı, çağdaş devlet anlayışının bir sonucu olan sosyal hukuk devletinde geçerli sosyal güvenlik ve sosyal adalet ilkeleri gereğince toplumdaki insanlara, insan onuruna yaraşır asgari yaşam düzeyi sağlamak ve onları korumakla görevi devletten bu yönde gerekli tedbirleri almasını ve teşkilatları kurmasını talep hakkıdır.
Sosyal Güvenlik Hakkının bir görünümü olan İş göremezlik hali; sigortalının iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinden herhangi birisi nedeniyle geçici ya da sürekli olarak çalışamaz hale gelmesi durumudur.
2510 Sayılı kanun ile düzenlenen kısa vadeli sigorta kolu olarak, meslek hastalığı ve iş kazası hallerinde iş göremezlik ödeneği; geçici iş göremezlik ve sürekli iş göremezlik olarak iki şekilde düzenlenmiştir.
Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından görevlendirilen hekim veya sağlık kurulu tarafından verilen rapora istinaden iş göremezlik süresi ve oranı tespit edilmektedir. Buna göre sigortalıya ödenecek ödeneğin miktarı belirlenmektedir.
Raporların, gerçeğe aykırı olduğu ve çoğunlukla iş gücü kaybını bilimsel ölçütlerle tespit etmediği yönünde bir çok şikayet gelmektedir yurttaşlardan.
Yurttaşlardan gelen bilgiler, ödeneğin oldukça düşük miktarlarda ödendiği, geçim sınırının çok altında kaldığını göstermektedir. Bu husus, Anayasa ve kanun ile düzenlenen sosyal devlet ilkesi ile uyumlu olmayan sonuçlara yol açmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Yurttaşlara ödenen iş göremezlik aylıkları, Sosyal Devlet İlkesi ve Sosyal Güvenlik Hakkı ile öngörülen insan onuruna yaraşır asgari yaşam şartını sağlamakta mıdır?
Son 5 yılda iş göremezlik başvurusunda bulunan yurttaş sayısı kaçtır? Bunlardan kaç tanesinin başvurusu olumlu sonuçlanmıştır? Başvurusu reddedilen yurttaş sayısı kaçtır?
Türkiye'de geçici iş göremezlik veya sürekli iş göremezlik ödeneğinden faydalanan yurttaş sayısı kaçtır?
En düşük ve en yüksek iş göremezlik ödeneği ne kadardır?
Yüksek Sağlık Kurulları ve Adli Tıp Kurumunun düzenlediği iş göremezlik raporları bakanlığınızca bilimsel ve objektif ölçütler bakımından denetlenmekte midir?
Ödeneklerin enflasyon oranı doğrultusunda düzenlenmesine yönelik çalışmanız var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
İlgi (o :20.12.2023 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1344244 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ile Van Milletvekili Sayın Zülküf UÇAR tarafından yöneltilen 7/7320 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.
"Geçici iş göremezlik ödeneği; iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hâllerinde 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda belirtilen geçici iş göremezlik sürelerinde verilen ödenektir. İş göremezlik ödeneği hesaplanırken öncelikle ödeneğe esas günlük kazanç belirlenmektedir. Esas tutulacak günlük kazanç; iş kazasının olduğu, meslek hastalığında ise iş göremezliğin başladığı tarihten önceki on iki aydaki son üç ay içinde; analık ve hastalık halinde ise iş göremezliğin başladığı tarihten önceki on iki aydaki 80'inci maddeye göre hesaplanacak prime esas kazançlar toplamının, bu kazançlara esas prim ödeme gün sayısına bölünmesi suretiyle hesaplanır. Geçici iş göremezlik ödeneğinin günlük tutarı, yatarak tedavilerde günlük kazancın yarısı, ayaktan tedavilerde ise üçte ikisidir. Belirlenen günlük ödeme tutarı analık, iş kazası ve meslek hastalığı durumunda istirahat raporu gün sayısıyla çarpılarak nihai ödenek tutarı belirlenmektedir. Hastalık durumunda ise toplam istirahat süresinden 2 gün kesinti yapılarak ödeme işlemi gerçekleştirilmektedir. Hesaplanan iş göremezlik ödeneği sigortalı adına Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) bildirilen brüt ücret üzerinden hesaplanmakta ve kişinin elde ettiği ücretin makul bir oranı şeklinde ödenmektedir. Sigortalıların enflasyon gözetilerek brüt ücretlerinde yapılan artışlar doğrudan iş göremezlik ödeneğinde artış olarak yansımaktadır.
Öte yandan, 5510 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin birinci fıkrasına göre; branşları SGK tarafından belirlenecek uzman hekimlerden oluşan Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu; Milli Savunma Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Yüksek Öğretim Kurulu, en fazla üyeye sahip işveren, işçi ve kamu çalışanlarını temsil eden konfederasyonlar, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu, Türk Tabipleri Birliği, Türkiye Ziraat Odaları Birliği ile Kurum tarafından görevlendirilecek birer uzman hekimden oluşmaktadır.
Kurul aynı Kanunun 58 inci maddesinin dördüncü fikrası kapsamında sigortalılar hakkında vazife malullük derecesi, iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik derecesi tespiti ile çalışma gücünün malüliyeti gerektirecek derecede kaybına ilişkin SGK sağlık kurullarınca verilen kararlardan itiraza konu kararlara karşı ilgililerin itirazlarını inceleyip karara bağlar. Kurul tarafından alınan kararlar nihai olup sigortalıların bu kararlara itiraz hakkı olmamakla birlikte konuya ilişkin İş Mahkemesinde dava açma hakları bulunmaktadır.
Ayrıca, iş göremezlik geliri alan kişilere ilişkin veriler SGK resmi web sitesinde (www.sgk.gov.ir) yayımlanmaktadır.
Bakan
Ayrıntılı bilgi için irtibat: Soru Önergeleri Birimi
Çankaya / ANKARA Talafan: (212) 20A AN ON