İçeriğe atla

28. DÖNEM · 592 VEKİL · SON GÜNCELLEME

Ara
YAZILI SORU ÖNERGESİ · 7/7812 GEÇ CEVAPLANDI · 88 GÜN

Narenciye üreticilerinin yaşadığı sorunlara ilişkin

Kaynak göster

Adnan Şefik Çirkin (İYİ Parti), 28 Aralık 2023 tarihinde 7/7812 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 88 gün sonra, 25 Mart 2024).

Adnan Şefik Çirkin (İYİ Parti, Hatay). “Narenciye üreticilerinin yaşadığı sorunlara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/7812, 28 Aralık 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-7812-narenciye-ureticilerinin-yasadigi-sorunlara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/790d7075-8fca-4a4d-be36-018cb0c1b654

Sade metin (Markdown) →

ÖNERGENİN YOLCULUĞU

  1. TBMM'ye verildi
  2. Bakanlığa iletildi
  3. 15. gün
  4. Bakanlık cevapladı

Verilişten cevaba 88 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 77 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.

Önerge metni

PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

Aşağıdaki sorularımın Anayasanın 98 ve TBMM İçtüzüğünün 96. Maddesi gereğince Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim....../...../2023

Adhan Şefik ÇİRKİN Hatay Milletvekili

2023-24 sezonu için rekor bir üretim gerçekleştirmesi beklenen narenciye sektöründe yüksek rekolteye karşın maliyetlerin altında seyreden üretici satış fiyatlarının sektörü krize sürüklemesi nedeniyle konuyla ilgili 23 sivil toplum kuruluşu ortak bir açıklama yapmışlardır.

Gerekçenin tamamını göster (8 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Turunçgil üreticilerinin sorunlarına dikkat çekilen ortak açıklamada;

"Mevcut durumda İspanya, Mısır ve Fas gibi rakibimiz olan ülkelerde 2023 sezonu rekoltesinin de ortalama yüzde 35 daha fazla olduğu bildirilmektedir. Bu ülkeler kendi stoklarını eritebilmek için rekabet ettiğimiz ortak pazarlarda yüzde 20-30 fiyat indirimleriyle talep artışını tetiklemeye çalışmaktadır. Bu yüzden turunçgil üreticilerimizin satış imkanları kısıtlanmış, sezon ortasına yaklaşmamıza rağmen henüz hiç satış yapmayan binlerce çiftçimiz bulunmaktadır. Zaten üretim maliyetlerinin yükselmesiyle banka ve piyasalara borçlanarak üretim yapma mecburiyetinde olan turunçgil üreticilerimiz ürününü satamayınca şu anda büyük bir karamsarlık içerisindedir.

Geçen yılki rakamlarla toplam turunçgil üretiminin 1.9 milyon tonluk kısmı ihraç edilirken yurt içi tüketim için geriye kalan yaklaşık 3 milyon tonun yeterli olacaktır. Bu yılki projeksiyonlara göre 7 milyon tonluk tahmini üretimimizin 2 milyon tonu ihraç edilse bile yurt içi tüketim için 5 milyon ton kadar rekor bir turunçgil stoku oluşacak ve tüketilemeyen bu fazlalık dalında kalarak maalesef çürümeye terk edilecek veya meyvesiyle birlikte milli servetimiz olan ağaçların sökülmesine sebep olacaktır.

Dalında kalma tehlikesi olan tüketim fazlası turunçgillerin daha fazla ihraç edilerek döviz olarak ülkeye kazandırılması, turunçgil üreten çiftçilerin üretime devam etmesi ve ağaçların sökülmemesi için turunçgil ihracatına ton başına 2.250 TL destek verilmelidir.

Rekabet gücümüzün arttırılması gerekmektedir. Bu yıl üretim rekoru kırılacağından ihracata gidecek olan üretim fazlamız, yurt içi tüketicimizin alış fiyatlarını olumsuz etkilemeyeceği gibi talep ettiğimiz ihracat desteği, nakit olarak değil, ihracatçılarımızın resmi borçlarına mahsup olarak verileceğinden hazinemize ilave yük getirmeyecektir. Ancak bu desteğin erken açıklanması gerekir ki çiftçimize direkt yansısın ve dalında bekleyen turunçgil ürünümüz, en azından alıcı bulsun ve ihraç edilerek ülkemiz döviz kazansın ve biz çiftçiler de üretime devam edebilelim."

Konuyla ilgili 23 sivil toplum kuruluşunun yaptığı ortak açıklama doğrultusunda;

Üretim maliyetlerinin yükselmesi nedeniyle banka ve piyasalara borçlanarak üretim yapmak zorunda kalan ve sezon ortasına yaklaşılmasına rağmen henüz satış yapamayan binlerce çiftçimizin zararını karşılamak üzere bir çalışmanız bulunmakta mıdır?

Sektör kuruluşları tarafından yapılan ortak açıklamada dile getirilen, "Bu yılki projeksiyonlara göre 7 milyon tonluk tahmini narenciye üretiminin üretimimizin 2 milyon tonu ihraç edilse bile yurt içi tüketim için 5 milyon ton kadar rekor bir turunçgil stoku oluşacak ve tüketilemeyen bu fazlalık dalında kalarak maalesef çürümeye terk edilecek veya meyvesiyle birlikte milli servetimiz olan ağaçların sökülmesine sebep olacaktır" ifadesi doğrultusunda;

SORULAR

  1. • Stokların eritilmesi ve tüketilmeyen ürünlerin çürümeye terk edilmemesi için, kendi ürününü işleyerek katma değer kazandırmak isteyen üreticiye hibe ve çeşitli teşvikler sağlanması düşünülmekte midir?

  2. • Bakanlığınızca; narenciye ürünlerinin pazarlanması konusunda iç ve dış piyasaya yönelik olarak reklam faaliyetlerinde bulunulması ve kamu spotları hazırlanması düşünülmekte midir?

  3. • Ürün pazarlanmasında sadece sofralık değil, katma değer yaratacak (reçel, marmelat, meyve suyu, kurutulmuş mevye vb.) sanayi tesislerinin kurulması ve teşvik edilmesine yönelik olarak diğer Bakanlıklarla yürütülen ortak bir çalışmanız bulunmakta mıdır?

  4. Turunçgil üreticilerinin narenciye planlaması, üretimi, bakımı ve pazarlanması konusunda kooperatifleşmelerini kolaylaştıracak bir çalışma yürütülmekte midir?

  5. Narenciye hasadında barınma sorunu nedeniyle mevsimlik işçi bulunamaması nedeniyle, bu sorunun çözümüne yönelik olarak işçi barınakları yapılması planlanmakta mıdır?

Bakanlığın cevabı

Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·

Turunçgil üretiminde geçen yılın üzerinde bir üretim gerçekleştiğinden üreticilerin ve sektörün ihracat desteği talebine yönelik olarak Ticaret Bakanlığımızca 01.10.2023-31.05.2024 tarihleri arasında 1.000 TL/ton ihracat iadesi verilmesine karar verilmiştir.

Ülkemiz Avrupa Birliğine aday ülkelerden birisi olması nedeniyle 2011 yılından beri Avrupa Birliği'nin aday ülkelere sağladığı hibe nitelikli mali yardımlardan faydalanmaktadır. Ülkemizde bu kapsamda uygulanan destek programlarından birisi de IPARD Programı olup kırsal bölgelerimizde tarım veya tarım dışı alanlarda yapılacak yatırımlara 9050-75 oranında hibe desteği sağlanmaktadır.

IPARD Programı kapsamında hibe desteği verilen konulardan birisi de "Meyve ve Sebzelerin İşlenmesi ve Pazarlanması" olup hasat sonrası kayıpları azaltmak ve ürünlerin pazarlanmasına katkı yapmak amacıyla soğuk hava depolarının kurulumu, meyve-sebzelerin işlenmesi, tasnifi ve paketlenmesine yönelik yatırımlara 9050-70 oranında hibe desteği sağlanmaktadır.

Kırsal alanlarda yatırım yapan kadınlarımıza ve gençlerimize pozitif ayrımcılık yapılmakta ve bu kişilerin sunacakları projelere ilave destekler verilerek ve puanlamada avantaj sağlanarak öncelik tanınmaktadır.

Narenciye de dâhil olmak üzere meyve ve sebzelerin işlenmesi ve pazarlanmasına yönelik olarak, IPARD Programı kapsamında bugüne kadar 658 projeye reel fiyatlarla 4 milyar TL hibe desteği verilmiş, bu hibeler sayesinde reel fiyatlarla 9,9 milyar TL yatırım yapılmıştır.

İbrahim YUMAKLIBakan

Metin otomatik okundu. Yanlış okunan bir yer görürseniz bildirin. Hata bildir