Motosikletli kuryeliğin tehlikeli meslek sayılması talebine ilişkin
Kaynak göster
Yüksel Mansur Kılınç (CHP), 14 Aralık 2023 tarihinde 7/7441 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 335 gün sonra, 13 Kasım 2024).
Yüksel Mansur Kılınç (CHP, İstanbul). “Motosikletli kuryeliğin tehlikeli meslek sayılması talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/7441, 14 Aralık 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-7441-motosikletli-kuryeligin-tehlikeli-meslek-sayilmasi-talebine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d74dccba-f4ea-471b-90bd-018c6c9caa82
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 335 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sayın Vedat IŞIKHAN tarafından, Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğünün 96. Maddeleri gereğince, yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Gelişen platform ekonomisinin istihdam talebi sonucu ülkemizde moto kuryelerin sayısı hızla artarak yüz binleri bulmuştur. Son yıllarda gıda dağıtım hizmetleri ve perakende ticaret faaliyetleri başta olmak üzere birçok sektörde platform tabanlı çalışmanın yaygınlaşması, istihdam statülerinin belirsiz bir hâl almasına, istihdam statüleri arasındaki gri alanın her geçen gün genişlemesine yol açmaktadır.
Hizmet sektörünün en önemli parçalarından biri olmasına rağmen moto kuryeliğin henüz yasal güvencelerinin şekillenmemesi, "Tehlikeli Meslekler Statüsü"ne alınmaması, on binlerce kişinin "Mesleki Yeterlilik Belgesi" olmadan eğitimsiz olarak kuryelik yapması, sigortalı çalışmanın, işçi güvenliği ve sağlığı eğitimlerinin sınırlı kalması; göçmen işçilerin düşük ücretle ve güvencesiz çalıştırılması; moto kurye iş kazalarının ve ölümlerinin artması, moto kuryelerin karşı karşıya bulunduğu önemli sorunlardır.
Son olarak 30.11.2023 tarihinde İstanbul'da Somali Cumhurbaşkanı'nın oğlu olduğu ileri sürülen Mohammed Hassan Shekh Mohamud'un kullandığı plakalı otomobil, Kennedy Caddesi Avrasya Tüneli çıkışı Zeytinburnu istikametinde moto kurye Yunus Emre Göçer'in kullandığı motosiklete arkadan çarpmış, kazada, ağır yaralanan Yunus Emre Göçer, kaldırıldığı hastanede yaşamını yitirmiştir.
Bu bağlamda;
SORULAR
01.12.2023 tarihi itibariyle ülkemizde moto kurye olarak kaç kişi çalışmaktadır?
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu"nun 3.maddesinin g fıkrasında "İş kazası, "iş yerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olaydır." şeklinde tanımlanmaktadır. Buna göre son 2 yılda meydana gelen iş kazalarında kaç moto kurye yaralanmış, kaç moto kurye hayatını kaybetmiştir?
Bakanlığınız, moto kuryelerin kayıt dışı ve güvenli sürüş belgeleri olmadan çalıştırılması başta olmak üzere, düşük ücretle ve iş sağlığı güvencesi olmadan çalıştırılmasının önlenmesi için hangi tedbirleri almaktadır?
Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından hazırlanan ve onaylanarak yürürlüğe giren Motokurye Ulusal Meslek Standartları Belgesi neden zorunlu hale getirilmemektedir?
Moto kurye mesleğinin tehlikeli meslekler sınıfına sokulması için İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü'nün bir çalışması bulunmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
İlgi (o : 25.12.2023 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1347085 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ile İstanbul Milletvekili Sayın Yüksel Mansur KILINÇ tarafından yöneltilen 7/7441 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.
"İşyerlerinin iş sağlığı ve güvenliği açısından yer aldığı tehlike sınıfları 26/12/2012 tarihli ve 28509 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'nin ekinde yer alan İşyeri Tehlike Sınıfları Listesi'nde belirtilmiş olup bir işyerinin tehlike sınıfı belirlenirken, işyerinin esas faaliyeti dikkate alınmaktadır.
Bu Tebliğde kurye faaliyetleri "53.20: Diğer posta ve kurye faaliyetleri? dörtlü kodunun altında bulunan 53.20.08: Gıda, mobilya vb. satın alınan şeylere ilişkin evlere dağıtım faaliyetleri (şehir içi yük taşımacılığı ve evden eve nakliyat vb. hariç), 53.20.09: Kurye faaliyetleri (kara, deniz ve hava yolu ile yapılanlar dâhil, evrensel hizmet yükümlülüğü altında postacılık faaliyetleri hariç) ve 53.20.10: Paket ve koli gibi kargoların toplanması, sınıflandırılması, taşınması ve dağıtımı faaliyetleri (dökme yükler ve evrensel hizmet yükümlülüğü altında postacılık faaliyetleri hariç) altılı kod ve tanımlarıyla ifade edilmekte olup 93.20.08' ve 52.20.10" kodu 'tehlikeli', 53.20.09" kodu 'az tehlikeli" sınıfta yer almaktadır.
Bununla birlikte, Bakanlığımızca yıl içinde yürütülen iş teftişi faaliyetleri, geçmiş yıllara ait istatistiki veriler, ulusal politikalar ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak, çalışma hayatının riskleri ve öncelikleri ile Bakanlığımızın kaynakları dikkate alınarak programlı teftişler ve program dışı teftişler şeklinde yürütülmektedir. Programlı teftişler, çalışma hayatındaki sorunların değerlendirilmesi ve önceliklendirilmesi sonucu belirlenen alanlarda veya sektörlerde yahut özel bir risk grubu hedeflenerek belirlenen işyerlerinde çalışma hayatı ile ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasının denetlenmesi amacıyla gerçekleştirilen teftişlerdir. İncelemelerden oluşan program dışı teftişler ise programlı teftişler dışında kalan ihbar, şikâyet vb. talepler üzerine veya Bakanlığa intikal eden evraklardan teftiş hizmetiyle bağdaşır nitelikte olanların teftiş programına alınması sonucu gerçekleştirilmekiedir.
Diğer taraftan, kayıt dışı istihdam ile mücadele kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından sigortalılık ve işyeri denetimleri yapılmakta, yerine getirilmesi gereken hükümlere aykırılık tespit edilmesi durumunda idari para cezası uygulanmaktadır. Motorlu kuryelerle ilgili Sosyal Güvenlik Kurumuna elektronik veya fiziki ortamda şikayet veya ihbar başvurusu yapılması halinde konu hakkında gerekli denetim faaliyetlerine ivedilikle başlanmaktadır. Ayrıca, moto-kuryeler, bir iş sözleşmesiyle işverene bağlı olarak çalışmaları durumunda, 4857 sayılı İş Kanununa tabi olmaktadır. Bu bakımdan, Kanunda yer alan hükümler çerçevesinde çalışmalarını gerçekleştirmektedirler. Kanuna aykırılık halinde yapılan denetimlerde idari yaptırımlar uygulanmaktadır. Diğer taraftan, kendi nam ve hesabına çalışan moto-kuryelerin çalışma düzenleri tamamen kendileri tarafından belirlenmektedir.
Önergede bahsi geçen iş kazası ve meslek hastalığına ilişkin veriler Sosyal Güvenlik Kurumu internet adresinde (www.sgk.gov.tr) yayımlanmaktadır. " )
Bakan Çankaya / ANKARA Tel: (0312) 296 71 68
Talafan: (211 20R ANAN