İstanbul'un Çengelköy ilçesinde bulunan bir sitenin kentsel dönüşüm sürecine ilişkin

Tüm itirazlara rağmen yapılan yasal değişikliğin neler getirdiğinin ilk örneği 29 Mayıs Sitesi'nin kentsel dönüşüm sürecinde yaşanmaktadır.

Üsküdar Çengelköy'de bulunan 29 Mayıs Sitesi; yatay mimariye sahip, üç katlı binaların olduğu 134 daire ve 10 bloktan oluşan bir yerleşim alanıdır. Sitedeki 134 dairenin 110'u Türkiye Diyanet Vakfı'na, 24'ü şahıslara aittir. Vakıf, 2016 yılından beri emlak rantı nedeniyle sitenin yıkılıp yerine lüks konut projesi yapmak istemektedir.

2016 yılında hazırlanan imar planı, vakfın lehine ciddi imar rantı yaratılacağı ve söz konusu 12 bin metrekarelik arazinin Boğaziçi Etkilenme Sınırları içinde kaldığı gerekçesiyle 2018 yılında Mahkemece iptal edilmiştir.

Diyanet Vakfı, bu sefer de deprem riski bahanesiyle sitenin kentsel dönüşüm kapsamına alınması için CENA İnşaat ile sözleme imzalamıştır. CENA İnşaat'ın görevlendirdiği Agrega Yapı 7 Haziran 2022'de evlerinde oturan insanlardan habersiz, izin almadan karot testi yapmıştır. Agrega Yapı; Çevre, Şehircilik ve İklim Bakanlığı tarafından 31 Mayıs 2022'de lisansı iptal edilen ve tüm faaliyetleri durdurulan bir şirkettir. Dahası, Agrega Yapı tarafından hazırlanan risklidir? raporunun tarihi karot testinin yapıldığı gün değil, öncesinde düzenlenmiştir. Yani Diyanet Vakfı lehine yetkisi olmayan bir şirket tarafından hukuksuzca mülke zarar verilmiş ve evrakta açıkça sahtecilik suçu işlenmiştir. Site sakinleri tarafından İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusu yapılmasına rağmen herhangi bir yaptırım uygulanmamış, işlenen suçlar göz ardı edilmiştir.

Maalesef yaşanan hukuksuzluklar bunlarla da sınırlı kalmamıştır. 29 Mayıs Sitesi'nin alanı, Diyanet Vakfı'nın talebi ile Bakanlık tarafından 22 Ekim 2022'de "rezerv yapı alanı? ilan edilmiştir. Her ne kadar yasaya göre "rezerv yapı alanları" yerleşime uygun boş ve kamu mülkündeki yerler olması gerekse de yasalara uyulmamış ve 28 Mart 2023'te yeni imar planı askıya çıkarılmıştır.

"Rezerv yapı alanları" kararına itirazlar yükselirken iktidarınızca 6306 sayılı Kanun değiştirilmiş ve yerleşim yerlerinin de "rezerv alan" ilan edilebileceğine dair yeni maddeler jet hızıyla Meclis'ten geçirilmiştir. Diyanet Vakfı da yeni yasaya dayanarak hemen harekete geçmiş ve yasadaki değişiklik ile kurulan Marmara Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü'ne başvurup 29 Mayıs Sitesi'nin derhal boşaltılmasını talep etmiştir. Böylece halkın değil, sermayenin çıkarlarını önceleyen, barınma krizini derinleştiren, yoksul halkı merkezi alanlardan göç etmeye zorlayan ve yerinden eden uygulamalar yasal güvenceye kavuşturulmuştur.

Çoğu kiracı olan yurttaşlara kış ortasında, kiralık konut fiyatlarında fahiş artışların olduğu bu dönemde evlerini tahliye etmeleri dayatılmaktadır. Tahliye kararına uyulmadığı gerekçesiyle Marmara Kentsel Dönüşüm Başkanlığı 2 Kasım 2023'te ilgili kurumlara yazdığı yazı ile evlerin elektrik, su ve doğal gaz hizmetlerinin 29 gün boyunca kesilmesi talimatını vermiştir. Site sakinlerinin tahliye kararına karşı nöbet eylemi devam etmektedir.

Bu bağlamda;