Van Erciş Adliyesinin adli emanet bürosundan çalınan tarihi eserlerin akıbetine ilişkin
Kaynak göster
Gürsel Erol (CHP), 19 Ocak 2024 tarihinde 7/8611 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 143 gün sonra, 10 Haziran 2024).
Gürsel Erol (CHP, Elazığ). “Van Erciş Adliyesinin adli emanet bürosundan çalınan tarihi eserlerin akıbetine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/8611, 19 Ocak 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-8611-van-ercis-adliyesinin-adli-emanet-burosundan-calinan-tarihi-eserlerin-akibetine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/ca5a94a0-eb34-4632-add4-018d3026af1e
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 143 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri ERSOY tarafından Anayasa'nın 98 inci ve TBMM içtüzüğünün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Elazığ Milletveki
Emniyet güçlerinin 2019 yılında yaptığı bir operasyonla; Van Erciş Adliyesi'nde adli emanet bürosuna teslim edilen malzemeleri gizlice dışarı çıkararak satan bir şebeke deşifre edilmiştir. Aralarında Erciş Adliyesi Emanet Büro Müdürünün de içinde bulunduğu bu şebeke, ilçede yapılan uyuşturucu, tarihi eser kaçakçılığı ve sahte para operasyonlarının ardından adli emanete teslim edilen malzemeleri piyasaya sürerek satmıştır. Olayla ilgili de 4 kişi tutuklanarak cezaevine gönderilmiştir.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Aynı soruşturma kapsamında; Van Müzesine teslim edilmek üzere Erciş Adliyesi'ndeki adli emanete bırakılan 1 adet levha, 18 adet sikke, 5 adet gözyaşı ve çanak-çömlek gibi tarihi eserlerin de emanetten kaybolduğu tespit edilmiştir. Yasalara göre adli emanet bürosuna teslim edilen malzemelerin 6 ayda bir sayılması gerekmektedir. Yapılan sayımlarda adli emanet bürosundaki tüm malzemelerin yerinde olduğuna dair tutanakların altında Erciş Adliyesi'nde görevli savcıların da imzası vardır.
Dosya avukatlarının HSYK'ya şikâyetleri üzerine Yargıtay, Van Erciş Cumhuriyet savcılığında görev yapan 6 savcı hakkında "görevi kötüye kullanmaktan" ve "ihmalden" bir soruşturma başlatmıştır. Sonrasında 6 savcı beraat etmiş ve çeşitli illerde görevlerine devam etmişlerdir.
Van Müzesine teslim edilmek üzere yazısı yazılan tarihi eserlerin nasıl kayıp olduğu yakalanan şebeke üyelerine sorulduğunda, suçlular diğer suçların aksine, bu suçu kabul etmemiştir. Daha sonra soruşturma bilerek ya da sehven genişletilmemiş veya genişletilememiş, olay basit bir soruşturma olarak kalmıştır.
Bu hususta;
SORULAR
Van Erciş Adliyesi Emanet Büro'dan gizlice dışarı çıkarılarak kaybolan tarih eserlerin toplam piyasa değeri ne kadardır?
Bahsi geçen olayda bakanlığınızda çalışan kamu görevlilerinin ihmali olduğuna dair herhangi bir bulgu var mıdır?
Bakanlığınız nezdinde kaybolan eserler ilgili bir soruşturma açılmış mıdır? Var ise sonuca ulaşan soruşturma var mıdır?
Bahsi geçen olayda ortadan kaybolan tarihi eserlerin Van Erciş ilinde emniyet müdürlüğünün kaçakçılık operasyonundan ele geçirilen eserler olduğu doğru mudur? . Son 5 yılda tarihi eser kaçakçılığından dolayı yargılanan veya ceza alan kamu görevli sayısı nedir?
Son 5 yılda yapılan operasyonlar sonrası ele geçirilen tarihi eserlere ilişkin Bakanlığınızın elindeki envanter listesi nedir?
Bakanlığınızın tarihi eser kaçakçılığına dair toplumda farkındalık yaratmak için yaptığı çalışmalar nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel MüdürlüğüY'ca;
Kolluk birimleri ve adli birimler tarafından ele geçirilen obje ve kültür varlıkları, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında incelenmek üzere Bakanlığımıza bağlı müze müdürlüklerine getirilmekte ve müze müdürlüklerinde görevli uzmanlar tarafından değerlendirilerek raporlar tanzim edilmektedir. Van Erciş Adliyesindeki Emanet Bürosuna bırakılan tarihi eserlere ilişkin Van Müzesi Müdürlüğü arşivinde yapılan taramada herhangi bir bilgi-belge (yazı, tutanak, zor alım eser fişi vb.) olmadığı tespit edilmiş olup bu nedenle konu hakkında Bakanlığımızca açılan bir soruşturma/dava bulunmamaktadır. Zira, Emniyet birimleri tarafından ele geçirilen objeler Bakanlığımıza intikal ettirilmemiştir.
Van ilinde, bahsi geçen olayda Bakanlığımızda çalışan kamu görevlilerinin ihmali olduğuna dair herhangi bir bulgu ile yine Van ilinde, son 5 yılda tarihi eser kaçakçılığından dolayı yargılanan veya ceza alan kamu görevlisi kayıtlarımız altında bulunmamaktadır.
Bakanlığımıza bağlı müze müdürlüklerine, 2019 yılından itibaren son 5 yıl içinde 6.788 kültür varlığı kaçakçılığı olayının meydana geldiği, bu olaylarda 963.870'i kültür varlığı olmak üzere toplam 1.275.923 objenin ele geçirildiği bildirilmiştir.
Ülkemizde yaşanan kültür varlığı kaçakçılığının, kültür varlığı tahribatının ve kültür varlığı bulmak amacıyla yapılan kaçak kazı olaylarının önüne geçebilmek için toplumda farkındalık ve bilinç oluşturmak amacıyla Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünce çok yönlü çalışmalar yürütülmekte ve hazırlanan çalışmaların ülkemiz genelinde yaygınlaştırılması sağlanmaktadır. Bu çalışmalarda eğitim ihtiyaçları belirlenerek hedef kitleye uygun içerikte eğitim materyalleri hazırlanmaktadır. Bu kapsamda "Biri Arkeolog mu Dedi?" adlı özel içerikli bir çocuk kitabı hazırlanmıştır. Bu kitapla çocukların; kültür varlığı, arkeolog, arkeoloji, bilimsel kazı gibi terimlerle eğlenceli bir şekilde tanışması, bu kavramlarla birlikte, kültür varlıklarının öneminin ve kaçakçılığının ülkemize verdiği zararlar ile yurt dışına kaçırılan kültür varlıklarımızın iadesinde yürütülen mücadeleyi anlamaları hedeflenmiştir. Kitaba, e-kitap olarak "https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-335951/biri-arkeolog-mu-dedi--cocuk-hikaye-kitabi.html" adresinden ulaşılabilmekte olup Bakanlığımıza bağlı müzeler kanalıyla eğitim çalışmaları kapsamında da çocuklara ulaşımı sağlanmıştır. Kitabın aynı zamanda görme ve işitme engelli çocuklar için hazırlanan videosuna "https://kulturkoruyuculari.ktb.gov.tr/TR-290894/engelsiz-kitap.html" adresinden ulaşılabilmektedir.
Kültür varlığı kaçakçılığının önlenmesi temasını içeren "Karagöz-Kültürel Miras Yüzsüz Deli Hırsız" adlı gölge oyunu hazırlanmış, proje kapsamında kültürel mirasımızın korunmasının önemi vurgulanırken kaçak kazıların ve kültür varlığı kaçakçılığının suç boyutunu ele alan özel bir oyun metni yazılarak video formatında kamuoyu ile paylaşılmıştır. Videoya "https://kulturkoruyuculari.ktb.gov.tr/TR-307285/karagöz-gölge-oyunu.html" adresinden ulaşılabilmektedir.
Çocuklar ve eğitimciler için "https://kulturkoruyuculari.ktb.gov.tr/" adlı web sitesi hazırlanmıştır. Renkli tasarımlar, animasyon videolar, çeşitli oyunların yer aldığı web sitesi ile kültürel miras alanında birçok bilgiye tek çatı altında erişilmesine imkân sağlanmıştır. Web sitesi aynı zamanda eğitimcilerin öğrencilerine pratik olarak bilgi aktarımı yapabileceği anlatım tarzı ve sınıf ortamında rahatlıkla uygulanabilecek aktiviteler içermektedir.
Antalya ilinde hayata geçirilen "Kültürel Miras Koruyucuları" projesiyle kültür varlığı tahribatının önlenmesi ve kültürel miras farkındalığının yaygınlaştırılması kapsamında bugüne kadar 69 okulda yaklaşık 10 bin öğrenciye eğitimler gerçekleştirilmiştir. Proje kapsamında; kültür varlığı kaçakçılığını önlemek ve kültürel miras alanında farkındalık yaratmak amacıyla 26 Ekim 2023 tarihinde UNESCO ve ICOM yetkililerinin de yer aldığı "Cumhuriyetin 100. Yılını Kültürel Mirasımla Koruyorum" temasıyla 2.500 çocukla Antalya Side Antik Tiyatrosu'nda etkinlik gerçekleştirilmiştir.
Ayrıca, Ankara Üniversitesi Çocuk Bilim Merkezi Koordinatörlüğü tarafından her yıl düzenli olarak gerçekleştirilen çocuk bilim şenlikleri 2023 yılında Cumhuriyetimizin 100. Yılı onuruna yapılan iş birliği kapsamında ilk kez "Kültür ve Bilim Şenliği" konseptiyle UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer alan Gordion Örenyeri'nde gerçekleştirilmiştir. Somut ve somut olmayan kültürel mirasımızın tanıtımını, öneminin anlaşılmasını, korunmasını, kaçakçılığının önlenmesini sağlamaya yönelik etkinliklerle ilköğretim çağındaki 1.500 çocukla bir araya gelinmiştir.
Halkımızı bilinçlendirmek amacıyla kültür varlığı kaçakçılığının hırsızlık olduğunu ve kültür varlıklarına zarar vermenin suç olduğunu vurgulayan 5 kamu spotu videosu kamuoyuyla paylaşılmıştır. Kamu spotlarına, "https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-336034/kamu-spotlari.html" adresinden ve Bakanlığımız sosyal medya adreslerinden ulaşılabilmektedir.
Kültür varlığı kaçakçılığının önlenmesi alanında sosyal medya üzerinden genel halk kitlesinin bilinçlendirilmesi amacıyla bilgi kartları tasarlanmıştır. Bu kartlarla; "Kültür varlıklarımızı neden korumalıyız?, Kültür varlığı bulunduğunda ne yapılmalıdır?, Kültür varlığı kaçakçılığının cezası nedir?" gibi birçok soruya kısa ve anlaşılır cevaplar hazırlanmıştır.
Kaçak kazıların yoğun olduğu bölgeler başta olmak üzere "Köy Sohbetleri" adlı projeyle köyler ziyaret edilmekte; bu ziyaretlerde, kültür varlıklarının korunmasının önemi, kaçak kazıların kültür varlıklarına verdiği zararın boyutu anlatılırken bu suçun masum bir suç olmadığı mesajı verilmektedir.
Ayrıca, halkın kültür varlığı kaçakçılığının önlenmesi özelinde bilgilendirilmesi ve farkındalığının arttırılması amacıyla afişler hazırlanarak havaalanı, metro, otobüs durakları vb. alanlarda halka gerekli mesajlar iletilmektedir.
Kültür varlıklarımızın korunmasına ve kaçakçılığın önlenmesine yönelik olarak farkındalığı arttırmak amacıyla yurt dışında bulunan bir eserimizin iade sürecini ve bu süreçte neler yaşandığını anlatan "Artemis'in Yolculuğu" adlı çizgi romanın Türkçe roman.html" adresinden ulaşılabilmektedir.
Yürütülen tüm çalışmaların hedef kitleye ulaşması ve yaygınlaştırılmasında; Bakanlığımıza bağlı 214 müzenin yanı sıra sosyal medya, TV kanalları, gazete haberleri, toplu taşıma araçlarının dijital ekranları gibi birçok farklı mecradan yararlanılmaktadır.